بر اساس گزارش ویژه بازار جهانی مس که در ژوئن ۲۰۲۶ (خرداد ۱۴۰۵) توسط روابط عمومی شرکت سرمایهگذاری توسعه معادن و فلزات منتشر شده است، این فلز حیاتی در مرکز پروسه گذار انرژی و برنامههای توسعه فناوریهای پاک قرار دارد. در حال حاضر، عملیات معدنی به دلیل همزمانی اختلالات گسترده در معادن بزرگ با رشد انفجاری تقاضا در بخشهای هوش مصنوعی و خودروهای برقی، در قلب یک بحران جهانی تامین زنجیره قرار گرفته است. این گزارش نشان میدهد که سرعت استخراج مس به شدت از توسعه ظرفیتهای ذوب پاییندستی عقب مانده و موازنه قدرت چانهزنی را به نفع مالکان معادن تغییر داده است.
وقوع حوادث غیرمنتظره و محدودیت شدید عرضه در معادن کلیدی
بروز چالشهای عملیاتی در دو زنجیره تامین بزرگ جهان، دسترسی کارخانههای ذوب به کنسانتره را به شدت محدود کرده است. در معدن گراسبرگ اندونزی، به عنوان دومین معدن بزرگ مس جهان، وقوع یک رانش مرگبار باعث توقف کامل بخش «Block Cave» شد. این بخش که ۷۰ درصد از تولید مورد انتظار معدن را به خود اختصاص میداد، حداقل تا سه ماهه دوم سال ۲۰۲۶ راهاندازی نخواهد شد. همزمان، چالشهای فنی در معدن Quebrada Blanca شیلی نیز به کاهش پیشبینی عرضه کنسانتره دامن زده است.
تغییر پویایی زنجیره فولاد و بازار مواد اولیه به نفع معدنکاران
رشد سریع ظرفیتهای ذوب کالا به ویژه در کشور چین بین سالهای ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۴، فراتر از توان استخراجی معادن بوده است. بر اساس ارزیابی جیپی مورگان، برآورد رشد عرضه معادن در سال ۲۰۲۶ با کاهشی چشمگیر به حدود ۱.۴ درصد رسیده که ۵۰۰ هزار تن کمتر از پیشبینیهای ابتدای سال است. این ناترازی ساختاری، کارخانههای ذوب چاینا را ناچار کرده تا برای تامین نهادههای خود، کاهش شدید کارمزد فرآوری و پالایش را بپذیرند که منجر به افزایش قدرت چانهزنی معادن در قراردادهای فروش شده است.
پیشبینی نوسانات شدید قیمتی زیر سایه جنگ و تعرفهها
تحلیلگران بانکهای ING و کومرزبانک معتقدند بازار مس در نیمه دوم سال ۲۰۲۶ وارد دوره جدیدی از بیثباتی خواهد شد. با وجود اینکه قیمتها در بورس فلزات لندن از اوج ۱۴ هزار و ۵۰۰ دلاری خود عقبنشینی کرده، انتظار میرود تصمیم وزارت بازرگانی آمریکا درباره اعمال تعرفههای جدید واردات مس تصفیه شده (با نرخ احتمالی ۱۵ تا ۳۰ درصد) تحولات سنگینی ایجاد کند. در آستانه این تصمیم، موجودی انبارهای کامکس روند صعودی گرفته و ذخایر بورس لندن در حال کاهش است که پتانسیل جهش قیمت را بالا میبرد.
شوک ژئوپلیتیکی خاورمیانه و بحران اسید سولفوریک
وقوع جنگ در خاورمیانه و مسدود شدن تنگه هرمز، زنجیره تامین فلزات باتری را با بحران مواجه کرده است. قیمت گوگرد بیش از ۵۰ درصد و نرخ اسید سولفوریک در برخی مناطق تا دو برابر جهش یافته است. اسید سولفوریک که پیشتر ۳ درصد از هزینه تولید لیتیوم را شامل میشد، اکنون سهمی ۱۱ درصدی دارد و در روش استخراج با حلال مس (SX-EW) که ۲۲ درصد تولید جهان را پوشش میدهد، یک نهاده بحرانی است. این اختلال لجستیکی هزینههای تولید نیکل و لیتیوم را به شدت بالا برده است.
***
برآورد پژوهشگران دانشگاههای میشیگان، کرنل و کوئینزلند نشان میدهد که قیمت مس باید حداقل به ۲۰ هزار دلار در هر تن برسد تا مشوقهای مالی کافی برای سرمایهگذاری در معادن جدید ایجاد شود. حجم مس مورد نیاز جهان تا سال ۲۰۵۰ برای گذار انرژی و توسعه زیرساختهای کشورهای در حال توسعه (مانند نیاز ۱ میلیارد تنی آفریقا و ۲۲۷ میلیون تنی هند) فراتر از کل مس استخراجشده در تاریخ بشر است. با توجه به اینکه ساخت یک معدن بزرگ بیش از ۲۰ سال زمان میبرد، شکاف عرضه و تقاضا ماهیتی کاملاً ساختاری دارد. در کوتاهمدت، فشارهای تورمی و نرخ بهره ممکن است نوساناتی منفی ایجاد کنند، اما در میانمدت، نیازهای حیاتی هوش مصنوعی و بخشهای تجدیدپذیر، بازار مس را در یک رالی صعودی پایدار و فراتر از سایر فلزات پایه مانند سنگآهن نگه خواهد داشت.
روابط عمومی شرکت توسعه معادن و فلزات
