وزیر خارجه انگلیس پس از ناکامی در ایجاد اجماع برای اقدام قاطع علیه ایران در نشست مجازی، اعلام کرد کشورها بر استفاده از ابزارهای دیپلماتیک و اقتصادی تمرکز خواهند کرد. ایوت کوپر ضمن اعلام بررسی تحریمها، با مخالفت صریح فرانسه با گزینه نظامی و طعنه رئیس جمهور آمریکا مواجه شد. این نشست که با غیبت وزیر خارجه آمریکا برگزار شد، نتوانست به ائتلافی برای تضمین امنیت نظامی در تنگه هرمز منجر شود و نگرانیها از بحران جهانی انرژی و هزینه زندگی را برجسته کرد.
نشست مجازی لندن و تمرکز بر دیپلماسی
وزیر خارجه انگلیس پس از میزبانی یک نشست مجازی با حضور وزیران خارجه شماری از کشورها، در دستیابی به اجماع علیه ایران ناکام ماند. ایوت کوپر اعلام کرد که تمرکز مذاکرات بر اقدامات دیپلماتیک به جای گزینههای نظامی بوده است. هدف این نشست، یافتن راهی برای بازگشایی تنگه هرمز برای تمام کشتیها عنوان شد، اما نتیجه آن به بیانیهای برای استفاده از «هر اقدام دیپلماتیک، اقتصادی و هماهنگ ممکن» محدود شد.
بررسی تحریمها به عنوان ابزار فشار
در این نشست مجازی که غایب بزرگ آن وزیر امور خارجه آمریکا بود، توافق شد که استفاده از تحریمها برای فشار بر ایران بررسی شود. کوپر موارد بررسیشده در این نشست را شامل افزایش فشار بر ایران از سوی سازمان ملل و همکاری با سازمان بینالمللی دریانوردی برشمرد. این اقدامات برای اطمینان از حرکت دوباره اولین کشتیهای سرگردان طراحی شدهاند، اما نشان از نبود یک راهکار فوری و قاطع دارد.
پیامدهای اقتصادی؛ تهدید رفاه جهانی
وزیر امور خارجه انگلیس بر اهمیت استراتژیک تنگه هرمز در صادرات انرژی به آسیا و کود شیمیایی برای کشاورزی در آفریقا تاکید کرد. او مدعی شد: «بستن تنگه هرمز از سوی ایران تهدیدی مستقیم برای رفاه جهانی است.» وی افزود که انگلیس به دلیل وابستگی شدید به گاز منطقه خلیج فارس و سوخت جت، با فشار اقتصادی بیشتری نسبت به بسیاری از کشورهای اروپایی مواجه است. شرایط جاری بر نرخ وام مسکن، قیمت سوخت و هزینه زندگی در بریتانیا و جهان تاثیر مستقیم گذاشته است.
واکنش متحدان؛ از طعنه ترامپ تا مخالفت مکرون
تلاش دیپلماتیک انگلیس با واکنشهای متفاوت متحدانش روبرو شد. دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، از متحدان خواست «کمی شجاعت به تعویق افتاده» به خرج دهند و خودشان تنگه هرمز را بازگشایی کنند. در مقابل، امانوئل مکرون، رئیس جمهور فرانسه، بازگشایی تنگه با نیروی نظامی را «غیرواقعبینانه» خواند و تاکید کرد که این کار تنها با هماهنگی ایران ممکن است.
آمار بحران در تنگه هرمز
وزارت خارجه انگلیس ادعا کرد که در نشست مجازی لندن، 40 کشور حضور داشتند. در این جلسه اعلام شد که طی 24 ساعت گذشته تنها 25 کشتی از تنگه هرمز عبور کردهاند. این در حالی است که در شرایط عادی، روزانه 150 کشتی از این مسیر تردد میکردند. بر اساس این گزارش، بسته شدن تنگه هرمز باعث گیر افتادن حدود 2000 کشتی و 20000 دریانورد شده است.
نگرانیهای داخلی انگلیس و برنامههای آینده
کوپر تاکید کرد که وظیفهاش اتخاذ تصمیم در راستای منافع ملی بریتانیاست و بهترین راه برای کاهش هزینه زندگی، پایان درگیری است. پیشتر، کییر استارمر، نخست وزیر انگلیس، گفته بود که برنامهریزان نظامی گزینههای ممکن برای ایمنسازی تنگه پس از توقف درگیریها را بررسی خواهند کرد. رسانههای انگلیس گزارش دادهاند که لندن در حال برنامهریزی برای برگزاری نشست مجازی وزیران دفاع در آینده نزدیک است.
***
ناکامی انگلیس در ایجاد یک ائتلاف نظامی یا حتی یک اجماع سیاسی قوی، محدودیتهای قدرت دیپلماتیک این کشور در دوره پسابرگزیت را آشکار میکند. تمرکز بر گزینههای “دیپلماتیک و اقتصادی” در غیاب یک اهرم فشار نظامی، نشاندهنده یک عقبنشینی استراتژیک است. این وضعیت، واگرایی منافع میان آمریکا، انگلیس و قدرتهای اروپایی مانند فرانسه را به نمایش میگذارد و غرب را در برابر بحرانهای اقتصادی ناشی از اختلال در زنجیره تامین انرژی، آسیبپذیرتر میسازد. افزایش هزینه زندگی و فشار بر قیمت سوخت در انگلیس، بحران تنگه هرمز را از یک مسئله سیاست خارجی به یک چالش مستقیم اقتصادی و داخلی برای دولت لندن تبدیل کرده است.