رضا مسرور، دبیر شورایعالی مناطق آزاد، از تکمیل و نهایی شدن «سند اقتصاد دیجیتال مناطق آزاد» خبر داد. این سند راهبردی که حاصل ۹ ماه مطالعات تخصصی با همکاری دانشگاه صنعتی شریف است، در چارچوب گذار به «نسل هفتم مناطق آزاد» تدوین شده است. هدف اصلی این طرح جامع، بهرهگیری از فناوریهای نوین برای ارتقای بهرهوری، تسهیل فرآیندهای سرمایهگذاری و افزایش توان رقابتی مناطق آزاد کشور در عرصه بینالمللی است.
گذر از تجارت سنتی به اکوسیستم نوآوری
دبیرخانه شورایعالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی با تدوین یک نقشهراه جدید، استراتژی کلان خود را برای عبور از مدلهای سنتی تجاری به سمت اقتصاد مبتنی بر فناوری تغییر داد. رضا مسرور، دبیر این شورا، با اعلام خبر نهاییسازی «سند اقتصاد دیجیتال مناطق آزاد»، این اقدام را گامی حیاتی در چارچوب «سند تحول نسل هفتم مناطق آزاد» توصیف کرد. بر اساس این رویکرد جدید، مناطق آزاد دیگر تنها دروازههای واردات و صادرات کالا نخواهند بود، بلکه به عنوان پیشرانهای اصلی توسعه فناوری و اقتصاد هوشمند در کشور نقشآفرینی میکنند. این تغییر پارادایم با هدف همراستاسازی زیرساختهای اقتصادی کشور با تحولات پرشتاب جهانی و بهرهگیری هوشمندانه از ظرفیتهای دیجیتال صورت میگیرد.
همافزایی با نخبگان دانشگاهی برای تدوین نقشه راه
مسئولان دبیرخانه شورایعالی برای اطمینان از کارآمدی و علمی بودن این سند، رویکردی پژوهشمحور را اتخاذ کردند. رضا مسرور در تشریح فرآیند تدوین این سند اظهار داشت که تیمهای تخصصی طی ۹ ماه کار مداوم و فشرده و با برگزاری نشستهای متعدد، محتوای این سند را آمادهسازی کردند. نکته حائز اهمیت در این فرآیند، بهرهگیری مستقیم از ظرفیت علمی و مشاورهای اساتید برجسته «دانشگاه صنعتی شریف» است. این سند که با عنوان رسمی «مناطق آزاد؛ پیشران اقتصاد دیجیتال» شناخته میشود، تنها یک متن نظری نیست؛ بلکه شامل رویکردهای کلان، اقدامات عملیاتی مشخص و مصوبات اجرایی لازم برای پیادهسازی پروژههای دیجیتال است. تمرکز اصلی نویسندگان بر شناسایی مزیتهای نسبی هر منطقه و تعریف محورهای کسبوکار متناسب با آن بوده است تا ارزشافزوده پایدار و تسهیل واقعی سرمایهگذاری محقق شود.
تکمیل پازل تحول با اسناد مکمل
دبیر شورایعالی مناطق آزاد با تأکید بر لزوم یکپارچگی در برنامهریزیها، از تدوین همزمان اسناد بالادستی دیگر خبر داد. به گفته وی، کارشناسان این دبیرخانه همزمان با نهایی کردن سند اقتصاد دیجیتال، مشغول تدوین دو سند راهبردی دیگر با عناوین «سند راهبری تحول مناطق آزاد» و «سند بهرهوری مناطق آزاد» هستند. این مجموعه اسناد در کنار یکدیگر، چارچوبی منسجم را شکل میدهند که هدف نهایی آن ارتقای کارآمدی سیستم، بهبود شاخصهای عملکردی و تضمین توسعه پایدار در مناطق آزاد و ویژه اقتصادی سراسر کشور است.
***
تدوین سند اقتصاد دیجیتال، سیگنالی قوی برای تغییر مدل درآمدی مناطق آزاد از «عوارض و تعرفه کالا» به «درآمدهای حاصل از خدمات فنی و ارزشافزوده بالا» است. اقتصاد دیجیتال به دلیل ماهیت مقیاسپذیر و هزینه پایین زیرساخت فیزیکی (Asset-Light)، حاشیه سود بالاتری نسبت به صنایع سنگین دارد. همکاری با دانشگاه شریف نشان میدهد که تمرکز بر جذب استارتاپها و شرکتهای دانشبنیان (VC) است که میتواند نرخ بازگشت سرمایه (ROI) در این مناطق را افزایش دهد. همچنین، دیجیتالی شدن فرآیندها به شدت هزینههای مبادلاتی و اصطکاک بوروکراتیک را کاهش میدهد که خود بزرگترین مشوق برای جذب سرمایهگذار خارجی است.