۵ بانک بزرگ دولتی و نیمهدولتی کشور شامل ملی، ملت، تجارت، سپه و صادرات، آمادگی عملیاتی خود را برای آغاز معاملات اسکناس در مرکز مبادله ارز و طلای ایران اعلام کردند. این اقدام راهبردی که در نشست ۲ دی ۱۴۰۴ نهایی شد، بر اساس ماده ۴۴ قانون بانک مرکزی و با هدف ساماندهی تقاضای خرد و مسافرتی اجرایی میشود. مدیران ارشد نظام بانکی با فعالسازی شبکه گسترده شعب و اتصال به ابزارهای نوین بورسی، مسیر جدیدی را برای هدایت نقدینگی به سمت تولید و افزایش شفافیت مالی گشودهاند.
عملیاتیسازی زیرساختهای شبکه بانکی برای بازار اسکناس
مدیران عامل ۵ بانک بزرگ کشور شامل ملی، ملت، تجارت، سپه و صادرات در یک اجماع راهبردی، تمام ظرفیتهای فنی و عملیاتی خود را برای اجرای طرح جدید ارزی به میدان آوردند. هدف غایی این مشارکت گسترده، ایجاد یک بازار رسمی، شفاف و کارآمد برای دادوستد اسکناس در بستر «مرکز مبادله ارز و طلای ایران» است. شبکه بانکی کشور با بهرهگیری از هزاران شعبه فعال و سامانههای هوشمند، وظیفه دارد تا نیازهای واقعی و خرد مردم را در چارچوب ضوابط قانونی تأمین کند. این همافزایی بیسابقه، گامی بلند برای تکمیل پازل اکوسیستم ارزی و حذف واسطههای غیرضروری از چرخه اقتصاد ملی محسوب میشود.
استناد به ماده ۴۴ قانون بانک مرکزی و مصوبات کلان
نشست تخصصی و تعیینکننده مدیران ارشد بانکی در تاریخ ۲ دی ۱۴۰۴ با محوریت بررسی دقیق الزامات حقوقی و فنی این بازار نوین برگزار شد. تصمیمگیریهای اتخاذ شده در این جلسه، ریشه در الزامات صریح ماده ۴۴ قانون جدید بانک مرکزی و مصوبات اخیر هیئتعالی دارد. مدیران عامل بانکها بر سر نحوه پیادهسازی دستورالعمل اجرایی که پیش از این در تاریخ ۲۵ آذر ۱۴۰۴ به تصویب نهایی رسیده بود، به توافق کامل دست یافتند. این چارچوب قانونی، مسیر را برای ورود قدرتمند بانکها به عرصه خرید و فروش قاعدهمند اسکناس هموار میسازد.
پیشگامی بانک ملی با بهروزرسانی سامانههای ارزی
ابوالفضل نجارزاده، مدیرعامل بانک ملی ایران، بر آمادگی همهجانبه این نهاد مالی برای ایفای نقش محوری در بازار اسکناس تأکید ویژهای داشت. طبق اظهارات وی، تیمهای فنی بانک ملی تمامی سامانههای مرتبط را برای انطباق با استانداردهای مرکز مبادله بهطور کامل بازطراحی و بهروزرسانی کردهاند. بانک ملی با تکیه بر دههها تجربه در زمینه تخصیص ارز مسافرتی و بازرگانی، اکنون زیرساخت فنی لازم را برای پردازش حجم بالای تراکنشها در اختیار دارد. این بانک به عنوان یکی از ستونهای اصلی طرح، متعهد شده است تا فرآیند اجرایی را با بالاترین سرعت و دقت ممکن آغاز کند.
مدیریت تخصصی تقاضا در بانک تجارت
هادی اخلاقی، سکاندار بانک تجارت، از ایجاد ساختارهای مدیریتی جدید و تشکیل کارگروههای ویژه ارزی در این بانک خبر داد. وی با اشاره به حجم گسترده فعالیتهای بینالمللی بانک تجارت، مشارکت فعال در مرکز مبادله را یک اولویت استراتژیک برای این مجموعه دانست. کارگروههای تخصصی بانک تجارت موظف شدهاند تا با بهرهگیری از دانش روز، فرآیند عرضه اسکناس را برای متقاضیان تسهیل و تسریع کنند. تمرکز راهبردی بانک تجارت در این طرح، ارتقای سطح شفافیت در معاملات و پاسخگویی چابک به نوسانات سمت تقاضا در بازار است.
مزیت رقابتی بانک ملت با تراز ارزی مثبت
فرشید فرخنژاد، مدیرعامل بانک ملت، برخورداری از تراز ارزی مثبت و سابقه درخشان در خدمات ارزی خرد را برگ برنده این بانک معرفی کرد. وی آمادگی کامل بانک ملت را برای ایجاد و مدیریت «نماد اسکناس ارز» در تابلوی معاملاتی مرکز مبادله ارز و طلا اعلام نمود. اتصال زیرساختهای آنلاین و پیشرفته بانک ملت به هسته معاملات مرکز مبادله، امکان دسترسی سریع و عادلانه متقاضیان واقعی به منابع ارزی را فراهم میآورد. این اقدام هوشمندانه به تثبیت نرخها و کاهش التهابات هیجانی در بازار اسکناس کمک شایانی خواهد کرد.
پوشش جغرافیایی وسیع توسط شبکه بانک سپه
آیت ابراهیمی، مدیرعامل بانک سپه، گستردهترین شبکه شعب بانکی کشور را به عنوان بازوی اجرایی قدرتمند این طرح ملی معرفی کرد. وی با اشاره به منابع ارزی مطلوب بانک سپه، تضمین داد که دسترسی به اسکناس ارز در دورافتادهترین نقاط کشور نیز با استانداردی واحد امکانپذیر خواهد بود. بانک سپه با اتکا به لجستیک گسترده خود، نقش حیاتی در توزیع عادلانه منابع و پوشش نیازهای ارزی گردشگران داخلی و خارجی ایفا میکند. این گستردگی عملیاتی، مانع از تمرکزگرایی خدمات در پایتخت و کلانشهرها میشود.
همگرایی بازار پول و سرمایه با ابزارهای نوین
یکی از محورهای کلیدی مطرح شده در این نشست، توسعه همکاریهای راهبردی میان شبکه بانکی و سازمان بورس و اوراق بهادار بود. تعریف ابزارهای مالی نوین نظیر «صندوق درآمد ثابت ارزی» و «صندوق پروژه ارزی»، حلقه مفقوده در زنجیره ارزش این اکوسیستم جدید است. این ابزارها به شهروندان اجازه میدهند تا داراییهای خرد خود را به جای نگهداری فیزیکی، در چرخهای مولد و ایمن سرمایهگذاری کنند. تنوعبخشی به روشهای سرمایهگذاری ارزی، علاوه بر حفظ ارزش پول، منابع لازم برای تأمین مالی پروژههای ملی را فراهم میسازد.
راهبرد تجهیز منابع خرد و توسعه گردشگری
حجتالاسلام والمسلمین بحرینی، عضو هیئت عالی بانک مرکزی، افق نهایی این طرح را فراتر از مبادله صرف دانست و بر تجهیز منابع خرد مردمی تأکید کرد. به گفته وی، هنر سیستم بانکی در این است که سرمایههای راکد را به سمت شریانهای حیاتی و طرحهای تولیدی سودآور هدایت کند. همچنین، تأمین آسان و قانونی ارز مورد نیاز گردشگران خارجی، یکی دیگر از اهداف اولویتدار در بازار اسکناس مرکز مبادله است. این رویکرد ساختاری، وابستگی اقتصاد به بازارهای غیررسمی را کاهش داده و ضریب امنیت در مبادلات ارزی کشور را به طرز چشمگیری ارتقا میدهد.
***
ورود سازمانیافته ۵ بانک بزرگ به بازار اسکناس مرکز مبادله، نقطه عطفی در گذار از بازارهای سنتی به ساختارهای مدرن مالی در ایران است. این همگرایی میان سیاستگذار پولی و شبکه اجرایی بانکی، ریسکهای سیستمی ناشی از فعالیتهای غیررسمی را به حداقل میرساند و شفافیت آماری را افزایش میدهد. بهرهگیری از ابزارهای ترکیبی بازار سرمایه در کنار عملیات بانکی، نشاندهنده بلوغ در سیاستگذاری ارزی و تلاش برای حفظ قدرت خرید شهروندان است. تداوم این روند و اجرای دقیق تعهدات فنی توسط بانکها، ثبات نسبی را به بازار ارز بازگردانده و اعتماد فعالان اقتصادی را جلب خواهد کرد.