سید عباس حسینی، عضو هیات عامل ایمیدرو، در تحلیلی راهبردی مینویسد که تهاجمهای اخیر، ماهیت صنایع معدنی را تغییر داده است. او تاکید میکند که این صنایع دیگر تنها پیشران اقتصادی نیستند، بلکه به یکی از مولفههای اصلی قدرت ملی تبدیل شدهاند. در این راستا، حسینی خواستار بازتعریف نقش ایمیدرو از یک نهاد صرفاً توسعهای به یک نهاد راهبر قدرت معدنی کشور است. این تحول برای تثبیت جایگاه ایران در نظم نوین جهانی ضروری است.
صنایع معدنی؛ از هدف نظامی تا مولفه قدرت ملی
تهاجم اخیر علیه ایران صرفاً یک رخداد نظامی نبود و ابعاد راهبردی گستردهای داشت. هدفگیری مستقیم زیرساختها و صنایع پایه کشور، به خصوص تولیدکنندگان آلومینیوم و فولاد، یک پیام روشن برای سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران (ایمیدرو) داشت. این پیام نشان میدهد که در جنگهای جدید، صنایع معدنی و فلزی فقط پیشران اقتصادی محسوب نمیشوند. این صنایع اکنون به عنوان بخشی از مولفههای قدرت ملی کشور ایفای نقش میکنند.
منابع طبیعی به خودی خود مزیت نیستند
جمهوری اسلامی ایران با اتکا به موقعیت ژئوپلیتیک خود، از مزیتهای سرزمینی به شکل هوشمندانهای بهرهبرداری کرده است. این تجربه نشان میدهد داراییهای طبیعی تنها زمانی به قدرت تبدیل میشوند که در سطح تصمیمگیری راهبردی معنا پیدا کنند. بخش معدن نیز از این قاعده مستثنی نیست و باید این درس مهم را بیاموزد. منابع به خودی خود مزیت نیستند؛ مزیت واقعی زمانی شکل میگیرد که این منابع در قالب یک قدرت سازماندهی شده، مدیریت شوند.
رقابت جهانی بر سر منابع معدنی حیاتی
تجربه اخیر ایران، نشانهای از یک تغییر عمیقتر در سطح جهانی است. در سالهای اخیر، رقابت بین کشورها شکل متفاوتی به خود گرفته است. تمرکز بر منابع معدنی، به ویژه مواد حیاتی و کمیاب، در حال تبدیل شدن به یکی از محورهای اصلی قدرت است. این واقعیت، اهمیت عناصر خاص را افزایش داده و آنها را به اهرمهای موثر در معادلات بینالمللی تبدیل کرده است. به همین دلیل تحلیلهای جدید تاکید میکنند که نزاعها به عمق زمین منتقل شدهاند.
ضرورت تحول ایمیدرو به نهاد راهبر قدرت معدنی
در شرایط جدید جهانی، پرسش اصلی برای ایران دیگر این نیست که چه ذخایری در اختیار دارد. پرسش مهم این است که با این ذخایر، چه نقشی برای ایران در نظم جدید تعریف میکنیم. پاسخ به این سوال، مستقیماً به نقش نهادهایی مانند ایمیدرو مربوط میشود. دورهای که این سازمان صرفاً به عنوان مجری پروژههای توسعهای تعریف میشد، دیگر پاسخگوی شرایط جدید نیست. اکنون معدن میتواند به یکی از پایههای قدرت ملی تبدیل شود. این تحول، نیازمند بازتعریف نقش ایمیدرو و تبدیل آن به نهاد راهبر قدرت معدنی کشور است.
ارتقاء ایمیدرو از نهاد توسعهای به راهبر زنجیره ارزش
در چارچوب جدید، ایمیدرو از یک نهاد توسعهای به یک نهاد راهبر زنجیره ارزش ارتقا خواهد یافت. این سازمان زنجیره ارزش معدنی را در سطح ملی هدایت خواهد کرد. همچنین اولویتهای راهبردی را مشخص میکند و پیوند میان منابع، فناوری و بازار را برقرار میسازد. چنین نقشی مستلزم آن است که ایمیدرو به عنوان یکی از ابزارهای قدرت ملی دیده شود، نه صرفاً یک نهاد اجرایی.
صنعت و معدن ایران در بزنگاه یک انتخاب تاریخی
امروز صنعت و معدن ایران در یک نقطه انتخاب حساس قرار گرفته است. میتوان صرفاً به ترمیم وضعیت موجود اندیشید یا میتوان این مقطع را به فرصتی برای بازتعریف نقش تاریخی این بخش تبدیل کرد. اگر این مسیر با تصمیمگیری دقیق، جسارت نهادی و نگاه راهبردی دنبال شود، صنایع معدنی کشور میتوانند فراتر از یک بخش اقتصادی عمل کنند. این صنایع قادرند به یکی از ستونهای اصلی قدرت ایران در نظم جدید جهانی تبدیل شوند.
***
تحلیل سید عباس حسینی، عضو هیات عامل ایمیدرو، تنشهای اخیر را به عنوان کاتالیزوری برای یک تغییر پارادایم در استراتژی صنعتی ایران معرفی میکند. این دیدگاه، بحث را از حوزه اقتصاد فراتر برده و بخش معدن را به عنوان یک رکن اساسی امنیت ملی و نفوذ ژئوپلیتیکی مطرح میسازد. فراخوان برای تحول ایمیدرو از یک نهاد اجرایی به یک ارکستراتور راهبردی در زنجیره ارزش، پاسخی مستقیم به عصر جدید رقابت جهانی مبتنی بر منابع است. این چشمانداز نشان میدهد که قدرت آینده ایران نه فقط در ذخایر زیرزمینی، بلکه در توانایی مدیریت و اهرمسازی استراتژیک این داراییها در صحنه جهانی نهفته است.