سان لی، معاون نماینده دائم چین در سازمان ملل متحد، با استناد به پایان یافتن رسمی قطعنامه ۲۲۳۱ در ۱۸ اکتبر سال گذشته، خواستار توقف کامل بررسی مسئله هستهای ایران در شورای امنیت شد. وی با انتقاد شدید از تلاشهای تروئیکای اروپایی و آمریکا برای فعالسازی غیرقانونی مکانیسم اسنپبک، اعلام کرد که شورا هرگز به توافقی درباره صلاحیت این کشورها نرسیده است. پکن ضمن اشاره به وضعیت شکننده ناشی از توافقات اخیر آتشبس میان تهران و واشنگتن، بر ضرورت لغو تحریمهای یکجانبه، به رسمیت شناختن حق غنیسازی صلحآمیز ایران و ایجاد فضای مثبت برای مذاکرات دیپلماتیک تأکید کرد.
به چالش کشیدن صلاحیت تروئیکای اروپایی در فعالسازی مکانیسم اسنپبک
سان لی در جریان یک رأیگیری رویهای حساس، مشروعیت حقوقی اقدامات کشورهای غربی را زیر سؤال برد. معاون نماینده دائم چین صراحتاً اعلام کرد که شورای امنیت سازمان ملل متحد هرگز به هیچگونه توافق یا اجماعی درباره صلاحیت حقوقی سه کشور اروپایی یعنی انگلیس، فرانسه و آلمان برای آغاز سازوکار بازگرداندن سریع تحریمها یا همان مکانیسم اسنپبک دست نیافته است. وی تأکید کرد با توجه به اینکه مفاد قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت در ۱۸ اکتبر سال گذشته میلادی به طور کامل منقضی شده است، هرگونه اقدام برای بازنگهداشتن این پرونده فاقد وجاهت بینالمللی است.
انتقاد از استفاده ابزاری کشورهای غربی از ساختار شورای امنیت
دیپلمات ارشد چین با انتقاد از عملکرد برخی اعضای دائم، آنها را مسئول اصلی فرسایش اقتدار شورا دانست. وی اشاره کرد که برخی کشورها به طور کاملاً عمدی، اختلافات حقوقی و نگرانیهای جدی اعضای شورای امنیت را نادیده میگیرند و با اعمال فشار زورمدارانه، به دنبال از سرگیری تحریمهای لغوشده ضد ایرانی هستند. سان لی پافشاری این بازیگران برای برگزاری جلساتی با دستور کار منقضیشده را محکوم کرد و یادآور شد که شورای امنیت نباید به ابزاری برای پیشبرد اهداف سیاسی و یکجانبه کشورهایی منفرد تبدیل شود.
تبیین ارکان سهگانه پکن برای حل ریشهای بحران هستهای ایران
نماینده چین در سازمان ملل متحد برای خروج از بنبست فعلی، یک چارچوب راهبردی سهگانه را به جامعه بینالمللی پیشنهاد داد. به باور پکن، حل پایدار این مسئله مشروط به اجرای جامع این سه محور است: اول، خواستهها و حقوق قانونی ایران برای استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای باید به طور کامل محترم شمرده شود؛ دوم، تنظیم روابط میان طرفهای برجام باید صرفاً بر پایه اصل برابری و احترام متقابل استوار باشد؛ سوم، نگرانیهای امنیتی معقول و مشروع باید به صورت کاملاً متعادل میان تمامی طرفهای درگیر تقسیم و مدیریت گردد.
تحلیل وضعیت شکننده روابط تهران و واشنگتن در سایه آتشبس اخیر
سان لی با نگاهی به تحولات میدانی، وضعیت حاکم بر مناسبات ایران و ایالات متحده آمریکا را تبیین کرد. وی با تأیید اینکه در حال حاضر دو کشور به یک توافق آتشبس دست یافته و در حال بررسی راهحلهای دیپلماتیک از طریق میز مذاکره هستند، هشدار داد که این شرایط به شدت حساس، پیچیده، شکننده و همراه با بیثباتی و عدم قطعیتهای برجسته است. در این راستا، وی از اعضای شورا خواست که با پایبندی به منشور ملل متحد، اقدام به خرید زمان و فضا برای دیپلماسی کنند و از تصویب کورکورانه تحریمهای جدید بپرهیزند.
فراخوان پکن برای لغو تحریمهای یکجانبه و ساختار جدید امنیت خاورمیانه
معاون نمایندگی چین در پایان سخنان خود، خواستار یک اقدام جمعی فراملی برای تغییر آرایش امنیتی منطقه شد. وی از تمامی طرفهای درگیر خواست ضمن حفظ خویشتنداری، تحریمهای یکجانبه را به طور کامل لغو کنند و نگرانیهای مشروع امنیتی کشورهای همسایه را در نظر بگیرند. پکن تأکید کرد که طرفها باید روند مذاکره را گامبهگام به پیش ببرند تا بستر لازم برای ساختن یک ساختار امنیتی متعادل، مؤثر، فراگیر و پایدار در منطقه خاورمیانه فراهم شود.
***
بیانات صریح معاون نماینده چین در شورای امنیت، نشاندهنده یک چرخش راهبردی در حمایت حقوقی پکن از پرونده هستهای ایران در دوران پسابرجام است. استناد به تاریخ انقضای قطعنامه ۲۲۳۱، خط بطلانی بر تلاشهای حقوقی تروئیکای اروپایی برای احیای خودکار تحریمها تلقی میشود. چین با هوشمندی، ریشه بیثباتی شورا را به رفتارهای جناحی غرب نسبت داده و موازنه قدرت را به نفع تهران تغییر میدهد. تأکید بر شکنندگی آتشبس کنونی میان ایران و آمریکا نشان میدهد که پکن هشداری جدی به ساختار بینالملل درباره عواقب هرگونه کارشکنی دیپلماتیک صادر کرده است؛ چرا که هرگونه فشار مضاعف در این مقطع حساس، میتواند ساختار شکننده امنیت خاورمیانه را به سمت یک بحران پیشبینیناپذیر سوق دهد.
