در نشست کمیسیون راهبردی اقتصاد دیجیتال با حضور وزیر ارتباطات و نمایندگان اسنپ، اصلاحیه مهمی بر آییننامه اجرایی قانون برنامه پنجساله پیشرفت اعمال شد. بر این اساس، بیمه رانندگان تاکسیهای اینترنتی از حالت اجباری خارج و کاملاً «اختیاری» تعیین گردید. این مصوبه که با هدف جلوگیری از افزایش قیمت سفرها و حفظ تعادل بازار حملونقل آنلاین تدوین شده، مبنای محاسبه دستمزد مقطوع را نیز حذف کرد.
تثبیت اصل اختیار در بیمه رانندگان آنلاین
کمیسیون راهبردی اقتصاد دیجیتال در جلسهای سرنوشتساز، آییننامه اجرایی بند «چ» ماده ۲۸ قانون برنامه پنجساله پیشرفت را بازنگری کرد. خروجی این نشست که با حضور نمایندگان ارشد دولت و بخش خصوصی برگزار شد، تأیید نهایی بر «اختیاری بودن» بیمه رانندگان پلتفرمهای هوشمند است. طبق این مصوبه، هرگونه الزام قانونی برای بیمه کردن رانندگان حذف شده و فرآیند بیمهپردازی صرفاً بر اساس درخواست و تمایل شخصی راننده انجام خواهد شد. این تصمیم دقیقاً منطبق با نص صریح قانون برنامه پنجساله است که بر واژه «مجاز بودن» تأکید داشته و نه تکلیف اجباری. این شفافسازی حقوقی، نگرانیهای فعالان این صنف در خصوص تحمیل هزینههای ناخواسته را برطرف میکند.
پیشگیری از شوک قیمتی و حفظ تعادل بازار
یکی از استدلالهای کلیدی در رد بیمه اجباری، تأثیر مستقیم آن بر هزینه نهایی سفرها بود. اجباریسازی بیمه میتوانست منجر به جهش قیمت کرایهها شود، بدون آنکه این افزایش نرخ، درآمد خالص راننده را بالا ببرد؛ در واقع فشار تورمی آن مستقیماً به مصرفکننده نهایی (مسافر) منتقل میشد. کارشناسان هشدار داده بودند که افزایش هزینهها ممکن است باعث خروج بخشی از رانندگان پارهوقت از چرخه فعالیت شود. این اختلال در عرضه، میتوانست تقاضای سفر را به سمت بازارهای سنتی و غیررسمی (آفلاین) سوق دهد که فاقد استانداردهای نظارتی، ایمنی و شفافیت قیمتگذاری پلتفرمهای آنلاین هستند. مصوبه اخیر، مانع از بروز این تلاطم در بازار حملونقل شهری شد.
حذف دستمزد مقطوع و همسویی با دیوان عدالت اداری
اصلاحات صورت گرفته فراتر از موضوع اختیار در بیمه بود و جنبههای فنی محاسباتی را نیز در بر گرفت. مادهای که پیشتر مبنای پرداخت حق بیمه را بر اساس «دستمزد مقطوع» تعیین میکرد، به دلیل مغایرت آشکار با رأی هیئت عمومی دیوان عدالت اداری، از متن آییننامه حذف شد. این اقدام، انطباق کامل آییننامه اجرایی با قوانین بالادستی و آرای قضایی را تضمین کرد. حذف این بند، پیچیدگیهای محاسباتی را کاهش داده و مسیر را برای اجرای روانتر توافقات میان پلتفرمها و سازمان تأمین اجتماعی هموار میسازد.
اعلام آمادگی اسنپ برای حمایت از رانندگان
شرکت اسنپ به عنوان بزرگترین بازیگر این حوزه، با استقبال از رویکرد منطقی دولت و کمیسیون اقتصاد دیجیتال، موضع رسمی خود را اعلام کرد. این شرکت ضمن حمایت از حق انتخاب آزادانه رانندگان، آمادگی خود را برای تسهیل فرآیند بیمه رانندگان فعال فاقد پوشش بیمهای ابراز داشت. اسنپ متعهد شده است که در چارچوب قوانین جدید و از طریق همکاری سازنده با سازمان تأمین اجتماعی، بسترهای لازم را برای آن دسته از رانندگانی که داوطلبانه خواهان دریافت خدمات بیمهای هستند، فراهم آورد. این تعامل سازنده، مدل پایداری از همکاری بخش خصوصی و دولتی را در اقتصاد دیجیتال ترسیم میکند.
***
تصویب بیمه اختیاری برای رانندگان تاکسیهای اینترنتی، یک پیروزی برای «اقتصاد پلتفرمی» و مدلهای کسبوکارهای انعطافپذیر (Gig Economy) در ایران محسوب میشود. اجتناب از تحمیل هزینههای سربار اجباری، مزیت رقابتی قیمت در این سرویسها را حفظ کرده و از تورم بخشی در حملونقل عمومی جلوگیری میکند. این تصمیم نشاندهنده درک صحیح سیاستگذار از ماهیت شناور و غیرکارمندی فعالیت در تاکسیهای اینترنتی است. حفظ تعادل میان «رفاه اجتماعی رانندگان» و «ثبات بازار»، مهمترین دستاورد اقتصادی این مصوبه به شمار میرود.