شرکت ورقخودرو چهارمحال و بختیاری به عنوان تنها تولیدکننده ورقهای گالوانیزه خودرویی در کشور، پروژه حیاتی ذخیرهسازی و راهاندازی سامانه سوخت جایگزین (SNG) را در سال 1403 عملیاتی کرده است. این طرح استراتژیک با ظرفیت ذخیرهسازی 600 تن گاز مایع، با هدف مقابله با ناترازی گاز طبیعی و تضمین تداوم تولید در فصول سرد سال اجرا شده است. استفاده از فناوریهای نوین ترکیب گاز و هوا در این پروژه، امکان فعالیت بدون وقفه خطوط تولید را در زمان افت فشار یا قطع شبکه سراسری گاز فراهم میکند.
استراتژی مقابله با ناترازی انرژی در صنعت
شرکت ورقخودرو چهارمحال و بختیاری در یکی از مناطق سردسیر کشور مستقر شده است و همواره در فصول سرد با چالش محدودیتهای جدی در تامین گاز طبیعی روبرو بوده است. داود باقری، رئیس مهندسی کارخانه و مشاور مدیرعامل در امور زیرساخت این شرکت، اعلام کرد که پروژه ذخیرهسازی و راهاندازی سیستم سوخت جایگزین مبتنی بر گاز مایع، پاسخی هوشمندانه به این چالشها است. این اقدام در راستای تحقق منویات رهبری، سیاستهای توسعه پایدار دولت و ایجاد همافزایی مثبت در زنجیره تولید صورت گرفته است. با توجه به روند کند توسعه میادین گازی و پیشبینی عدم افزایش تولید گاز تا 4 سال آینده، اجرای یک پروژه جایگزین برای حفظ پایداری تولید امری اجتنابناپذیر بود.
ضرورت حیاتی اجرای پروژه سوخت جایگزین
تداوم روند صعودی مصرف گاز در بخش خانگی و عدم اجرای پروژههای بهینهسازی مصرف در صنایع، زنگ خطری جدی برای اقتصاد ملی محسوب میشود. داوود باقری در این خصوص تأکید کرد که صنایع و بهویژه شرکت ورقخودرو در صورت بیتوجهی به این موضوع، با زیانهای جبرانناپذیری مواجه خواهند شد. بر همین اساس، واحد توسعه و مهندسی شرکت در سال 1403، اجرای پروژه SNG را به عنوان یکی از اولویتهای استراتژیک خود تعریف کرد. هدف اصلی این طرح، دستیابی به تعالی عملیات، افزایش کمیت و کیفیت محصولات و جلوگیری از توقف خطوط تولید در شرایط بحرانی انرژی است.
مکانیزم فنی و مزایای سامانه SNG
مطالعات فنی نشان میدهد که استفاده از گاز مایع (LPG) به عنوان سوخت جایگزین برای مشعلهای کوره آنیل و سایر بخشهای پشتیبان، کارآمدترین راهکار در زمان قطع گاز طبیعی است. این سوخت در پالایشگاههای داخلی تولید میشود و دانش فنی استفاده از آن نیز کاملاً بومی شده است. گاز مایع شامل ترکیبی از بوتان و پروپان است که ارزش حرارتی بالاتری نسبت به گاز طبیعی دارد. در سامانه SNG یا «گاز طبیعی مصنوعی»، با ترکیب دقیق گاز مایع و هوا، سوختی با ارزش حرارتی معادل گاز طبیعی تولید میشود. این فناوری که با نامهای LPG-Air یا Substitution Natural Gas شناخته میشود، راهکاری استاندارد در سطح جهانی برای مدیریت اوج مصرف است.
اهمیت شاخص Wobbe و عدم نیاز به تغییر تجهیزات
یکی از ویژگیهای بارز فنی در این پروژه، توجه دقیق به شاخص Wobbe است. داود باقری توضیح داد که تنظیم دقیق این شاخص باعث میشود تغییر سوخت از گاز طبیعی به گاز مایع، هیچگونه اثر نامطلوب یا نوسانی در سیستم ایجاد نکند. با ترکیب نسبت مناسب هوا و گاز مایع، دستگاههای مصرفکننده و مشعلها بدون نیاز به هیچگونه تنظیم مجدد یا تغییر سختافزاری، به کار خود ادامه میدهند. اگر قرار بود از گاز LPG به صورت مستقیم استفاده شود، باید تمام مشعلها تعویض میشدند، اما فناوری SNG این مانع بزرگ و پرهزینه را به طور کامل برطرف کرده است.
ظرفیت ذخیرهسازی 600 تن و حالتهای عملیاتی
این سامانه پیشرفته قادر به ذخیرهسازی 600 تن گاز مایع است و در دو حالت عملیاتی متفاوت وارد مدار میشود. حالت اول «Peak Shaving» نام دارد که در زمان افت فشار شبکه سراسری گاز فعال میشود تا کمبود عرضه را جبران کند. حالت دوم «Backup» است که در شرایط قطع کامل جریان گاز طبیعی، به سرعت جایگزین میشود. در هر دو وضعیت، گاز مایع ذخیرهشده تبخیر شده و پس از رسیدن به ارزش حرارتی استاندارد، به خط لوله اصلی تزریق میشود. نتیجه نهایی این فرآیند، تداوم فعالیت خط تولید بدون حتی یک لحظه وقفه خواهد بود.
***
اقدام پیشدستانه شرکت ورقخودرو در احداث واحد SNG، یک الگوی مدیریتی موفق در مواجهه با ریسکهای سیستماتیک انرژی در ایران است. این سرمایهگذاری نه تنها امنیت تولید تنها عرضهکننده ورقهای گالوانیزه خودرویی کشور را تضمین میکند، بلکه از بروز شوک عرضه به صنعت خودروسازی جلوگیری خواهد کرد. استقلال نسبی از نوسانات شبکه گاز سراسری، قدرت چانهزنی و ثبات عملیاتی شرکت را در بلندمدت افزایش میدهد و نشاندهنده بلوغ استراتژیک در مدیریت زیرساختهای صنعتی است.