محمد نظیفی، مدیرعامل بورس انرژی ایران، از ثبت تاریخی نخستین معامله برخط برق در بازار مشتقه این بورس خبر داد. این رویداد که در راستای اجرای تکالیف برنامه هفتم پیشرفت عملیاتی شده، بستر انتقال بیش از ۹۰ میلیون مگاواتساعت معامله به فضای آنلاین را فراهم میکند. با این تحول دیجیتال، ریسکهای عملیاتی و خطای انسانی در بازار برق به حداقل رسیده و شفافیت قیمتی افزایش مییابد.
گذار ۹۰ میلیون مگاواتساعت برق به بستر معاملات آنلاین
مدیرعامل بورس انرژی ایران با اعلام خبر عملیاتیشدن نخستین معامله برخط در بازار مشتقه، این رویداد را نقطه عطفی در تاریخ بازار سرمایه کشور دانست. محمد نظیفی با اشاره به حجم عظیم معاملات در این بستر، تصریح کرد که هماکنون بازار برق میزبان دادوستد ۱۲۰ میلیون مگاواتساعت انرژی است. طبق استراتژیهای جدید، برنامهریزی دقیقی صورت گرفته تا از این پس، حجم قابلتوجهی معادل ۹۰ میلیون مگاواتساعت از این معاملات، تماماً در بستر سامانه آنلاین انجام شود. این تغییر فاز از روشهای سنتی به دیجیتال، سرعت و دقت گردش معاملات را به طرز چشمگیری ارتقا میدهد.
حذف رانت اطلاعاتی و کاهش ریسکهای اجرایی
یکی از مهمترین دستاوردهای این سامانه جدید، ایجاد عدالت در دسترسی به اطلاعات برای تمام فعالان بازار است. نظیفی تأکید کرد که راهاندازی معاملات برخط، دسترسیهای نامتقارن اطلاعاتی را حذف میکند و فرآیند کشف قیمت را شفافتر میسازد. در گذشته، ساختار دستی و سنتی معاملات، ریسکهای اجرایی متعددی را برای کارگزاران و معاملهگران ایجاد میکرد. اکنون با استقرار سامانه آنلاین، خطای انسانی و ریسکهای ناشی از فرآیندهای کاغذی تقریباً به صفر نزدیک میشود. این بهینهسازی فرآیندها، کارایی کلی بازار برق را افزایش داده و اعتماد سرمایهگذاران را جلب میکند.
تحقق تکالیف قانونی برنامه هفتم پیشرفت
این اقدام راهبردی، گامی عملی در راستای اجرای قانون بالادستی کشور محسوب میشود. مدیرعامل بورس انرژی ایران، این تحول را اجرای دقیق «بند ب ماده ۴۳ قانون برنامه هفتم پیشرفت» معرفی کرد. بر اساس این قانون، بازار سرمایه مکلف به هوشمندسازی و توسعه معاملات برخط در حوزه انرژی بوده است. بورس انرژی ایران با قرار دادن این تکلیف در اولویت کاری خود، موفق شد زیرساختهای فنی لازم را با حمایت سازمان بورس و اوراق بهادار و شرکت مدیریت فناوری توسعه دهد و اکنون آن را به مرحله بهرهبرداری کامل برساند.
زیرساخت هوشمند برای توسعه بازار متشکل
هدف نهایی از این پروژه، فراتر از یک تغییر نرمافزاری ساده است و به سمت هوشمندسازی کل اقتصاد برق حرکت میکند. نظیفی با تقدیر از همکاریهای فنی انجامشده، خاطرنشان کرد که این سامانه بستر لازم برای افزایش سهم معاملات تحت نظارت (رگوله شده) را فراهم میآورد. توسعه بازار متشکل برق و حرکت به سمت شفافیت حداکثری، نیازمند ابزارهای مدرن است. با حذف گلوگاههای سنتی، کارگزاران میتوانند با اطمینان بیشتری فعالیت کنند و بازار مشتقه برق به عنوان یک مرجع قیمتی قابلاتکا در اقتصاد انرژی کشور تثبیت خواهد شد.
***
گذار از معاملات سنتی (Voice/Manual Trading) به معاملات الکترونیک (Screen-based/Online Trading) در بازارهای کالایی، منجر به “کاهش هزینههای معاملاتی” (Transaction Costs) میشود. این اقدام بورس انرژی، با افزایش سرعت تطبیق سفارشها (Matching)، نقدشوندگی بازار برق را بهبود میبخشد. حجم ۹۰ میلیون مگاواتساعتی هدفگذاری شده، سیگنالهای قیمتی بسیار دقیقی را برای نیروگاهها و صنایع مصرفکننده ارسال میکند. شفافیت ناشی از این سیستم، مانع از قیمتگذاریهای دستوری یا توافقات غیررسمی شده و مکانیزم عرضه و تقاضا را بر بازار حاکم میکند که در بلندمدت به جذب سرمایهگذاری در صنعت نیروگاهی منجر میشود.