در نشستی راهبردی که روز سهشنبه 14 بهمن 1404 با حضور ارکان عالی بازار سرمایه و مناطق آزاد برگزار شد، راهاندازی «بورس بینالملل مناطق آزاد» رسماً وارد فاز اجرایی شد. در این جلسه که با حضور دبیر شورایعالی مناطق آزاد و رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار تشکیل گردید، ضمن معرفی اعضای هیأت مؤسس شامل بانکها و هلدینگهای بزرگ، مقرر شد دبیرخانه اجرایی این بورس تا زمان افتتاح رسمی در محل شورایعالی مناطق آزاد مستقر شود. این نهاد مالی جدید با هدف جذب سرمایههای ارزی و به عنوان پنجمین بورس رسمی کشور فعالیت خواهد کرد.
همگرایی نهادهای مالی برای تأسیس دروازه جهانی سرمایه
فرآیند تأسیس پنجمین بورس رسمی کشور، پس از صدور مجوز نهایی از سوی شورایعالی بورس و اوراق بهادار، شتابی تازه گرفت. صبح روز سهشنبه، نشست تخصصی هیأت مؤسس بورس بینالملل مناطق آزاد با دستور کار بررسی نقشهی راه عملیاتی برگزار شد. در این گردهمایی مهم، ترکیب قدرتمندی از بازیگران اصلی اقتصاد کشور حضور داشتند؛ از شرکتهای تأمین سرمایه و کارگزاریهای برتر گرفته تا شرکتهای سرمایهگذاری، بانکها، بیمهها و هلدینگهای بزرگ اقتصادی که در کنار سازمانهای مناطق آزاد، ارکان هیأت مؤسس را تشکیل میدهند. حضور همزمان دبیر شورایعالی مناطق آزاد و رئیس سازمان بورس در این نشست، نشاندهنده عزم جدی حاکمیت برای عملیاتیسازی این درگاه مالی بینالمللی است.
تدوین نقشه راه اجرایی و استقرار دبیرخانه
یکی از خروجیهای کلیدی این نشست، تعیین ساختار اجرایی و محل استقرار ستاد راهاندازی بود. بر اساس توافقات صورت گرفته میان اعضا، مقرر شد به منظور تسریع در فرآیندها و تمرکز مدیریتی، دبیرخانه بورس بینالملل مناطق آزاد تا زمان آغاز رسمی معاملات، در محل «دبیرخانه شورایعالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی» مستقر شود. این دبیرخانه مسئولیت مستقیم پیگیری تمامی مراحل قانونی، فنی و اداری تأسیس را بر عهده خواهد داشت. اعضای حاضر در نشست بر لزوم هماهنگی فرانهادی برای عبور از موانع بوروکراتیک تأکید کردند تا این پروژه ملی در کوتاهترین زمان ممکن به بهرهبرداری برسد.
آرایش تخصصی با تشکیل کمیتههای چهارگانه
برای تضمین راهاندازی اصولی و مبتنی بر استانداردهای جهانی، ساختار اجرایی بورس بینالملل به چهار رکن تخصصی تقسیم شد. در این نشست، تشکیل کمیتههای تخصصی شامل «کمیته اجرایی»، «کمیته حقوقی»، «کمیته سامانه معاملاتی» و «کمیته سپردهگذاری و تسویه» به تصویب رسید و اعضای هر کمیته تعیین شدند.
- کمیته حقوقی: تدوین اساسنامه و مقررات تطبیقی با استانداردهای بینالمللی.
- کمیته سامانه معاملاتی: انتخاب و پیادهسازی زیرساختهای فنی برای انجام معاملات ارزی.
- کمیته سپردهگذاری: طراحی مکانیسمهای تسویه وجوه ارزی و تضمین امنیت داراییها.
مأموریت ویژه: جذب سرمایه ارزی و ایرانیان خارج از کشور
بورس بینالملل مناطق آزاد که قرار است در قالب یک شرکت سهامی عام در یکی از مناطق آزاد تجاری کشور به ثبت برسد، مأموریتی متمایز از چهار بورس دیگر (بورس تهران، فرابورس، کالا و انرژی) دارد. هدف غایی این نهاد، ایجاد بستری امن و شفاف برای جذب سرمایهگذاران خارجی و همچنین هدایت منابع مالی ایرانیان مقیم خارج از کشور به سمت پروژههای داخلی است. این بورس با انتشار ابزارهای مالی متنوع مبتنی بر ارز، نه تنها به تأمین مالی پروژههای کلان کمک میکند، بلکه به عنوان بازوی محرک توسعه تجارت خارجی و افزایش صادرات عمل خواهد کرد.
تحقق یک رویای اقتصادی پس از ۶ سال
ریشه تأسیس این بورس به مصوبه هیأت وزیران در اسفندماه 1397 بازمیگردد که آییننامه تأسیس و فعالیت بورس در مناطق آزاد را تصویب کرد. اکنون پس از گذشت چند سال رایزنی مستمر و پیگیریهای فشرده دبیرخانه شورایعالی مناطق آزاد با سازمان بورس، موانع نظارتی برطرف شده و مسیر برای مشارکت سهامداران داخلی و خارجی هموار گشته است. این اقدام را میتوان گامی عملی در جهت بینالمللی شدن بازار سرمایه ایران دانست.
***
راهاندازی بورس بینالملل مناطق آزاد، حلقه مفقوده در زنجیره تامین مالی ارزی کشور محسوب میشود. در شرایطی که اقتصاد ایران نیازمند جذب سرمایهگذاری خارجی و تکنولوژی است، وجود یک بازار متشکل ارزی که قوانین و مقررات آن متناسب با استانداردهای مناطق آزاد (و نه سرزمین اصلی) طراحی شده باشد، میتواند ریسک سرمایهگذاری را برای خارجیها کاهش دهد. موفقیت این بورس منوط به دو عامل است: نخست، استقلال عمل در تسویه ارزی و دوم، ارائه ابزارهای نوین مالی که جذابیت لازم را برای سرمایههای سرگردان ارزی (چه در داخل و چه خارج از کشور) ایجاد کند.