شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد در نشست اضطراری خود که به درخواست ایران، چین و کوبا برگزار شد، حمله هوایی به دبستان «شجره طیبه» در میناب را رسماً محکوم کرد. وزیر امور خارجه ایران این حمله را که منجر به کشته شدن 175 دانشآموز و معلم شد، بخشی از یک «جنگ تحمیلی» خواند. گزارشگر ویژه سازمان ملل این اقدام را مصداق بالقوه «جنایت جنگی» توصیف کرد و کمیسر عالی حقوق بشر خواستار تحقیقات فوری و شفاف شد. این محکومیت با حمایت نزدیک به 60 کشور جهان همراه بود.
عراقچی: هدفگیری 600 مدرسه عمدی و نظاممند است
سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در یک سخنرانی مجازی تأکید کرد که کشورش با یک «جنگ تحمیلی» از سوی ایالات متحده و اسرائیل مواجه است. او حمله به دبستان شجره طیبه را «دلخراشترین» نمونه این تجاوز دانست و آمار قربانیان آن را بیش از 175 دانشآموز و معلم اعلام کرد. وی افزود که این رویداد بخشی از یک روند گستردهتر و نظاممند است. به گفته او، تخریب یا آسیب به بیش از 600 مدرسه و کشته و زخمی شدن بیش از 1000 دانشآموز و معلم در هفتههای اخیر، نمیتواند ناشی از خطا باشد و کاملاً «عمدی» صورت گرفته است.
کمیسر عالی حقوق بشر: کشتار دانشآموزان توجیهناپذیر است
کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل ضمن محکوم کردن قاطعانه این حمله، آن را نمونهای تکاندهنده از تأثیرات ویرانگر جنگ بر غیرنظامیان بیدفاع، به ویژه کودکان، معرفی کرد. وی با استناد به گزارشهای دریافتی، اعلام کرد که دستکم 168 کودک، معلم و کارمند مدرسه در این حمله جان باختهاند. این مقام ارشد با تأکید بر اینکه کشتار دانشآموزان در محیط آموزشی تحت هیچ شرایطی قابل توجیه نیست، خواستار آغاز فوری تحقیقاتی مستقل، سریع و کاملاً شفاف برای پاسخگو کردن عاملان این فاجعه شد.
گزارشگر ویژه سازمان ملل: این حمله مصداق جنایت جنگی است
فریده شهید، گزارشگر ویژه حق آموزش در سازمان ملل، با اشاره به استفاده از موشکهای تاماهاوک در این حمله، آن را نقض جدی حقوق بینالملل بشردوستانه خواند. او تصریح کرد که این حمله که به کشته شدن دستکم 175 نفر، عمدتاً کودکان 7 تا 12 ساله، انجامیده، مصداق بالقوه یک «جنایت جنگی» است. وی با تأکید بر اینکه مدارس باید به عنوان پناهگاههای امن تحت حمایت ویژه باشند، خواستار روشن شدن کامل زنجیره تصمیمگیری این حمله و تعیین دقیق مسئولیتها شد تا عاملان از مجازات مصون نمانند.
روایت مادر دو شهید: مطالبه ما عدالت است، نه انتقام
در این نشست، محدثه فلاحت، مادر مهدیه و امین احمدزاده، دو دانشآموز شهید در این حمله، به نمایندگی از خانوادههای داغدار سخنرانی کرد. او با بیانی تأثیرگذار از فقدان فرزندانش و رؤیاهای ناتمام آنها سخن گفت و این فاجعه را نماد رنج تمام خانوادهها دانست. خانم فلاحت تأکید کرد که مطالبه اصلی بازماندگان، روشن شدن حقیقت، پاسخگویی عاملان و تحقق عدالت است؛ نه برای انتقام، بلکه برای ایجاد تضمینی جهت عدم تکرار چنین فجایعی برای کودکان دیگر در هیچ کجای جهان.
اجماع 60 کشور جهان بر محکومیت و لزوم تحقیقات
حمایت از محکومیت این حمله به مقامات سازمان ملل و ایران محدود نماند. در جریان این نشست اضطراری، نمایندگان نزدیک به 60 کشور و 19 سازمان از جامعه مدنی نیز سخنرانی کرده و همگی حملات به مدرسه شجره طیبه را به شدت محکوم کردند. این کشورها ضمن درخواست برای کاهش فوری تنشها، بر ضرورت حیاتی انجام تحقیقات سریع، شفاف و مستقل در خصوص این حمله و رعایت کامل حقوق بشردوستانه تأکید ورزیدند.
***
محکومیت رسمی حمله به مدرسه میناب در شورای حقوق بشر سازمان ملل، یک دستاورد دیپلماتیک مهم برای ایران است که این پرونده را از یک رویداد نظامی به یک بحران حقوقی بینالمللی تبدیل میکند. استفاده از کلیدواژه «جنایت جنگی» توسط گزارشگر ویژه سازمان ملل، فشار سیاسی و حقوقی بر ایالات متحده و اسرائیل را به شدت افزایش میدهد و میتواند مبنای اقدامات آتی در دیوانهای بینالمللی باشد. این اجماع جهانی، اعتبار عاملان حمله را در عرصه بینالمللی تضعیف کرده و نشان میدهد که هدف قرار دادن زیرساختهای غیرنظامی، به ویژه مدارس، خط قرمزی است که جامعه جهانی به سادگی از آن عبور نخواهد کرد و این امر میتواند هزینههای سیاسی چنین اقداماتی را در آینده بالا ببرد.
