بانک مسکن با ابلاغ بسته جدید ضوابط اعتباری برای 5 طرح کلیدی «ثمر»، «سپید»، «توان»، «تابش» و «کارگشا»، ساختار تسهیلاتدهی خود را با هدف حذف واسطهگری متحول کرد. طبق این اصلاحات که از آذر 1404 اجرایی شده است، سقف محاسبه امتیاز برای اشخاص حقیقی در طرحهای «ثمر» و «توان» به عدد 2 میلیارد تومان محدود شد. همچنین با ممنوعیت انتقال امتیاز بین شعب برای افراد غیر، بساط خرید و فروش امتیاز وام برچیده میشود و فرآیند تمدید دورهها نیز به صورت سیستمی و خودکار انجام خواهد شد.
قفلگذاری بر مسیر دلالان وام؛ محدودیت جغرافیایی دریافت تسهیلات
مهناز کشتکار رجبی، معاون مدیرعامل در امور طرح و برنامه بانک مسکن، از اعمال تغییرات بنیادین برای جلوگیری از فعالیت واسطهگران در بازار امتیاز وام خبر داد. بر اساس ضوابط جدید، یک خط قرمز پررنگ برای انتقال امتیاز تسهیلات ترسیم شده است؛ اگر فرد درخواستکننده وام شخصی غیر از صاحب اصلی حساب باشد، دریافت تسهیلات منحصراً و فقط از طریق شعبه افتتاحکننده حساب امکانپذیر است. این اقدام عملاً امکان خرید و فروش امتیاز و انتقال آن بین شعب مختلف را از دلالان سلب میکند. البته در این میان یک استثنای منطقی نیز وجود دارد؛ اگر خود صاحب حساب متقاضی دریافت وام باشد، میتواند آزادانه به هر یک از شعب بانک مسکن در سراسر کشور مراجعه کند. همچنین انتقال امتیاز به بستگان درجه یک یا کارکنان شرکتها، مشروط به تأیید شعبه مبدا و ارائه مدارک مستند، از سایر شعب نیز قابل انجام خواهد بود.
تمدید هوشمند دورهها؛ خداحافظی با فسخ و افتتاح مجدد
یکی دیگر از محورهای تحول در سیستم بانکی، هوشمندسازی فرآیند تمدید حسابهاست. پیش از این، مشتریان برای استفاده از امتیازات دورههای قبل گاهی ناچار به فسخ و افتتاح مجدد حساب بودند که بار عملیاتی سنگینی به شعب تحمیل میکرد. اکنون سیستم به صورت کاملاً خودکار، «متوسط موجودی پایان دوره» یا همان موجودی مصرفنشده را به دوره جدید منتقل میکند. این امتیاز منتقلشده دارای اعتبار یکساله برای استفاده است. البته این فرآیند یک شرط کلیدی دارد و آن این است که حساب مذکور در پایان دوره مؤثر، همچنان در پرتفوی بانک به عنوان یک حساب قابل افتتاح و فعال شناخته شود.
سقفگذاری اعتباری؛ مدیریت منابع در طرحهای «ثمر» و «توان»
بانک مسکن برای برقراری عدالت در توزیع منابع و حفظ تعادل نقدینگی، سقفهای جدیدی را تعیین کرده است. طبق اعلام عضو هیات عامل بانک، از تاریخ 10 آذر 1404، یک سقف مشخص برای محاسبه امتیاز در حسابهای طرح «ثمر» و «توان» که توسط اشخاص حقیقی افتتاح شدهاند، اعمال میشود. بر این اساس، سقف محاسبه امتیاز به مبلغ 2 میلیارد تومان به ازای هر فقره حساب در طول یک دوره مؤثر محدود شده است. این تصمیم استراتژیک مانع از انباشت بیشازحد منابع در دست عدهای معدود میشود و گردش تسهیلات را برای طیف وسیعتری از مشتریان تضمین میکند.
انعطافپذیری برای حقوقیها؛ دسترسی همزمان به دو طرح تسهیلاتی
در بخش سیاستگذاری برای اشخاص حقوقی و شرکتها، بانک مسکن رویکردی تسهیلگرانه اتخاذ کرده است. در قوانین جدید، محدودیتهای پیشین که مانع از افتتاح همزمان طرحها میشد، برداشته شده است. اکنون شرکتها و سازمانها این اختیار را دارند که به صورت ترکیبی عمل کنند؛ یعنی تعدادی از کارکنان خود را برای دریافت تسهیلات طرح «توان» و گروهی دیگر را برای طرح «سپید» معرفی نمایند. با این حال، قانون «یکبار استفاده» همچنان پابرجاست؛ به این معنی که هر کد ملی یا شناسه ملی صرفاً یکبار میتواند از امتیاز تسهیلات طرح «توان» یا «سپید» استفاده کند. شعب بانک موظف شدهاند پیش از نهایی کردن پرونده، با استعلام دقیق داخلی، از نبود سابقه استفاده قبلی مشتری اطمینان حاصل کنند.
***
اصلاحات ساختاری بانک مسکن در آذر 1404 را میتوان گامی بلند به سوی «بهداشت اعتباری» و شفافیت مالی دانست. محدود کردن جغرافیای دریافت وام برای افراد غیر (گیرندگان امتیاز)، ضربه مهلکی به بازار سیاه و غیررسمی خرید و فروش وام وارد میکند و هزینه تمامشده پول را برای مصرفکننده واقعی کاهش میدهد. از سوی دیگر، تعیین سقف 2 میلیارد تومانی، مدیریت ریسک نقدینگی را برای بانک تسهیل کرده و از تمرکز تسهیلات جلوگیری میکند. این اقدامات در بلندمدت، ضمن کاهش ترافیک غیرضروری شعب، کارایی عملیاتی بانک را افزایش داده و دسترسی متقاضیان واقعی مسکن به منابع ارزانقیمت را هموارتر میسازد.