شرکت فرآوردههای غذایی و قند چهارمحال با نماد «قچار»، ظرفیت عملی تولید شکر خود را در یک جهش قابلتوجه به ۱۷۰ هزار تن در سال افزایش داده است. این شرکت با وجود ظرفیت اسمی ۲۰ هزار تنی در بخش چغندر، توانسته است تولید عملی را به ۵۰ هزار تن برساند و در بخش تصفیه شکر خام نیز به رکورد ۱۲۰ هزار تن دست یابد. تکمیل پروژههای زیرساختی نظیر بویلر بخار و انبار محصول با پیشرفتهای بالای ۹۰ درصد، تضمینکننده پایداری این رشد تولید است.
ارتقای چشمگیر ظرفیت عملیاتی نسبت به ظرفیت اسمی
شرکت فرآوردههای غذایی و قند چهارمحال در صنعت قند و شکر کشور، عملکردی فراتر از ظرفیتهای اسمی خود به ثبت رسانده است. این شرکت دارای ظرفیت اسمی تولید ۲۰ هزار تن شکر سفید حاصل از چغندرقند است، اما با بهینهسازی خطوط، ظرفیت عملی خود را به ۵۰ هزار تن در سال ارتقا داده است. همچنین در بخش تصفیه شکر خام، ظرفیت اسمی کارخانه ۸۰ هزار تن برآورد میشود. این در حالی است که مدیران فنی شرکت موفق شدهاند ظرفیت عملیاتی در این بخش را به ۱۲۰ هزار تن برسانند. استراتژی کلان شرکت بر مبنای تکمیل طرحهای توسعهای استوار است تا ظرفیت اسمی کارخانهها نیز همپای ظرفیت عملی رشد کند. وزارت صنعت، معدن و تجارت نیز پروانه بهرهبرداری این مجموعه را برای ۳ شیفت کاری کامل معتبر دانسته است که نشاندهنده پتانسیل بالای تولید مداوم در این واحد صنعتی است.
پیشرفت فیزیکی و مالی پروژههای توسعهای قچار
گزارشهای عملکردی نشان میدهد که طرحهای توسعهای شرکت تا پایان ۶ ماهه نخست سال جاری از مرز ۵۰ درصد پیشرفت عبور کردهاند. یکی از مهمترین پروژهها، ساخت دیفوزیون ۳۰۰۰ تنی است. این پروژه با جذب نقدینگی ۵۸ میلیارد و ۸۳۰ میلیون ریال به پیشرفت فیزیکی ۹۰ درصد رسیده است. هدف از اجرای این طرح، افزایش ظرفیت مصرف روزانه چغندرقند در کارخانه به میزان ۳ هزار تن است. همچنین پروژه نصب ماشینآلات پرس تفاله خشککن نیز با سرمایهگذاری ۱۹ میلیارد و ۶۳۳ میلیون ریال، پیشرفت ۷۸ درصدی را تجربه میکند.
در بخشهای دیگر خط تولید، پروژههای ماشینآلات توربین، آسیاب خلال و تصفیه خانه نیز فعال هستند. این بخشها به ترتیب پیشرفتهای ۵۵ درصد، ۵۰ درصد و ۵۰ درصد را تا پایان شهریورماه ثبت کردهاند. موفقترین پروژه از نظر سرعت اجرا، مربوط به بویلر بخار افقی است که با تزریق ۷۶ میلیارد و ۲۵۴ میلیون ریال منابع مالی، به مرحله ۹۵ درصد تکمیل رسیده است. پروژه ساخت انبار محصول نیز به طور کامل و ۱۰۰ درصد به اتمام رسیده است. آمارهای مالی حاکی از آن است که قچار برای این پروژهها تاکنون ۶۰۴ میلیارد و ۳۱۲ میلیون ریال هزینه کرده است. برآوردهای کارشناسی نشان میدهد برای تکمیل ۱۰۰ درصدی این طرحها، به تزریق ۹۸۴ میلیارد و ۵۰۹ میلیون ریال نقدینگی جدید نیاز خواهد بود.
وضعیت طرحهای توسعه در شرکت تابعه شکر شاهرود
شرکت فرعی شکر شاهرود نیز به موازات شرکت اصلی، پروژههای متعددی را در دستور کار دارد. این پروژهها شامل احداث گلخانه، سایت پرورش ماهی تیلاپیلا، کوره آهک جدید و نوسازی دیفوزیونها میشود. گزارشها حاکی از پیشرفت ۹۰ درصدی پروژه دیفوزیون است، هرچند تکمیل نهایی آن به دلیل چالشهای ناشی از تحریمها با تأخیر مواجه شده است. تجهیزات حیاتی مانند توربین، بویلر بخار افقی و آسیاب خلال به سایت کارخانه منتقل شدهاند. طبق برنامهریزیهای انجام شده، این تجهیزات تا پایان سال ۱۴۰۴ وارد مدار تولید خواهند شد. حجم سرمایهگذاری انجام شده در شکر شاهرود تا پایان شهریورماه معادل ۶۴۴ میلیارد و ۱۴ میلیون ریال بوده است. تکمیل نهایی این پروژهها نیازمند تأمین نقدینگی سنگینی به میزان ۱۰۰۵ میلیارد ریال است.
مدیریت جریان نقدینگی و وصول مطالبات از سهامداران
بخش مالی شرکت فرآوردههای غذایی و قند چهارمحال پیگیریهای موثری در خصوص مطالبات از سهامدار عمده داشته است. مطالبات از شرکت زرین دانه سرآشیز در ابتدای سال مالی جاری مبلغ ۹۹۸ میلیارد ریال ثبت شده بود. با پیگیریهای انجام شده، مبلغ ۵۴۰ میلیارد ریال از این بدهی وصول شده است. برای باقیمانده بدهی نیز ۲ فقره چک صیادی با سررسید دیماه دریافت شده است. بر اساس قرارداد منعقد شده میان طرفین، مانده مطالبات مشمول جریمه و سود روزشمار با نرخ ۲۳ درصد سالانه است. محاسبات نشان میدهد که کارمزد این پول تا تاریخ سررسید چکهای صادره محاسبه و از بدهکار اخذ خواهد شد.
چالشهای تجدید ارزیابی داراییها و مطالبات دولتی
موضوع تجدید ارزیابی داراییها یکی از محورهای مورد توجه سهامداران بوده است. بررسیها نشان میدهد که به دلیل انجام تجدید ارزیابی در سالهای گذشته و انتقال مازاد آن به حساب سرمایه، امکان تکرار این فرآیند در سال جاری وجود ندارد. فاصله زمانی کمتر از ۵ سال با تجدید ارزیابی قبلی و ملاحظات خاص مالیاتی، موانع اصلی این اقدام هستند، هرچند پتانسیل داراییهای شرکت برای این امر بالاست.
در حوزه مطالبات دولتی، بدهیهای مربوط به یارانه شکر در دفاتر مالی قچار ثبت شده است. صحت این ارقام به تأیید حسابرسان رسمی نیز رسیده است. با این حال، فرآیند تطبیق حساب و تسویه نهایی با سازمانهای دولتی ذیربط به کندی پیش میرود و همکاری لازم از سوی نهادهای دولتی مشاهده نمیشود. این چالش مختص قچار نیست و تمامی شرکتهای فعال در صنعت قند و شکر بازار سرمایه با صدور اطلاعیههای مشابه، بر عدم تسویه مطالبات دولتی تأکید کردهاند.
اقدامات اصلاحی در حاکمیت شرکتی و مسائل حقوقی
شرکت قند چهارمحال گامهای مثبتی در جهت ارتقای استانداردهای حاکمیت شرکتی برداشته است. انتصاب عضو غیرموظف با تحصیلات مالی در هیئتمدیره و تشکیل کمیتههای تخصصی ریسک، انتصابات و حسابرسی از جمله این اقدامات است. همچنین واحد حسابرسی داخلی مستقل تشکیل شده و معاملات با اشخاص وابسته به طور شفاف افشا میشود. در پاسخ به ابهامات مالیاتی، شرکت اعلام کرده است که فروش محصول با نرخ ترجیحی به کشاورزان، کاملاً مطابق ضوابط قانونی است و تغییر آن به نرخهای دیگر، بار مالیاتی غیرواقعی به شرکت تحمیل میکند.
از سوی دیگر، پرونده واگذاری زمینهای شرکت شکر به زرین ذرت شاهرود در حال پیگیری حقوقی است و انتقال مالکیت هنوز نهایی نشده است. در خصوص عوارض واردات شکر خام نیز شرکت هیچگونه تعهد رسمی را نپذیرفته و در حال مذاکره با فروشندگان اولیه است. وضعیت مالیاتی سال ۱۴۰۳ نیز در دست رسیدگی قرار دارد.
***
بررسی صورتهای مالی و گزارشهای پیشرفت فیزیکی «قچار» نشاندهنده یک تغییر استراتژی از تولید سنتی به سمت بهرهوری حداکثری از خطوط تولید است. شکاف مثبت میان ظرفیت عملی و اسمی (بهویژه دستیابی به ۱۷۰ هزار تن ظرفیت کل) گویای چابکی تیم فنی در اورهال و نوسازی خطوط است. اگرچه نیاز به نقدینگی حدود ۲ هزار میلیارد ریالی برای تکمیل پروژههای شرکت اصلی و تابعه یک چالش کوتاهمدت محسوب میشود، اما مکانیزم اخذ سود ۲۳ درصدی از مطالبات و پیشرفت فیزیکی بالای پروژههای کلیدی (مانند بویلر و انبار)، ریسک عملیاتی را کاهش میدهد. عدم تسویه مطالبات یارانهای از سوی دولت همچنان بزرگترین ریسک سیستماتیک صنعت قند محسوب میشود که بر جریان نقدینگی شرکت فشار وارد میکند.