رمز هوشمندسازی نظام بانکی: حکمرانی یکپارچه داده

رئیس اداره کل آمار بانک مسکن در یازدهمین رویداد تراکنش ایران، حکمرانی داده را پیش‌نیاز قطعی برای تحقق هوشمندسازی در نظام بانکی دانست. وی تاکید کرد که بدون داده دقیق و مدیریت‌شده، تصمیم‌گیری هوشمند و عادلانه ممکن نیست و چالش‌هایی مانند انحصار داده و نبود زیرساخت، مانع رشد اقتصادی شده است. در این نشست اعلام شد که بانک مسکن از هوش مصنوعی برای تحلیل احساسات مشتریان و پایش تراکنش‌ها استفاده می‌کند. این رویکرد، بر پیوند متقابل حکمرانی داده و توسعه هوش مصنوعی تاکید دارد.

حکمرانی داده: زیربنای یک نظام بانکی هوشمند

فاطمه مومن‌طایفه، رییس اداره کل آمار و اطلاعات بانک مسکن، در نشست تخصصی یازدهمین رویداد تراکنش ایران، بر نقش حیاتی داده‌ها در فناوری‌های نوین تاکید کرد. او اظهار داشت که عامل‌های هوشمند، سیستم‌هایی هستند که بر اساس داده‌های دریافتی از محیط، تحلیل و اقدام می‌کنند. در نتیجه، داده به عنصر اصلی در فرآیند هوشمندسازی تبدیل می‌شود. مومن‌طایفه تصریح کرد که بدون وجود داده‌های دقیق و سازگار، هرگونه تصمیم‌گیری هوشمند، عادلانه و اثربخش ناممکن خواهد بود و کل چرخه هوشمندسازی مختل می‌شود.

داده به مثابه یک سرمایه استراتژیک سازمانی

وی افزود که اهمیت حکمرانی داده از همین نقطه آغاز می‌شود؛ جایی که داده‌ها دیگر یک محصول جانبی نیستند، بلکه یک منبع استراتژیک کلیدی محسوب می‌شوند. بر اساس این چارچوب، سازمان‌ها باید از داده‌های خود به دقت مدیریت و محافظت کنند. این فرآیند، داده‌های خام را به یک سرمایه ارزشمند برای سازمان تبدیل می‌کند که می‌تواند مبنای تصمیمات دقیق و رشد پایدار قرار گیرد. اگر داده ناقص یا ناسازگار به سیستم تزریق شود، خروجی آن نیز قابل اتکا نخواهد بود.

چالش‌های ملی در مسیر داده‌محوری

رییس اداره کل آمار بانک مسکن با اشاره به تجارب موفق جهانی، به چالش‌های موجود در ایران پرداخت. او گفت در حالی که کشورهای پیشرفته و حتی برخی کشورهای منطقه با اجرای حکمرانی مؤثر داده به رشد اقتصادی دست یافته‌اند، ایران با موانعی روبروست. نبود زیرساخت‌های سایبری مناسب، کمبود نیروی انسانی متخصص و عدم دسترسی عادلانه به داده‌های ملی از جمله این چالش‌هاست. وی انتقاد کرد که بسیاری از نهادها داده‌های خود را با برچسب محرمانگی در انحصار نگه داشته و از اشتراک‌گذاری آن خودداری می‌کنند.

پیوند هوش مصنوعی و حکمرانی: یک چرخه تقویت‌کننده

مومن‌طایفه تاکید کرد که حکمرانی داده یک موضوع صرفاً فنی نیست و ابعاد مدیریتی، قانونی و اخلاقی را نیز در بر می‌گیرد. او با اشاره به اینکه برخی کشورها برای جلوگیری از تعارض منافع، نهادهای مستقل حکمرانی داده ایجاد کرده‌اند، به رابطه متقابل این حوزه با هوش مصنوعی پرداخت. به گفته وی، یک چرخه مثبت و تقویت‌کننده میان این دو وجود دارد؛ حکمرانی داده صحیح به توسعه هوش مصنوعی مؤثر منجر می‌شود و هوش مصنوعی نیز کیفیت داده‌ها و فرآیندهای حکمرانی را بهبود می‌بخشد.

تجربه بانک مسکن در به‌کارگیری عامل‌های هوشمند

وی در تشریح اقدامات بانک مسکن اعلام کرد این بانک از عامل‌های هوشمند در چندین حوزه بهره‌برداری کرده است. استفاده از فناوری‌های هوش مصنوعی در خدمات پاسخگویی هوشمند به مشتریان، تحلیل احساسات و نظرات کاربران در شبکه‌های اجتماعی، و همچنین پایش تراکنش‌ها برای ارتقای امنیت از جمله این موارد است. علاوه بر این، با تحلیل داده‌های مالی، زمینه برای شخصی‌سازی خدمات و طراحی محصولات بانکی متناسب با نیاز هر گروه از مشتریان فراهم شده است.

***

سخنان رییس اداره کل آمار بانک مسکن، یک هشدار استراتژیک برای نظام بانکی و اقتصاد کشور است. این دیدگاه نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاری صرف روی فناوری هوش مصنوعی بدون ایجاد زیرساخت «حکمرانی داده»، به نتایج مطلوب نمی‌رسد. تاکید بر چالش‌هایی چون انحصار داده توسط نهادها، یک مانع کلیدی برای تحول دیجیتال ملی را برجسته می‌کند. اشاره به تجارب موفق بانک مسکن در استفاده از هوش مصنوعی، ضمن نمایش پیشرفت این بانک، اهمیت آزادسازی و مدیریت یکپارچه داده‌ها را برای کل اقتصاد دوچندان می‌سازد. در واقع، این سخنرانی، حکمرانی داده را نه یک انتخاب فنی، بلکه یک ضرورت اقتصادی برای رقابت‌پذیری و شفافیت در آینده معرفی می‌کند.