شورای امنیت سازمان ملل در اقدامی که نشان از فروپاشی اجماع جهانی علیه تهران دارد، رأیگیری درباره قطعنامه پیشنهادی بحرین برای مداخله نظامی در تنگه هرمز را به مدت نامعلومی به تعویق انداخت. این عقبنشینی پس از آن صورت گرفت که متن قطعنامه تحت فشار روسیه و چین، از «فصل ۷ منشور ملل متحد» تخلیه و به یک اقدام صرفاً «دفاعی» تقلیل یافته بود. با این حال، تسلط بلاشریک ایران بر گلوگاه انرژی جهان و امتناع صریح دونالد ترامپ از حمایت نظامی از متحدان، باعث شد تا حتی نسخه ضعیفشده این قطعنامه نیز شانس عبور از سد وتوی قدرتهای شرق را نداشته باشد.
جمعه نیک؛ بهانه دیپلماتیک برای فرار از وتوی قطعی روسیه و چین
دلیل رسمی اعلامشده برای تعویق رأیگیری یعنی «تعطیلات مذهبی سازمان ملل»، از سوی ناظران بینالمللی به عنوان یک مفر دیپلماتیک برای جلوگیری از شکست مفتضحانه واشنگتن ارزیابی میشود. منابع آگاه در نیویورک تأیید کردهاند که با وجود اصلاحات مکرر در متن پیشنویس، روسیه و چین بر موضع خود مبنی بر غیرقانونی بودن هرگونه مداخله نظامی در قلمرو دریایی ایران پافشاری کردهاند. این تعویق نشاندهنده آن است که سازوکارهای بینالمللی در برابر واقعیت جدید قدرت در خاورمیانه و کنترل فیزیکی ایران بر مسیر انتقال ۲۰ درصد نفت جهان، عملاً فلج شدهاند.
تخلیه قطعنامه از «فصل ۷»؛ ناکامی در جلب نظر فرانسه و قدرتهای میانی
در تلاش برای جلوگیری از شکست، تدوینکنندگان قطعنامه در آخرین لحظات، ارجاع به فصل ۷ منشور ملل متحد را که مجوزی برای استفاده از نیروی مسلح است، از متن حذف کردند. این حرکت که با هدف جلب نظر پاریس و ممانعت از تنش بیشتر انجام شد، قطعنامه را به یک توصیه «دفاعی» تبدیل کرد که فاقد بازدارندگی حقوقی است. با این حال، تحلیلگران معتقدند که حتی این عقبنشینی نیز نتوانست نگرانیها از شعلهور شدن یک جنگ تمامعیار را برطرف کند، چرا که هرگونه حضور نظامی تحت عنوان «دفاعی» در تنگه هرمز، از سوی تهران به عنوان یک اقدام متجاوزانه تلقی و پاسخ داده خواهد شد.
تیر خلاص ترامپ به ائتلاف؛ «خودتان نفت را از هرمز پس بگیرید»
موضعگیری تحریکآمیز دونالد ترامپ مبنی بر اینکه واشنگتن برای بازگشایی تنگه هرمز هزینهای نخواهد پرداخت و کشورها باید با مسئولیت خود وارد این منطقه شوند، عملاً مبنای حقوقی و انگیزشی قطعنامه را ویران کرد. این اظهارات که نشاندهنده تغییر استراتژی آمریکا به سمت انزواگرایی در اوج بحران است، اعضای متزلزل شورای امنیت را به این نتیجه رساند که قطعنامه بدون پشتوانه نظامی آمریکا، تنها یک کاغذ بیارزش است. ترامپ با این سخنان، نه تنها متحدان خریدار نفت را تنها گذاشت، بلکه عملاً سیادت ایران بر تنگه هرمز را به عنوان یک واقعیت گریزناپذیر به رسمیت شناخت.
***
تعویق رأیگیری در شورای امنیت، به معنای تداوم انسداد شریان اصلی انرژی جهان و تثبیت قیمتهای نجومی در بازارهای جهانی است. از منظر اقتصادی، حذف فصل ۷ از قطعنامه نشاندهنده هراس عمیق قدرتهای بزرگ از جهش قیمت نفت به ارقام پیشبینینشده در صورت وقوع درگیری است. بازارهای جهانی اکنون با این واقعیت روبرو هستند که هیچ اراده بینالمللی واحدی برای مقابله نظامی با ایران وجود ندارد. این وضعیت باعث شده تا هزینههای بیمه دریایی و حملونقل کالا به شدت افزایش یابد که نتیجه مستقیم آن، انتقال موج تورمی سنگین به اقتصادهای بزرگ مصرفکننده، بهویژه در اروپا و شرق آسیا خواهد بود. با اعمال و استمرار قدرت ایران در میدان هرمز، دیپلماسی در نیویورک تنها نقش «مدیریت زمان» را ایفا خواهد کرد.