انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران گزارش آماری عملکرد ۹ ماهه سال ۱۴۰۴ را منتشر کرد که نشاندهنده رشد ۱.۱ درصدی در مجموع کل محصولات فولادی نسبت به مدت مشابه سال قبل است. دادههای جدید حاکی از آن است که تولید آهن اسفنجی با رشد خیرهکننده ۱۲.۲ درصدی بهترین عملکرد را در زنجیره فولاد ثبت کرده است. در مقابل، بخش نورد با چالشهایی مواجه بوده و تولید تیرآهن با کاهش قابلتأمل ۲۱.۶ درصدی، بیشترین افت را در میان تمام محصولات زنجیره فولاد تجربه کرده است.
رشد پایدار تولید در بخش فولاد میانی و اسلب
کارخانجات فولادسازی کشور در ۹ ماهه سال ۱۴۰۴ موفق شدند حجم تولید فولاد میانی را به رقم ۲۴۷۰۸ هزار تن برسانند. این میزان تولید در مقایسه با ۲۲۹۹۵ هزار تن ثبت شده در مدت مشابه سال ۱۴۰۳، نشاندهنده رشد ۷.۴ درصدی است. در جزئیات این بخش، تولید بیلت و بلوم با افزایش ۷.۹ درصدی به ۱۵۰۲۷ هزار تن رسیده که محرک اصلی رشد فولاد میانی محسوب میشود. همچنین تولید اسلب نیز با ثبت رشد ۶.۸ درصدی، از رقم ۹۰۶۲ هزار تن در سال گذشته به ۹۶۸۱ هزار تن در سال جاری افزایش یافته است که ثبات نسبی در تأمین مواد اولیه نوردکاران ورق را نشان میدهد.
رکوردشکنی قابل توجه در حلقه آهن اسفنجی
برجسته ترین نکته در کارنامه ۹ ماهه فولادسازان، جهش تولید در بخش احیا مستقیم است. تولید آهن اسفنجی با ثبت بالاترین نرخ رشد در کل زنجیره، افزایشی ۱۲.۲ درصدی را تجربه کرده است. حجم تولید این محصول استراتژیک از ۲۹۰۲۶ هزار تن در ۹ ماهه سال ۱۴۰۳ به ۳۲۵۸۰ هزار تن در سال ۱۴۰۴ رسیده است. این افزایش چشمگیر ۳۵۵۴ هزار تنی، نشاندهنده بهرهبرداری مؤثر از ظرفیتهای جدید و کاهش محدودیتهای انرژی در بخش گاز برای واحدهای احیا مستقیم نسبت به سال گذشته است.
وضعیت دوگانه در بازار مقاطع طویل فولادی
بررسی عملکرد تولیدکنندگان مقاطع طویل نشاندهنده یک روند نامتوازن در محصولات ساختمانی است. در حالی که کل مقاطع طویل فولادی با رشد ۳.۴ درصدی به عدد ۹۴۶۲ هزار تن رسیده، اجزای این گروه رفتاری متفاوت داشتهاند. تولید میلگرد به عنوان پرمصرفترین محصول ساختمانی با رشد ۷.۶ درصدی مواجه شده و به حجم ۷۹۹۰ هزار تن رسیده است. اما در سوی دیگر، تولید تیرآهن با افتی نگرانکننده روبرو شده و با کاهش ۲۱.۶ درصدی نسبت به سال قبل، تنها ۸۳۴ هزار تن تولید داشته است. تولید نبشی، ناودانی و سایر مقاطع نیز با افت ۳.۶ درصدی به ۶۳۸ هزار تن محدود شده است.
روند نزولی در تولید انواع ورقهای فولادی
تولیدکنندگان مقاطع تخت فولادی در ۹ ماهه سال ۱۴۰۴ با کاهش تقاضا یا تولید مواجه بودهاند، به طوری که مجموع تولید کل مقاطع تخت با افت ۱.۸ درصدی به ۷۲۰۴ هزار تن تقلیل یافته است. در این میان، ورق گرم با افزایشی بسیار جزئی و ۰.۴ درصدی در محدوده ۶۹۹۰ هزار تن ثابت مانده است. با این حال، ورق سرد با کاهش ۱.۸ درصدی به حجم ۱۸۷۹ هزار تن و ورق پوششدار با افت ۰.۹ درصدی به ۱۳۰۱ هزار تن رسیدهاند که میتواند سیگنالی از رکود در صنایع پاییندستی مصرفکننده مانند لوازم خانگی و خودروسازی باشد.
افزایش حجم تولید در ابتدای زنجیره معدنی
بخش معدنی زنجیره فولاد نیز عملکردی مثبت از خود به جای گذاشته است. تولید کنسانتره سنگ آهن با رشد مناسب ۷.۷ درصدی از ۵۴۲۳۷ هزار تن در سال گذشته به ۵۸۴۲۵ هزار تن در ۹ ماهه ۱۴۰۴ رسیده است. همچنین تولید گندله سنگ آهن نیز با رشدی ملایم معادل ۲.۳ درصد، رقم ۴۹۱۹۵ هزار تن را ثبت کرده است. این آمار نشان میدهد که تغذیه خطوط تولید در حلقههای ابتدایی زنجیره با اطمینان بیشتری نسبت به سال قبل انجام میشود و گلوگاه کمبود مواد اولیه تا حد زیادی مرتفع شده است.
***
تحلیل دادههای ۹ ماهه انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران بیانگر عدم توازن در زنجیره ارزش فولاد است؛ به طوری که بخشهای بالادستی (کنسانتره، آهن اسفنجی و فولاد خام) رشدهای قابل قبولی بین ۷ تا ۱۲ درصد را ثبت کردهاند، اما بخش نورد و محصولات نهایی (بهجز میلگرد) با رکود یا رشد منفی مواجه هستند. رشد خیرهکننده آهن اسفنجی نویدبخش کاهش چالش کمبود این نهاده برای فولادسازان است، اما سقوط ۲۱ درصدی تولید تیرآهن و افت تولید ورقهای فولادی، هشداری جدی مبنی بر تعمیق رکود در بخش ساختوساز مدرن و صنایع تولیدی وابسته است. تداوم این روند میتواند منجر به انباشت محصول در انبار کارخانجات میانی یا افزایش فشار برای صادرات مواد خام و نیمهخام شود.