به دنبال بیانیه مشترک سران «گروه ۷» مبنی بر کاهش وابستگی به منابع معدنی چین، سخنگوی وزارت امور خارجه این کشور ضمن انتقاد شدید، خواستار احترام به قواعد بازار آزاد و خودداری از تشکیل ائتلافهای انحصارطلبانه شد. گروه ۷ در طرح جدید خود هدفگذاری کرده است تا سهم تامینکنندگان غیرعضو در حوزه عناصر نادر خاکی و مگنتهای دائمی را تا سال ۲۰۳۰ به زیر ۶۰ درصد برساند. این تقابل دیپلماتیک، نشاندهنده تشدید رقابت استراتژیک میان پکن و غرب بر سر کنترل شریانهای اصلی صنایع نیمهرسانا، خودروهای برقی و تسلیحات دفاعی است.
انتقاد شدید پکن از تشکیل محافل کوچک اقتصادی توسط گروه ۷
وزارت امور خارجه چین به صورت رسمی از تلاشهای هماهنگ کشورهای عضو گروه ۷ (G7) برای انقباض حاشیه نفوذ پکن در بازار مواد معدنی استراتژیک انتقاد کرد. سخنگوی این وزارتخانه با تاکید بر لزوم پایبندی به قواعد تجارت بینالمللی، از این بلوک اقتصادی خواست تا از ایجاد ساختارهای انحصاری که پکن آنها را «محافل کوچک» مینامد، خودداری کنند؛ چرا که این اقدامات موجب برهم خوردن نظم اقتصادی مستقر در جهان میشود.
دفاع چین از سیاستهای جدید نظام کنترل صادرات فلزات استراتژیک
لین جیان، سخنگوی وزارت امور خارجه چین، در واکنش به مواضع غرب اعلام کرد که رویکرد پکن در مسیر حفظ ثبات و امنیت زنجیرههای تامین و تولید جهانی بدون تغییر باقی مانده است. بر اساس مواضع رسمی منتشرشده در رسانه دولتی گلوبال تایمز، اقدامات اصلاحی چین در تنظیم و بهبود نظام کنترل صادرات خود، کاملا مطابق با رویههای رایج بینالمللی بوده و با هدف اجرای تعهدات بینالمللی و حفظ صلح منطقهای دنبال میشود.
هدفگذاری گروه ۷ برای سقوط سهم چین در بازار مگنتهای دائمی به زیر ۶۰ درصد
اگرچه در بیانیه رسمی رهبران گروه ۷ نامی از کشور چین برده نشده است، اما متن این سند به وضوح بر ضرورت کاهش وابستگی به یک تامینکننده واحد در حوزه عناصر نادر خاکی تاکید دارد. این ابتکار جدید شامل هماهنگی در ذخایر راهبردی، متنوعسازی مسیرهای تأمین و تقویت همکاری با آژانس بینالمللی انرژی است و هدفگذاری شده تا سال ۲۰۳۰، وابستگی به هر تامینکننده غیرعضو در زمینه مگنتهای دائمی به کمتر از ۶۰ درصد برسد.
تاسیس ائتلاف جدید غربی برای مدیریت بحران زنجیره تامین
اظهارات تند مقامات پکن درست ۱ روز پس از آن مطرح شد که رهبران کشورهای گروه ۷ توافق کردند همکاریهای فرامرزی خود را در زمینه زنجیرههای تامین مواد معدنی حیاتی گسترش دهند. این بلوک قدرتمند اقتصادی از ایجاد یک ائتلاف مشترک جدید و طراحی سازوکار واکنش سریع به بحران خبر داد که هدف محوری آن، کاهش آسیبپذیریهای لجستیکی ناشی از تمرکز بیش از حد منابع تامین در دست یک کشور است.
عناصر نادر خاکی؛ میدان جنگ نوین غرب و چین در صنایع تک و دفاعی
موضوع مدیریت مواد معدنی حیاتی اکنون به یکی از نقاط اصلی و استراتژیک اختلاف میان چین و اقتصادهای غربی تبدیل شده است. دلیل اصلی این حجم از تنش، رشد شتابان تقاضا برای این ۱۷ عنصر در خطوط تولید صنایع کلیدی نظیر خودروهای برقی، فناوریهای نوین انرژی تجدیدپذیر، ساخت نیمهرساناها و لایههای پیچیده صنایع دفاعی و هوافضا است که امنیت ملی کشورها را بازتعریف میکند.
تداوم پایداری انحصار پکن بر بخش فرآوری مواد معدنی جهان
بررسی ساختار بازارهای کالایی نشان میدهد که چین در حال حاضر بخش عمده ظرفیت فرآوری و پالایش جهانی بسیاری از عناصر نادر خاکی و مواد معدنی حیاتی را در انحصار خود دارد. این کشور آسیایی به عنوان بازیگر مسلط و بیرقیب این حوزه، از اهرم فرآوری صنعتی به عنوان یک ابزار قدرتمند در ژئوپلیتیک انرژی استفاده میکند و همین امر، کشورهای غربی را به تکاپو برای یافتن مسیرهای جایگزین و بومیسازی صنایع میانی واداشته است.
***
بیانیه گروه ۷ و واکنش تند پکن، تاییدکننده این واقعیت است که عناصر نادر خاکی دیگر یک کالای تجاری صرف نیستند، بلکه به ابزار اصلی قدرت در ژئوپلیتیک قرن حاضر تبدیل شدهاند. هدفگذاری گروه ۷ برای کاهش سهم تامینکنندگان غیرعضو به زیر ۶۰ درصد تا سال ۲۰۳۰، یک چالش فنی و لجستیکی بسیار سنگین برای غرب است، زیرا ایجاد زنجیره تامین و فرآوری مستقل از چین نیازمند صدها میلیارد دلار سرمایهگذاری و سالها زمان است. از سوی دیگر، اصرار چین بر قانونی بودن ابزارهای کنترل صادرات خود نشان میدهد که پکن در صورت تشدید فشارها، آمادگی استفاده از کارت انحصار گوگرد، گرافیت و عناصر نادر را برای تحت فشار قرار دادن صنایع پیشرفته غرب دارد؛ امری که میتواند ریسک سیستماتیک شدیدی را به خودروسازان و تولیدکنندگان نیمهرسانا در سراسر جهان تحمیل کند.
روابط عمومی شرکت توسعه معادن و فلزات
