دولت اسپانیا در اقدامی قاطع، حریم هوایی خود را بر روی تمام پروازهای نظامی مرتبط با حملات به ایران مسدود کرد. مارگاریتا روبلز، وزیر دفاع این کشور، این تصمیم را تایید کرده است. این ممنوعیت که شامل پایگاههای مشترک با آمریکا و پرواز از سایر کشورها نیز میشود، در راستای سیاست «نه به جنگ» نخستوزیر پدرو سانچز و مخالفت با نقض قوانین بینالمللی اتخاذ شده است.
تصمیم رسمی دولت؛ آسمان اسپانیا منطقه پرواز ممنوع
دولت اسپانیا مخالفت خود را با جنگ علیه ایران تشدید کرده و به صورت رسمی آسمان خود را به روی پروازهای نظامی مرتبط با این حملات بست. مارگاریتا روبلز، وزیر دفاع اسپانیا، روز دوشنبه به صراحت اعلام کرد: «البته، استفاده از حریم هوایی اسپانیا برای اقدامات مربوط به جنگ در ایران مجاز نیست.» کارلوس کوئرپو، معاون نخستوزیر نیز تاکید کرد که این اقدام بخشی از تصمیم دولت برای عدم مشارکت یا حمایت از یک جنگ یکجانبه است که قوانین بینالمللی را نقض میکند.
گسترش ممنوعیت؛ فراتر از پایگاههای مشترک با آمریکا
بر اساس گزارش روزنامه ال پایس، این ممنوعیت جدید دامنه گستردهتری نسبت به محدودیتهای پیشین دارد. پیش از این، استفاده از پایگاههای نظامی اسپانیا در روتا و مورون برای حملات یا سوختگیری هوایی ممنوع شده بود. اکنون این محدودیت شامل پرواز هواپیماهای نظامی مستقر در پایگاههای بریتانیا، فرانسه و سایر کشورها نیز میشود. طبق این گزارش، تنها در موارد اضطراری استثنائات اعمال خواهد شد. این پایگاهها دهههاست که به طور مشترک توسط اسپانیا و ایالات متحده اداره میشوند.
ریشههای یک مخالفت؛ از جنگ عراق تا افکار عمومی
مواضع قاطع پدرو سانچز، نخستوزیر اسپانیا، دلایل سیاسی داخلی نیز دارد. سانچز که بارها شعار «نه به جنگ!» را تکرار کرده، پیامدهای جنگ آمریکا علیه عراق را یادآوری میکند. او 23 سال پیش را یادآور شد که دولتی دیگر در آمریکا، اسپانیا را به جنگی در خاورمیانه کشاند که نتیجهای معکوس داشت. در اسپانیا، بدبینی نسبت به مداخلات نظامی آمریکا و اسرائیل به طور سنتی بالاست و صدها هزار نفر در حمایت از فلسطین تظاهرات کردهاند.
مواضع مستقل اسپانیا در تقابل با سایر کشورها
تلویزیون اتریش گزارش میدهد که مواضع اسپانیا در مقایسه با سایر کشورهای اروپایی بسیار قابل توجه است. در حالی که بسیاری از دولتهای اروپایی بین حمایت و انتقاد مردد هستند، سانچز به طور واضح آن را رد کرده است. اسپانیا با مرکز قرار دادن قوانین بینالمللی در گفتمان خود، تنش با ایالات متحده را پذیرفته است. این کشور پیش از این نیز با متهم کردن اسرائیل به نسلکشی در غزه، ارسال سلاح به تلآویو را متوقف، سفیر خود را فراخواند و کشور فلسطین را به رسمیت شناخته بود.
***
تصمیم اسپانیا برای بستن حریم هوایی خود یک مانور سیاسی معنادار با پیامدهای عملی است. این اقدام، مادرید را به عنوان یک بازیگر مستقل در سیاست خارجی اروپا معرفی میکند که حاضر است بر اساس تفسیر خود از قوانین بینالمللی و فشارهای داخلی، با متحدان کلیدی خود مانند آمریکا دچار تنش شود. این رویکرد، که ریشه در تجربه جنگ عراق دارد، نشاندهنده تداوم یک سیاست خارجی عدالتجو در قبال مداخلات نظامی یکجانبه است. مسدود کردن یک مسیر لجستیکی هوایی، هرچند محدود، اسپانیا را از یک موضع انفعالی به یک کنشگر فعال در بحران تبدیل میکند و شکاف در رویکرد اروپایی را برجستهتر میسازد.