وزیر امور خارجه ایران در نشست بریکس خواستار اصلاحات بنیادین در شورای امنیت سازمان ملل شد. او این اصلاحات را ضرورتی برای «توزیع عادلانه قدرت» و بقای سازمان ملل دانست. سید عباس عراقچی با انتقاد شدید از تحریمهای یکجانبه به عنوان «تروریسم اقتصادی»، بر لزوم ایجاد سازوکارهای مالی مستقل در قالب بریکس تاکید کرد. این سخنرانی بازسازی نظم جهانی و احیای چندجانبهگرایی را هدف قرار داد.
نقد ساختار کنونی قدرت جهانی
وزیر امور خارجه ایران سخنرانی خود را با اشاره به بیثباتی ساختاری و بحران عمیق اعتماد در جهان آغاز کرد. او تاکید نمود که ساختارهای نظم بینالمللی، که پس از جنگ جهانی دوم شکل گرفتهاند، دیگر قادر به پاسخگویی به واقعیتهای قرن 21 نیستند. به گفته وی، شکاف میان قدرتهای نوظهور و ساختارهای سنتی تصمیمگیری، ثبات جهانی را تهدید میکند. این وضعیت به بیعدالتی گسترده در توزیع قدرت، ثروت و فرصتهای توسعه منجر شده است.
تحریمهای یکجانبه؛ سلاحی برای جنگ اقتصادی
سید عباس عراقچی تصریح کرد که تحریمهای یکجانبه از ابزارهای دیپلماتیک به سلاحهایی برای جنگ اقتصادی و فشار بر جوامع مستقل تبدیل شدهاند. او این اقدامات را نقض آشکار قوانین بینالمللی دانست که حقوق بنیادین انسانها مانند حق حیات و دسترسی به سلامت را هدف قرار میدهند. وزیر امور خارجه تاکید کرد مقابله با این «تروریسم اقتصادی» یک ضرورت انکارناپذیر است. در همین راستا، او ایجاد سازوکارهای مالی مستقل در قالب بریکس را برای حفظ استقلال و حاکمیت ملی کشورها حیاتی خواند.
چندجانبهگرایی در برابر یکجانبهگرایی پوششی
عراقچی اظهار داشت آنچه امروز در برخی نهادهای بینالمللی مشاهده میشود، چندجانبهگرایی واقعی نیست. بلکه تلاشی برای حفظ یکجانبهگرایی در پوشش قوانین بینالمللی است. او استفاده ابزاری از قوانین و نادیده گرفتن حاکمیت ملی کشورها را نشانه بحران عمیق در حکمرانی جهانی دانست. وی افزود سیستمی که تصمیمات حیاتی را به گروهی محدود واگذار میکند، مشروعیت خود را از دست داده است. این رویکرد مبتنی بر قدرت، ریشه اصلی تنشهای منطقهای و جهانی محسوب میشود.
شورای امنیت و سکوت در برابر جنایت جنگی
وزیر امور خارجه، شورای امنیت سازمان ملل را نماد بارز ناکارآمدی و عدم توازن در نظام سیاسی کنونی معرفی کرد. او به عنوان نمونه آشکار، به سکوت این شورا در برابر جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران اشاره نمود. وی حمله دو مرحلهای به مدرسه دخترانه «شهید مطهری» در میناب را که منجر به شهادت 168 دانشآموز شد، مصداق بارز جنایت جنگی خواند. او توضیح داد که این حمله در ساعت 9:30 روز شنبه 28 فوریه، حتی فرصت بازگشت کودکان به خانههایشان را نداد و این اقدام نقض فاحش کنوانسیونهای چهارگانه ژنو است.
اصلاح شورای امنیت؛ ضرورتی برای بقای سازمان ملل
بر اساس این تحلیل، سید عباس عراقچی تاکید ورزید که اصلاح شورای امنیت یک انتخاب نیست، بلکه یک ضرورت برای بقای خود سازمان ملل است. او تصریح کرد که اصلاحات مورد نظر ایران، صرفاً تغییر در نام یا ترکیب اعضا نیست، بلکه هدف آن «توزیع عادلانه قدرت» است. ایران به دنبال نظمی است که در آن عدالت جایگزین قدرت شود و حاکمیت ملی کشورها به عنوان یک اصل اساسی محترم شمرده شود.
بریکس؛ ستون فقرات چندجانبهگرایی واقعی
در پایان، وزیر امور خارجه گروه بریکس را دارای پتانسیلی بینظیر برای تبدیل شدن به ستون فقرات یک چندجانبهگرایی واقعی دانست. او پیشنهاد کرد که اعضای بریکس نه برای ایجاد یک بلوک تقابلی، بلکه برای ایجاد توازن استراتژیک در جهان فعالیت کنند. به اعتقاد وی، همکاری در حوزههای اقتصادی، مالی و فناوری میتواند وابستگی به ساختارهای انحصاری را کاهش دهد. این گروه میتواند الگویی از همکاری مبتنی بر احترام متقابل و منفعت مشترک برای بازسازی حکمرانی جهانی باشد.
***
سخنرانی وزیر امور خارجه ایران در نشست بریکس، یک مانیفست برای بازنگری در ساختار قدرت جهانی بود. او با پیوند زدن مشکلات ایران، مانند تحریمها و تجاوز نظامی، به ناکارآمدی نهادهای بینالمللی، تلاش کرد موضع ایران را به دغدغه مشترک کشورهای جنوب جهانی تبدیل کند. تاکید بر ایجاد سازوکارهای مالی مستقل در بریکس، نشاندهنده یک راهبرد عملی برای کاهش وابستگی به سیستمهای غربی است. این رویکرد، ایران را به عنوان یک بازیگر فعال در شکلدهی به نظم نوین چندقطبی معرفی میکند و از ظرفیت بریکس برای تحقق این هدف بهره میبرد.