گروه مپنا به عنوان تنها سازنده تجهیزات اصلی نیروگاهی و بازیگر اصلی صنعت برق، با تأمین ۱۶ درصد از برق کشور، رکوردهای مالی جدیدی را در سال ۱۴۰۳ ثبت کرده است. گزارشها نشان میدهد این هلدینگ با دستیابی به حاشیه سود ۴۵ درصدی و رشد ۷۹ درصدی درآمد، استراتژی خود را بر پروژههای با ارزشافزوده بالا متمرکز کرده است. با وجود چالشهای ناشی از قیمتگذاری دستوری، طرحهای توسعهای و مشوقهای بودجه ۱۴۰۵، چشمانداز روشنی را برای سهامداران این گروه ترسیم میکند.
حکمروایی مپنا بر صنعت نیروگاهی و زیرساختهای ملی
گروه مپنا با تکیه بر بیش از سه دهه تجربه مهندسی و عملیاتی، اکنون جایگاه خود را فراتر از یک پیمانکار صرف تثبیت کرده و به عنوان تنها سازنده تجهیزات اصلی نیروگاهی (Main Equipment Manufacturer) در کشور شناخته میشود. کارشناسان صنعت انرژی، این گروه را بازیگر شماره یک در احداث نیروگاههای برق میدانند که نقش حیاتی در پایداری شبکه برق ایفا میکند. آمارها نشان میدهد در حالی که بخش خصوصی و غیردولتی مالکیت ۶۰ درصد ظرفیت تولید برق کشور را در اختیار دارد، نیروگاههای متعلق به گروه مپنا به تنهایی سهمی معادل ۱۶ درصد از کل تولید برق ایران را تأمین میکنند. این گروه برق تولیدی خود را از طریق کانالهای متنوعی شامل خرید تضمینی دولت، بازار برق، قراردادهای دوجانبه مستقیم با صنایع بزرگ، بورس انرژی و تالار برق سبز به فروش میرساند که این تنوع، ریسک تمرکز بر یک مشتری خاص را کاهش میدهد. دامنه فعالیت مپنا به سه ابرحوزه «برق و آب»، «نفت و گاز» و «حملونقل» گسترش یافته و این هلدینگ پروژههای خود را در قالب مدلهای قراردادی متنوع نظیر BOT، BOO، EPCF، EPC و EP اجرا میکند. ساختار عظیم این گروه شامل ۸۴ شرکت زیرمجموعه است که زنجیره کامل ارزش از طراحی و مهندسی تا ساخت، اجرا، بهرهبرداری و تأمین مالی را پوشش میدهند.
بازوی اجرایی قدرتمند در قالب شرکتهای تخصصی
قدرت اجرایی گروه مپنا در تنوع و تخصص شرکتهای زیرمجموعه آن نهفته است که هر یک رهبری بخشی از بازار را بر عهده دارند. در بخش ساخت تجهیزات، شرکتهایی نظیر «مهندسی و ساخت توربین مپنا (توگا)» با تولید توربینهای گازی و بخار، «مهندسی و ساخت پره توربین مپنا (پرتو)» در حوزه هایتک پره توربین و «مهندسی و ساخت ژنراتور مپنا پارس» با تولید انواع ژنراتور و توربین بادی، نبض صنعت را در دست دارند. در بخش تولید فلزات اساسی، «آلومینیوم المهدی» به تولید شمش آلومینیوم میپردازد. همچنین شرکت «واگن پارس» و «مهندسی و ساخت لکوموتیو مپنا» ارکان اصلی بخش حملونقل ریلی کشور محسوب میشوند.
ظرفیت نیروگاهی تحت مدیریت این گروه نیز ارقام قابل توجهی را نشان میدهد:
- نیروگاه پرند: ۱۳،۸۴۱ مگاوات
- نیروگاه توس: ۱۱،۳۱۸ مگاوات
- نیروگاه عسلویه: ۱۱،۰۰۰ مگاوات
- نیروگاه سنندج: ۶،۶۵۵ مگاوات
- نیروگاه گناوه: ۴،۶۷۷ مگاوات
- نیروگاه غرب کارون: ۴،۵۵۵ مگاوات
- نیروگاه بادی انرژیهای تجدیدپذیر: ۱،۳۷۵ مگاوات
- آب و برق قشم: ۳۴۴ مگاوات برق و ۶،۱۷۵،۸۰۰ مترمکعب آب.
کارنامه درخشان مالی و جهش سودآوری
تحلیل صورتهای مالی سال ۱۴۰۳ گروه مپنا، تصویری از یک جهش خیرهکننده را ارائه میدهد. این گروه توانسته است نرخ رشد درآمد خود را که در سالهای گذشته میانگین ۶۱ درصد داشت، در سال ۱۴۰۳ به رقم ۷۹ درصد برساند. نکته حائز اهمیت، ثبت میانگین حاشیه سود ۳۶ درصدی است که در آخرین سال مالی با جهشی معنادار به ۴۵ درصد رسیده و بهترین عملکرد در دوره مورد بررسی را رقم زده است. در بخش درآمد حاصل از سود سرمایهگذاریها، شرکتهای زیرمجموعه عملکرد درخشانی داشتهاند؛ بهطوریکه نیروگاه «پرهسر» با ۱.۶ همت، «مدیریت نیروگاهی ایرانیان مپنا» با ۱.۲ همت و شرکت «توگا» با ۳۷۳ میلیارد تومان، بیشترین سود تقسیمی را نصیب هلدینگ مادر کردهاند.
تغییر ریل درآمدی به سمت پروژههای پربازده
بررسی ترکیب سبد درآمدی مپنا نشاندهنده یک تغییر استراتژیک هوشمندانه است. در حال حاضر، «سایر پروژهها» با اختصاص ۶۵ درصد از کل درآمد، سهم اصلی را در گردش مالی گروه دارد. پس از آن، «فروش تجهیزات، کالا، خدمات و برق» با ۲۹ درصد و «سود سرمایهگذاریها» با ۶ درصد قرار دارند. تحلیل دقیقتر نشان میدهد که بخش «سایر پروژهها» نه تنها سهم ۶۴ درصدی از سبد درآمدی سال آخر را به خود اختصاص داده، بلکه با ثبت حاشیه سود ۴۶ درصدی و رشد درآمدی ۹۳ درصدی، موتور محرک سودآوری گروه بوده است. در مقابل، میانگین حاشیه سود فروش تجهیزات حدود ۳۰ درصد است. این آمار تأیید میکند که مدیریت مپنا منابع را به صورت هدفمند به سمت پروژههایی با ارزشافزوده بالاتر هدایت کرده است.
موازنه ریسک و مزیت رقابتی در بازار انرژی
فعالیت در صنعت زیرساختی انرژی، همواره با چالشها و فرصتهای همزمان همراه است. مهمترین ریسک پیش روی گروه مپنا، سیاست قیمتگذاری دستوری دولت است. این سیاست منجر به ناترازی انرژی شده و از آنجا که نرخهای فروش متناسب با تورم تعدیل نمیشوند، توجیهپذیری طرحهای سرمایهگذاری جدید را با چالش مواجه میکند. همچنین، ریسک عدم ایفای بهموقع تعهدات مالی دولت در قراردادهای دوجانبه، میتواند جریان نقدینگی شرکت را تحت فشار قرار دهد. با این حال، مپنا یک مزیت رقابتی بینظیر دارد: حضور در کل زنجیره ارزش. این هلدینگ از تأمین مواد اولیه و ساخت تجهیزات تا احداث و بهرهبرداری را درون خود انجام میدهد که این یکپارچگی عمودی، امکان کنترل هزینهها، کاهش ریسکهای اجرایی و دستیابی به حداکثر سود عملیاتی را فراهم میآورد.
افق ۱۴۰۵ و طرحهای توسعهای راهبردی
مدیران مپنا برای تضمین رشد پایدار، طرحهای توسعهای مشخصی را در دستور کار دارند. پروژه «احداث جزیره سوخت مایع» با سرمایهگذاری ۶،۹۹۵،۰۰۰ یورو تا ۳۱ خرداد ۱۴۰۵ به بهرهبرداری میرسد تا سوخت پایدار نیروگاهها را تضمین کند. همچنین پروژه «بهسازی فرآیند تولید» با سرمایهگذاری ۵۵۰ میلیارد تومان برای بهبود راندمان خطوط تولید تا سال ۱۴۴۰ هدفگذاری شده است. با در نظر گرفتن مشوقهای پیشبینیشده در بودجه سال ۱۴۰۵ و عزم دولت برای واقعیسازی قیمت برق، تحلیلگران چشمانداز مثبتی را برای مپنا متصور هستند. انتظار میرود با اصلاح ساختار نرخگذاری و کاهش ناترازی انرژی، جریان نقدی عملیاتی شرکت بهبود یافته و سودآوری آن تداوم یابد.
***
گزارش مالی مپنا نشاندهنده بلوغ این شرکت در مدیریت سبد داراییهاست؛ گذار از تکیه صرف بر فروش تجهیزات به سمت «مدیریت پروژه» (با سهم ۶۴ درصدی از درآمد و حاشیه سود ۴۶ درصد) استراتژی هوشمندانهای برای فرار از تله قیمتگذاری دستوری تجهیزات است. یکپارچگی عمودی مپنا (Vertical Integration) همچون سپری در برابر تورم تولید عمل میکند و حاشیه سود خالص را بالا نگه میدارد. با این حال، پاشنه آشیل این غول صنعتی، مطالبات انباشته از دولت است؛ اگر در بودجه ۱۴۰۵ مکانیزمی واقعی برای تهاتر یا پرداخت این دیون (مثلاً از طریق اوراق یا صادرات برق) دیده شود، سهام مپنا پتانسیل جهش قیمتی قابلتوجهی خواهد داشت.