رئیس سازمان غذا و دارو از اصلاح قیمت ۱۰۹۶ قلم دارو خبر داد. وی تاکید کرد که عمده کمبودهای دارویی اخیر نه به دلیل جنگ، بلکه ناشی از اختلال در انتقال ارز، تاخیر در اصلاح قیمتها و مشکلات نقدینگی تولیدکنندگان است. نیاز ارزی این حوزه ۵.۵ میلیارد دلار برآورد میشود که افزایش نرخ ارز غیرترجیحی فشاری معادل ۱۵۰ هزار میلیارد تومان بر صنعت تحمیل کرده است. این اصلاح قیمت با هدف حمایت از مصرفکننده و جلوگیری از توقف تولید صورت میگیرد.
ریشهیابی کمبودهای دارویی؛ فراتر از شرایط جنگی
دکتر پیرصالحی، رئیس سازمان غذا و دارو، دلایل اصلی کمبودهای دارویی فعلی را تشریح کرد. به گفته وی، بخش بزرگی از این مشکلات ارتباطی با شرایط جنگی ندارد. ریشه اصلی این چالشها به اختلال جدی در فرآیند انتقال ارز طی سال گذشته بازمیگردد. عدم اصلاح به موقع قیمتها و مشکلات نقدینگی شرکتهای دارویی نیز از دیگر عوامل کلیدی بودهاند. در مقاطعی، انتقال ارز تقریبا به طور کامل متوقف شده بود که این امر زنجیره تامین دارو را با یک چالش اساسی روبرو کرد.
اصلاح قیمتها با تاخیر اما ضروری
اصلاح قیمت ۱۰۹۶ قلم دارو که قرار بود در دی ماه سال گذشته انجام شود، با تاخیر مواجه شد. این تاخیر به دلیل اعتراضات و شرایط خاص جنگی رخ داد و نهایتاً در تاریخ ۱۶ فروردین ماه اجرایی گردید. دکتر پیرصالحی اعلام کرد که قیمت سایر اقلام دارویی نیز به صورت تدریجی و پس از انجام بررسیهای کارشناسی دقیق، اصلاح خواهد شد تا بازار به ثبات برسد.
چالش ارزی و فشار ۱۵۰ هزار میلیارد تومانی بر صنعت
نیاز ارزی کل حوزه دارو و تجهیزات پزشکی کشور حدود ۵.۵ میلیارد دلار است. از این مبلغ، نزدیک به ۲ میلیارد دلار آن با ارز غیرترجیحی تامین میشود. افزایش ناگهانی نرخ ارز غیرترجیحی از ۷۰ هزار تومان به ۱۴۰ هزار تومان در دی ماه، فشار سنگینی را بر صنعت دارو وارد کرد. این جهش ارزی، افزایش هزینهای بالغ بر ۱۵۰ هزار میلیارد تومان، فراتر از نرخهای معمول تورم، در این حوزه ایجاد نمود که اصلاح قیمت دارو را به یک ضرورت اجتنابناپذیر تبدیل کرد.
رویکرد دوگانه: حمایت از تولیدکننده و مصرفکننده
معاون وزیر بهداشت تاکید کرد که فرآیند اصلاح قیمتها با دقت و سختگیری بسیار زیادی انجام میشود. هدف اصلی، ایجاد تعادل برای جلوگیری از اجحاف به تولیدکننده و وارد آمدن فشار به مصرفکننده است. در این مسیر، تک تک فاکتورهای هزینهای شرکتها، از جمله مواد اولیه و هزینههای تولید، به دقت بررسی میشود. همچنین، پوشش این افزایش قیمت توسط سازمانهای بیمهگر برای کاهش فشار مالی بر مردم امری ضروری است.
خسارات مستقیم جنگ بر زیرساختهای دارویی
در جریان درگیریهای اخیر، زیرساختهای صنعت داروی کشور آسیب جدی دید. در مجموع ۴۴ کارخانه داروسازی، تجهیزات پزشکی و شرکت پخش دچار خسارت شدند. در برخی موارد، میزان خسارتها تا ۱۰۰ درصد گزارش شده است. علاوه بر این، انفجارها باعث اختلال در خطوط تولید کارخانههایی شد که در مناطق اطراف درگیری قرار داشتند. همچنین، شیفتهای شب در دوران جنگ تعطیل شد و تولید تنها در یک شیفت ادامه یافت.
تداوم تولید و توزیع دارو در دل بحران
با وجود تمام مشکلات و خسارتها، تولید دارو در کشور متوقف نشد. شرکتها حتی در ایام تعطیلات نوروز نیز به فعالیت خود ادامه دادند تا نیاز بیماران تامین شود. در حالی که در سالهای گذشته شرکتهای پخش معمولاً ۵ روز ابتدای نوروز تعطیل بودند، امسال توزیع دارو حتی در روز اول فروردین نیز متوقف نشد. بیش از ۶۰ درصد داروخانههای روزانه تهران نیز فعال بودند، هرچند ۷ داروخانه آسیب دیدند و متاسفانه ۲ داروساز جان خود را از دست دادند.
اختلال در زنجیره تامین مواد اولیه بستهبندی
آسیب به صنایع حیاتی دیگر مانند پتروشیمی، فولاد و آلومینیوم، زنجیره تامین دارو را نیز تحت تاثیر قرار داد. این آسیبها باعث اختلال در تامین مواد اولیه بستهبندی مانند PVC و PET شد. این موضوع هزینهها و محدودیتهای جدیدی را در فرآیند تولید و بستهبندی دارو ایجاد کرده است.
تشکیل ۵ کارگروه ویژه برای مدیریت بازار
به دستور وزیر بهداشت، ۵ کارگروه ویژه برای مدیریت بحران تشکیل شده است. این کارگروهها شامل کارگروه تأمین کالا برای مدیریت واردات و حملونقل، کارگروه مالی برای تامین منابع ریالی، کارگروه پایش بازار برای مقابله با احتکار و کارگروه تجویز منطقی دارو هستند. این تیمها به طور مستمر در حال فعالیت برای بازگرداندن ثبات به بازار هستند.
***
صنعت داروی کشور با یک بحران چندوجهی شامل جهش هزینههای ارزی، آسیبهای زیرساختی ناشی از جنگ و اختلال در زنجیره تامین مواجه است. تصمیم سازمان غذا و دارو برای اصلاح قیمت ۱۰۹۶ قلم دارو، یک اقدام ضروری برای جلوگیری از توقف خطوط تولید و تضمین تداوم عرضه است. این سیاست، یک موازنه حساس بین حفظ حیات اقتصادی تولیدکنندگان و حمایت از توان خرید مصرفکنندگان است. موفقیت این راهبرد به شدت به همکاری سازمانهای بیمهگر برای پوشش افزایش هزینهها بستگی دارد تا فشار مالی از دوش بیماران برداشته شود. تشکیل کارگروههای ویژه نیز نشاندهنده یک رویکرد مدیریتی متمرکز برای عبور از این شرایط پیچیده و بازگرداندن ثبات پایدار به بازار دارویی است.