موج فراگیر گرما بار مصرف شبکه برق کشور را بیش از ۶۰۰۰ مگاوات (معادل ۹ تا ۱۰ درصد) جهش داده و راندمان نیروگاههای حرارتی را به چالش کشیده است. با وجود اقدامات زیرساختی گسترده نظیر هوشمندسازی شبکه و تعویض کولرهای فرسوده با نسل جدید موتورهای مغناطیسی با بازدهی ۵۰ درصد بالاتر، تداوم پایداری انرژی نیازمند مشارکت مردمی است. شرکت توانیر در پی آغاز قطعیهای برنامهریزیشده از ۲۰ تیرماه، اعلام کرد که تنها با کاهش ۵ درصدی مصرف از سوی مشترکان، خاموشیها به طور کامل متوقف میشود.
جهش ۶۰۰۰ مگاواتی مصرف و ناترازی حرارتی در نیروگاهها
ورود جبهه هوای گرم و پایدار به کشور از اواخر هفته گذشته، توازن شبکه توزیع را به شدت تحت تأثیر قرار داده است. آمارها نشان میدهند بار مصرف الکتریکی در این روزها بیش از ۶۰۰۰ مگاوات افزایش یافته که این رقم به معنای رشد ۹ تا ۱۰ درصدی تقاضا در سطح ملی است. افزایش شدید دمای محیط علاوه بر تحریک و جهش تقاضا در بخش سرمایشی خانگی، بازدهی و راندمان تجهیزات نیروگاهی را کاهش میدهد. در واقع نیروگاهها ناچارند بخشی از توان تولیدی خود را صرف خنکسازی سیستمهای داخلی کنند و ترکیب همزمان کاهش تولید و جهش تقاضا، پایداری شبکه توزیع را در وضعیت حساس قرار میدهد.
نوسازی ساختاری شبکه توزیع برای عبور از پیک بار
بررسی وضعیت شبکه در سال جاری نشاندهنده ارتقای شاخصها و بهبود زیرساختها نسبت به مدت مشابه سال گذشته است. تاخیر در آغاز فصل گرما، بهبود نسبی منابع آبی، توسعه هدفمند نیروگاههای خورشیدی و اجرای برنامههای هوشمندسازی از دلایل کلیدی پایداری نسبی شبکه تا به امروز هستند. با این وجود، پایداری مستمر در روزهای پیشرو نیازمند همکاری جدی و مشارکت مستقیم شهروندان است و بهینهسازی مصرف، اصلیترین راهکار عبور از این بحران فصلی محسوب میشود.
تعویض کولرهای فرسوده با فناوری موتورهای مغناطیس دائم
شرکت توانیر طرح تعویض کولرهای آبی قدیمی با تجهیزات نسل جدید را به عنوان یک راهکار فوقالعاده مؤثر برای مهار مصرف بخش خانگی آغاز کرده است. کولرهای جدید مجهز به موتورهای مغناطیس دائم هستند و راندمان آنها تا ۵۰ درصد بیشتر از مدلهای قدیمی است. این تجهیزات علاوه بر کاهش چشمگیر مصرف جریان الکتریکی، به سامانههای کنترلی هوشمند مجهزند که عملکرد دستگاه را بر اساس دمای محیط تنظیم میکند و مصرف آب را هم کاهش میدهد. این طرح ملی اکنون در تهران، یزد، کرمان و سایر مناطق دارای کولر آبی اجرا میشود و پلتفرمهای برق تو و آچاره و به زودی سامانه برق من درخواستهای متقاضیان را ثبت میکنند.
آغاز قطعیهای برنامهریزیشده و نحوه دسترسی به جداول زمانبندی
استمرار هوای گرم در سراسر کشور موجب اجرای خاموشیهای برنامهریزیشده و مدیریتشده از تاریخ ۲۰ تیرماه شده است. علاوه بر قطعیهای پراکنده که بر اثر حوادث ناخواسته شبکه رخ میدهند، جدول محدودیتهای برنامهریزیشده از ۴۸ ساعت قبل تعیین و نهایی میشود. مشترکان میتوانند با مراجعه به اپلیکیشن برق من یا درگاههای رسمی اطلاعرسانی، از ساعت دقیق اعمال محدودیت در منطقه مسکونی یا تجاری خود مطلع شوند و برنامهریزی لازم را انجام دهند.
***
تحلیل دادههای آماری توانیر مشخص میکند که صنعت برق کشور اکنون در نقطه بهینهسازی رفتار مصرفکننده قرار دارد. ظرفیتهای تولیدی کشور با وجود تمام برنامههای توسعهای، در روزهای اوج بار سرمایشی پاسخگوی تقاضای لجامگسیخته نیست. راهکار عبور از این چالش کوتاه ولی بحرانی، سرمایهگذاریهای سنگین نیروگاهی نیست، بلکه تکیه بر مدیریت هوشمندانه مصرف در بخش خانگی است. کاهش ناچیز و ۵ درصدی مصرف از سوی شهروندان، ناترازی فعلی را کاملاً برطرف میکند، پایداری را به شبکه بازمیگرداند و مانع از بروز خسارتهای سنگین قطعی برق به بخشهای مولد، صنعتی و تجاری کشور میشود.
