بازار فرابورس ایران در نخستین هفته زمستان ۱۴۰۴ با ثبت یک عملکرد خیرهکننده، بازدهی هفتگی ۶.۵ درصدی را برای شاخص کل (آیفکس) به ارمغان آورد و این نماگر را به ارتفاع ۳۳۸۹۴ واحد رساند. در این هفته طوفانی، ارزش کل بازار با رشدی ۴.۳ درصدی به رقم ۳.۸ میلیون میلیارد تومان دست یافت و مجموع ارزش معاملات تمامی بازارها عدد ۱.۲ میلیون میلیارد تومان را لمس کرد. گروه استخراج کانههای فلزی با در اختیار گرفتن ۱۴ درصد از نقدینگی خرد، پیشتاز صنایع بورسی در شروع فصل سرد بود.
آغاز طوفانی زمستان در تالار شیشهای
معاملات هفته منتهی به ۵ دیماه ۱۴۰۴، تصویری متفاوت و پرقدرت از بازار سرمایه را به نمایش گذاشت. برخلاف سرمای معمول فصل، تابلوهای معاملاتی فرابورس با رنگ سبز و روندی صعودی به استقبال زمستان رفتند. شاخص کل فرابورس با جهشی قابل توجه، یکی از بهترین عملکردهای هفتگی خود در ماههای اخیر را ثبت کرد و با قدرت از سطح روانی ۳۳۰۰۰ واحد عبور کرد. این روند صعودی تنها محدود به شاخص نبود، بلکه ارزش کل بازار (Market Cap) نیز همگام با رشد قیمتها افزایش یافت که نشاندهنده ورود پول واقعی و اعتماد مجدد سرمایهگذاران به این بازار مالی است. بررسیهای آماری نشان میدهد که بازدهی شاخص و ارزش بازار از ابتدای سال تا کنون به حدود ۴۰ درصد رسیده است که رقم قابل تأملی برای ۱۰ ماه فعالیت محسوب میشود.
رکوردشکنی در حجم و ارزش دادوستدها
جریان نقدینگی در هفته اول دیماه، رکوردهای جذابی را جابهجا کرد. معاملهگران در طول ۵ روز کاری، بیش از ۳۳۴۳۰۰۰ نوبت معاملاتی را ثبت کردند که نتیجه آن دستبهدست شدن ۱۰۵۸۸۰۰۰۰۰۰۰ ورقه بهادار بود. ارزش تجمیعی این معاملات، عدد شگفتانگیز ۱.۲ میلیون میلیارد تومان را نشان میدهد. البته بخش عمدهای از این رقم مربوط به ابزارهای نوین مالی و عملیات بازار باز است، اما تحرک در بخش سهامی نیز کاملاً مشهود بود. این حجم از فعالیت، سیگنالی قوی از خروج بازار از رکود و تمایل سرمایهگذاران به گردش سرمایه در کلاسهای مختلف داراییهای مالی است.
پیشتازی بازار دوم در رقابت سهامی
در کالبدشکافی بازارهای سهامی، «بازار دوم فرابورس» گوی سبقت را از سایر رقبا ربود و به عنوان کانون اصلی معاملات شناخته شد. سهامداران در این بازار بیش از ۲۷۸۰۰۰۰۰۰۰۰ سهم را معامله کردند که ارزش ریالی آن به ۱۰۷۷۸ میلیارد تومان رسید. این در حالی است که «بازار اول» با اختلاف در رتبه دوم ایستاد و میزبان معامله ۷۶۰۹۰۰۰۰۰۰ سهم به ارزش ۵۱۸۰ میلیارد تومان بود. این آمار نشاندهنده تمایل بیشتر بازار به شرکتهای حاضر در بازار دوم است که معمولاً ترکیبی از شرکتهای متوسط و بزرگ با پتانسیل رشد بالا هستند. مجموع ارزش معاملات خالص سهام در تمامی بازارها از مرز ۲۰۵۰۰ میلیارد تومان عبور کرد.
عملکرد بازارهای نوآفرین، توافقی و پایه
سایر تابلوهای فرابورس نیز هفتهای پرکار را پشت سر گذاشتند. بازار «نوآفرین» که میزبان شرکتهای دانشبنیان و استارتاپی است، شاهد دادوستد ۴۰۴۰۰۰۰۰۰ ورقه بهادار به ارزش ۳۲۲ میلیارد تومان بود. در سمت دیگر، بازار «توافقی» نقلوانتقال ۵۲۰۰۰۰۰۰ ورقه به ارزش ۲۹ میلیارد تومان را تجربه کرد. بازار «پایه» نیز که همواره مورد توجه ریسکپذیران بازار است، حجم قابل قبولی از نقدینگی را جذب کرد و ارزش معاملات آن به ۴۲۳۴ میلیارد تومان رسید. همچنین معاملهگران در بازار ابزارهای مشتقه (آپشنها و آتیها) فعالیت خود را به ارزش ۲۹۳ میلیارد تومان رساندند.
سلطه ابزارهای نوین مالی بر ارزش معاملات
بخش اعظمی از ارزش ۱.۲ میلیون میلیارد تومانی کل معاملات، در زمین «ابزارهای نوین مالی» رقم خورد. در این هفته نزدیک به ۵۵۰۰۰۰۰۰۰۰۰ ورقه بهادار شامل صکوک (اوراق مالی اسلامی)، صندوقهای سرمایهگذاری قابل معامله (ETF) و اوراق تسهیلات مسکن معامله شد. ارزش این بخش به تنهایی بالغ بر ۱.۱ میلیون میلیارد تومان بود که نشاندهنده عمق بالای بازار بدهی و نقش حیاتی صندوقها در نقدشوندگی و مدیریت داراییهای بازار سرمایه است.
آرایش صنایع؛ کانههای فلزی در صدر توجه
بررسی جریان پول هوشمند در صنایع مختلف حاکی از اقبال ویژه بازار به گروه «استخراج کانههای فلزی» است. این صنعت استراتژیک موفق شد ۱۴ درصد از کل ارزش معاملات خرد را به خود اختصاص دهد و لیدر بیرقیب بازار در هفته نخست زمستان باشد. پس از این گروه، صنایع «محصولات غذایی»، «خودرو و ساخت قطعات»، «سرمایهگذاریها» و «مواد و محصولات دارویی» در رتبههای بعدی قرار گرفتند. تمرکز ۴۰ درصدی نقدینگی در این پنج صنعت برتر، نشاندهنده همگرایی تحلیلگران بر روی پتانسیلهای سودآوری این گروهها در گزارشهای فصلی پیشرو است. ارزش معاملات خرد کل بازار نیز عدد ۱۷۷۵۷ میلیارد تومان را ثبت کرد.
***
رشد ۶.۵ درصدی شاخص آیفکس در یک هفته، فراتر از یک نوسان عادی است و میتوان آن را نشانه تغییر فاز بازار تلقی کرد. بازدهی ۴۰ درصدی از ابتدای سال، عملکردی است که احتمالاً از تورم عمومی پیشی گرفته و جذابیت بازار سهام را نسبت به بازارهای موازی (مانند طلا و ارز) افزایش داده است. حجم عظیم معاملات در ابزارهای نوین مالی نشاندهنده بلوغ بازار و حضور پررنگ نهادهای مالی است، در حالی که رهبری گروه کانههای فلزی میتواند سیگنالی از رشد قیمتهای جهانی کامودیتی یا تغییرات مثبت در نرخ ارز نیما باشد. تداوم این روند در هفتههای آتی به حفظ ارزش معاملات خرد بالای ۳۰۰۰ میلیارد تومان در روز وابسته است.