شرکت پتروشیمی زاگرس با بهرهبرداری از نخستین واحد “Zero Flaring” کشور، گامی تاریخی در صنعت متانول ایران برداشت. این پروژه که بر پایه فناوری پیشرفته PSA و مهندسی داخلی بنا شده، گازهای اتلافی را به چرخه تولید بازمیگرداند. دستاوردهای کلیدی این طرح شامل افزایش تولید روزانه 150 تن متانول، کاهش 10 درصدی مصرف گاز طبیعی و کسب سود خالص ماهانه بیش از 1 میلیون دلار است.
آغاز عصر تولید متانول سبز در ایران
پتروشیمی زاگرس امروز شاهد رویدادی کمنظیر در تاریخ صنعت پتروشیمی کشور بود. پروژه نوآورانه بازیافت گازهای فلر با عنوان “Zero Flaring” همزمان با ایام دهه فجر و با دستور مستقیم دکتر مسعود پزشکیان، رئیسجمهور، به طور رسمی وارد مدار شد. این مراسم با حضور مدیرعامل شرکت ملی صنایع پتروشیمی و مقامات ارشد کشوری و استانی برگزار گردید. اهمیت این پروژه در آن است که برای نخستین بار در ایران، مشعلهای یک مجتمع عظیم پتروشیمی به طور کامل خاموش شده و فرآیند تولید متانول بدون هیچگونه اتلاف گاز و فلرینگ محقق میشود. این اقدام زاگرس را به الگویی پیشرو در مسیر توسعه صنایع سبز و پایدار تبدیل کرده است.
بومیسازی واحد پیشرفته PSA و خالصسازی هیدروژن
قلب تپنده این پروژه، واحد پیشرفته PSA (جذب با نوسان فشار) است. نکته حائز اهمیت این است که تمام مراحل طراحی، ساخت و نصب تجهیزات پیچیده این واحد با تکیه بر دانش فنی و توان مهندسی متخصصان داخلی انجام شده است. این سامانه هوشمند قادر است گازهایی را که پیش از این در فلرها سوزانده و هدر میرفتند، دریافت و تفکیک کند. خروجی این فرآیند، استخراج ترکیبات بسیار ارزشمندی است. هیدروژن با خلوص بسیار بالا معادل 99.98 درصد و همچنین گازهای غنی از مونوکسید کربن (CO) و دیاکسید کربن (CO2) محصولات استراتژیک این واحد بازیافت هستند که مجدداً به چرخه ارزش بازمیگردند.
جهش تولید با تزریق هیدروژن به راکتورها
مهمترین اثر فنی این پروژه بر روی حجم تولید نهایی مجتمع نمایان میشود. هیدروژن خالص تولید شده در واحد PSA، مستقیماً به “لوپ راکتور سنتز” تزریق میشود. این تزریق هوشمندانه باعث بهینهسازی واکنشهای شیمیایی و افزایش راندمان کلی واحد میشود. طبق آمارهای اعلام شده، این فرآیند منجر به افزایش تولید محصول نهایی متانول به میزان 150 تن در هر روز شده است. این حجم از افزایش تولید بدون دریافت خوراک اضافه و صرفاً با بازیافت ضایعات قبلی، یک رکورد بهرهوری در استانداردهای مهندسی شیمی محسوب میشود.
صرفهجویی انرژی و کاهش چشمگیر هزینهها
علاوه بر افزایش محصول، این پروژه تاثیر شگرفی بر مدیریت مصرف انرژی در پتروشیمی زاگرس گذاشته است. گازهای خروجی دیگر که در کنار هیدروژن بازیافت میشوند، به عنوان سوخت جایگزین به کورههای مجتمع ارسال میگردند. استفاده از این سوخت بازیافتی باعث شده است که نیاز مجتمع به دریافت گاز طبیعی از شبکه سراسری تا 10 درصد کاهش یابد. این کاهش مصرف در شرایط ناترازی گاز کشور، اهمیتی راهبردی دارد و سهم قابل توجهی در کاهش هزینههای انرژی و سربار تولید ایفا میکند.
دستاورد مالی کلان و حفاظت از محیط زیست
تلفیق افزایش تولید و کاهش هزینه سوخت، منجر به خلق ارزش افزوده اقتصادی قابل توجهی شده است. محاسبات مالی نشان میدهد که اجرای این طرح، سودی فراتر از 1 میلیون دلار در ماه را نصیب سهامداران پتروشیمی زاگرس میکند. از سوی دیگر، خاموشی کامل فلرها به معنای حذف آلایندههای زیستمحیطی و جلوگیری از انتشار حجم عظیمی از گازهای گلخانهای در جو است. این پروژه نماد بارز آشتی صنعت و محیط زیست بوده و استانداردهای زیستمحیطی منطقه پارس جنوبی را ارتقا داده است.
***
پروژه زیرو فلرینگ پتروشیمی زاگرس یک مدل ایدهآل از “اقتصاد چرخشی” (Circular Economy) در صنعت نفت و گاز است. تبدیل یک “هزینه زیستمحیطی” (جریمههای آلایندگی و هدررفت منابع) به یک “جریان درآمدی ارزی” (سود سالانه ۱۲ میلیون دلار)، هوشمندی مدیریت این مجموعه را نشان میدهد. با توجه به نرخ بازگشت سرمایه بالای این طرح و تکنولوژی بومی آن، این مدل باید فوراً در سایر پتروشیمیهای گازی کشور تکثیر شود. افزایش ۱۵۰ تنی تولید روزانه بدون فشار بر شبکه خوراک ملی، بهترین راهکار برای افزایش حاشیه سود متانولسازها در شرایط رکود بازارهای جهانی است.