محمد مسعود سمیعینژاد، رئیس هیات عامل ایمیدرو، تفاهمنامهای سهجانبه را با وزارت آموزش و پرورش و خانه معدن ایران امضا کرد که هدف آن انقلاب در تربیت نیروی انسانی ماهر برای بخش معدن است. طبق این سند، ایمیدرو مسئولیت تأمین مالی و تجهیز هنرستانهای جوار معدنی را بر عهده گرفته و خانه معدن نیز تضمینکننده اشتغال فارغالتحصیلان خواهد بود. در حال حاضر 1670 هنرجو در 28 هنرستان تخصصی مشغول تحصیل هستند و این طرح به دنبال تحقق رشد 13 درصدی بخش معدن در برنامه هفتم توسعه است.
آغاز نهضت مهارتآموزی در معادن با حمایت ایمیدرو
عصر روز گذشته، سند همکاری مشترکی میان سه رکن اصلی توسعه صنعتی و آموزشی کشور به امضا رسید تا چالش کمبود نیروی متخصص در معادن کشور مرتفع شود. محمد مسعود سمیعینژاد، معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت و رئیس هیات عامل ایمیدرو، به همراه سید مصطفی آذرکیش، معاون آموزش متوسطه وزیر آموزش و پرورش و محمدرضا بهرامن، رئیس خانه معدن ایران، پای این تفاهمنامه را امضا کردند. سمیعینژاد این رویداد را «نقطعه عطفی برای ادغام تخصص و آموزش» توصیف کرد و هدف نهایی آن را تربیت نسلی از نیروی انسانی ماهر دانست که بتوانند چرخهای صنعت معدن و صنایع معدنی را با بهرهوری بالاتر به حرکت درآورند. وی بر لزوم ارتقای فرهنگ عمومی نسبت به جایگاه حیاتی معدن در اقتصاد ملی تأکید کرد و این اقدام را گامی عملی در جهت تحقق رهنمودهای مقام معظم رهبری برای جایگزینی درآمدهای معدنی به جای درآمدهای نفتی برشمرد.
مقابله با بحران کاهش ورودی دانشکدههای معدن
رئیس هیات عامل ایمیدرو با ابراز نگرانی از روند نزولی استقبال دانشجویان از رشتههای تخصصی معدن در سالهای اخیر، استراتژی جدید را تشریح کرد. وی اعلام کرد که یکی از اهداف کلیدی این تفاهمنامه، تغییر مسیر جذب استعدادها و ایجاد انگیزه در دانشآموزان مقطع متوسطه برای ورود به حوزه معدن است. این رویکرد باعث میشود تا نوجوانان پیش از ورود به دانشگاه، مهارتهای فنی و آکادمیک پایه را کسب کنند. سمیعینژاد تصریح کرد که با اجرای دقیق این طرح، بخش قابلتوجهی از نیاز معادن، بهویژه معادن کوچکمقیاس که با فقر نیروی متخصص روبهرو هستند، برطرف خواهد شد. او همچنین به صراحت اعلام کرد که ایمیدرو به عنوان بازوی توسعهای دولت، تمامی منابع مالی مورد نیاز برای اجرای تعهدات این طرح را تأمین میکند، زیرا هزینه در بخش آموزش را نه یک خرج مصرفی، بلکه سرمایهگذاری بلندمدت برای تضمین آینده صنعتی کشور میداند.
تقسیم کار ملی؛ از تجهیز زیرساخت تا تضمین اشتغال
این تفاهمنامه وظایف مشخص و تفکیکشدهای را برای هر یک از سه ضلع مثلث همکاری تعریف کرده است تا از تداخل مسئولیتها جلوگیری شود. سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران (ایمیدرو)، علاوه بر نقش تسهیلگری، متعهد شده است که زیرساختهای آموزشی هنرستانهای مجری رشته معدن را تجهیز کند. اولویت اصلی ایمیدرو، راهاندازی و تکمیل هنرستانهایی است که در مجاورت مناطق دارای پتانسیل معدنی قرار دارند. همچنین پیگیری دریافت سهمیه امریه سربازی برای فارغالتحصیلان این رشتهها در واحدهای صنعتی مرتبط، از دیگر تعهدات جذاب ایمیدرو برای جوانان است.
در سوی دیگر، خانه معدن ایران به عنوان نماینده قدرتمند بخش خصوصی، وظیفه حیاتی «نیازسنجی بازار کار» را بر عهده دارد. این تشکل صنفی باید نیازهای دورهای و منطقهای صنایع را شناسایی کند تا سرفصلهای آموزشی بر اساس آن تدوین شود. تسهیل فرآیند کارآموزی، آموزش معلمان (هنرآموزان) و از همه مهمتر، حمایت از جذب و استخدام پایدار فارغالتحصیلان در شرکتهای پیمانکاری و اتحادیههای صنفی، بر عهده خانه معدن است.
معاونت آموزش متوسطه وزارت آموزش و پرورش نیز مسئولیت دارد محتوای کتب درسی عمومی و تخصصی را با رویکرد معدنی بازنگری کند، دانشآموزان مستعد را شناسایی و جذب نماید و شبکه هنرستانهای مهارتمحور را در سراسر کشور توسعه دهد.
هدفگذاری رشد 13 درصدی با اتکا به 1670 هنرجوی فعلی
سید مصطفی آذرکیش، معاون آموزش متوسطه وزیر آموزش و پرورش، در جریان این مراسم آماری از وضعیت فعلی ارائه داد. طبق گفتههای او، هماکنون در 11 استان کشور، تعداد 28 هنرستان تخصصی مرتبط با معدن فعالیت میکنند و جمعیتی بالغ بر 1670 هنرجو در حال فراگیری مهارتهای فنی هستند. وی تأکید کرد که طراحی محتوای تخصصی با نظارت ایمیدرو و خانه معدن انجام میشود، اما اجرای دقیق آموزشهای تئوری و عملی بر عهده وزارت آموزش و پرورش است.
محمدرضا بهرامن، رئیس خانه معدن ایران نیز با اشاره به اهداف کلان اقتصادی، تربیت نیروی ماهر را پیششرط اصلی دستیابی به رشد 13 درصدی بخش معدن در برنامه هفتم پیشرفت کشور دانست. وی به تجربه موفق پایلوتهای آموزشی در واحدهایی مانند «معدن نخلک» اشاره کرد و یادآور شد که مدل همکاری سهجانبه ثابت کرده است که میتوان با استفاده بهینه از ظرفیتهای موجود، زبدهترین تکنسینها را برای عملیات معدنی تربیت کرد.
***
امضای این تفاهمنامه نشاندهنده درک عمیق سیاستگذاران از مفهوم «سرمایه انسانی» به عنوان موتور محرک رشد اقتصادی است. در سالهای اخیر، شکاف عمیقی میان خروجیهای آکادمیک و نیازهای واقعی صنعت معدن (Skills Mismatch) ایجاد شده بود که بهرهوری را کاهش میداد. ورود ایمیدرو به عنوان سرمایهگذار و خانه معدن به عنوان تضمینکننده تقاضای نیروی کار، ریسک تحصیل در این رشتهها را برای دانشآموزان کاهش میدهد. از منظر اقتصاد توسعه، حرکت به سمت آموزشهای فنیوحرفهای (TVET) در جوار قطبهای صنعتی، کوتاهترین مسیر برای کاهش نرخ بیکاری جوانان و افزایش ارزشافزوده در زنجیره تأمین مواد معدنی است.