عباس معصومی، سرپرست اداره بازرسی کارگزاران سازمان بورس، از اجرای بسته جامع اصلاحات نظارتی در سال ۱۴۰۴ خبر داد. این اصلاحات شامل تغییر ساختار کارمزدها برای تقویت کسبوکارهای کارگزاری، الزام قطعی سجامی شدن مشتریان و بازنگری در فرآیند تسویه معاملات است. همچنین با رونمایی از سامانه جامع اعضای کانون کارگزاران، مشکل قدیمی موازیکاری اطلاعاتی برطرف شد و از این پس اعطای اعتبار به کارکنان منوط به ثبت اطلاعات در این سامانه خواهد بود.
اصلاح کارمزدها و ارتقای زیرساخت حسابداری
عباس معصومی، سرپرست اداره بازرسی کارگزاران سازمان بورس و اوراق بهادار، جزئیات برنامههای اصلاحی سال ۱۴۰۴ را با هدف تقویت مدلهای کسبوکار تشریح کرد. برای نخستین بار، برخی از کارمزدهای معاملاتی در صنعت کارگزاری مورد بازنگری دقیق قرار گرفته و تصویب شده است. همچنین، اجرای دستورالعمل زیرساخت حسابداری شرکتهای کارگزاری با جدیت در دستور کار قرار دارد. شرکتهای نرمافزاری فعال در بازار سرمایه، هماکنون در حال طی مراحل قانونی برای دریافت مجوزهای لازم جهت انطباق با این استانداردها هستند.
الزام ثبتنام سجام و بازنگری در تسویه معاملات
طبق مصوبه جدید و لازمالاجرای هیات مدیره سازمان بورس، ارائه هرگونه خدمات به مشتریان کارگزاریها منوط به سجامی شدن کامل آنها است. اجرای این طرح آغاز شده و از این پس هیچگونه خدماتی بدون ارایه اطلاعات سامانه سجام امکانپذیر نخواهد بود. علاوه بر این، موضوع مهم اصلاح فرآیند و زمانبندی تسویه معاملات با اتاق پایاپای در حال بررسی کارشناسی است. نظرات تخصصی کانون کارگزاران و فعالان بازار سرمایه برای نهایی کردن این تغییرات دریافت شده و در حال پیگیری است.
مقررات نوین برای مجوزها و کفایت سرمایه
سازمان بورس پیشنهادهای تازهای را برای ساماندهی صدور مجوز دفاتر کارگزاری تدوین کرده است. همزمان، مقررات مربوط به کفایت سرمایه شرکتهای کارگزاری نیز مورد بازبینی قرار گرفته است. تصمیمگیری نهایی در خصوص بخشی از این مقررات پیشنهادی، بهزودی در کمیته تدوین مقررات سازمان بورس انجام خواهد شد. هدف از این اقدامات، ارتقای استانداردهای مالی و عملیاتی در سطح شرکتهای کارگزاری و تضمین ثبات آنهاست.
پایان موازیکاری اطلاعاتی با سامانه جامع
معضل وجود بانکهای اطلاعاتی پراکنده در بازار سرمایه که از سال ۱۳۹۸ منجر به موازیکاری و بروز خطا میشد، اکنون مرتفع شده است. وظیفه یکپارچهسازی دادهها که سالها بر عهده کانون کارگزاران بود اما معوق مانده بود، سرانجام به نتیجه رسید. با تلاش هیاتمدیره و دبیرکل کانون، سامانه جامع امور اعضا و اشخاص وابسته به طور رسمی رونمایی شد. این سامانه تمام دادههای مرتبط را تجمیع و بهروزرسانی میکند تا مرجع اصلی برای صدور مجوزها و کاهش ریسکهای اعتباری باشد.
اتصال تسهیلات اعتباری کارکنان به سامانه جدید
کمیته پایش ریسک بازار سازمان بورس مصوبه مهمی را در راستای هوشمندسازی نظارت ابلاغ کرده است. بر این اساس، کارکنان شرکتهای کارگزاری و اشخاص وابسته میتوانند از تسهیلات اعتباری تحت چارچوب مشخص بهرهمند شوند. شرط اصلی دریافت این تسهیلات، ثبت و تأیید دقیق اطلاعات متقاضیان در سامانه جامع جدید است. راهاندازی این سامانه گامی بلند برای حذف سامانههای جزیرهای، کاهش خطا و روشنتر شدن آینده حرفهای بازار سرمایه محسوب میشود.
***
اقدامات اخیر سازمان بورس نشاندهنده چرخش استراتژیک از نظارت سنتی به سمت نظارت سیستمی و یکپارچه (RegTech) است. راهاندازی سامانه جامع پس از نیم دهه تأخیر، ریسکهای عملیاتی ناشی از عدم تقارن اطلاعات را در شبکه کارگزاری بهشدت کاهش میدهد. همچنین اصلاح مدل درآمدی کارگزاران از طریق بازنگری در کارمزدها، پاسخ مستقیمی به افزایش هزینههای سربار و تورم سال ۱۴۰۴ است تا حاشیه سود این صنعت حفظ شود. منوط کردن اعتباردهی به ثبت در سامانه مرکزی، شفافیت مالی در لایههای درونی بازار را تضمین میکند.