حجتاله صیدی، رییس سازمان بورس و اوراق بهادار، در یازدهمین همایش مالی اسلامی بر تغییر رویکرد مالی اسلامی از صرف «تطبیق» به اصول «اعتماد و تابآوری» تاکید کرد. وی با اشاره به تقاضای بیش از 70 درصدی سرمایهگذاران حقیقی، پایداری بازار سرمایه را با وجود ریسکهای سیستماتیک، مدیون اتکا بر داراییهای واقعی دانست. صیدی همچنین ساختار کمیته فقهی سازمان بورس را به دلیل پویایی فقه شیعه، یک مزیت رقابتی و راهگشا در سطح جهانی توصیف کرد.
تحول پارادایم مالی از تطبیق صرف به اعتماد و انصاف
رییس سازمان بورس و اوراق بهادار در جریان برگزاری یازدهمین همایش مالی اسلامی، چشمانداز جدیدی را برای بازارهای مالی ترسیم کرد. حجتاله صیدی در این همایش که با محوریت هوش مصنوعی و آینده مالی اسلامی برگزار شد، گذار از پارادایم سنتی را ضروری دانست. او معتقد است که مالی اسلامی دیگر تنها به معنای رعایت خطوط قرمز و تطبیق فقهی نیست. این مفهوم اکنون به سمت شاخصهای کلیدیتری مانند «اعتماد، انصاف و تابآوری» حرکت کرده است. این تغییر رویکرد نشاندهنده عمق یافتن مبانی نظری در اقتصاد اسلامی و تلاش مستمر اندیشمندان این حوزه است.
پایداری بازار سرمایه در برابر ریسکهای سیستماتیک
بازار سرمایه ایران طی دورههای اخیر با چالشهای متعددی از جمله عدمقطعیتها و ریسکهای سیستماتیک مواجه بوده است. با این حال، صیدی وضعیت کلی بازار را پایدار ارزیابی میکند. او دلیل اصلی این تابآوری را ساختار بنیادین بازار میداند که بر پایه داراییهای واقعی شکل گرفته است. آمارها نشان میدهد که تقاضای سرمایهگذاران حقیقی در بازار به بیش از 70 درصد میرسد. این حجم از تقاضا در کنار جریان روان معاملات حتی در روزهای نزولی، نشاندهنده عمق و پایداری بورس ایران است.
اولویت شفافیت و نقدشوندگی بر نوسانات قیمت
نوسان قیمتها همواره جزئی جداییناپذیر و ذاتی از ماهیت بازارهای اوراق بهادار محسوب میشود. رییس سازمان بورس تاکید میکند که مثبت یا منفی بودن شاخصها در کوتاهمدت نباید معیار اصلی قضاوت قرار گیرد. نکته حیاتی، حفظ نقدشوندگی و انجام معاملات در بستری کاملاً شفاف و منصفانه است. فعالان حرفهای بازار با ماهیت افتوخیز قیمتها آشنا هستند. آنها با اتکا به صبر و تحلیل دقیق، در بازار باقی میمانند و اغلب به بازدهی مناسب دست مییابند.
نقش راهبردی کمیته فقهی در توسعه ابزارها
ساختار فقهی بازار سرمایه ایران یکی از پیشرفتهترین مدلها در سطح جهان به شمار میرود. صیدی عملکرد کمیته فقهی سازمان بورس را یک مزیت رقابتی بزرگ برای اقتصاد کشور معرفی کرد. پویایی فقه شیعه باعث شده تا بنبستی در تصمیمگیریهای این کمیته وجود نداشته باشد. هر چالش جدیدی در نهایت به یک راهکار عملیاتی ختم میشود. این مسیر که حاصل تلاشهای بیش از یک دهه انجمن مالی اسلامی است، زمینه را برای نهادینهسازی ابزارهای نوین مالی فراهم کرده است.
تنظیم درونزای بازار با اتکا به داراییهای واقعی
یکی از نقاط قوت اساسی بازار سرمایه ایران، فعالیت بر مبنای داراییهای فیزیکی و واقعی است. این ویژگی سبب میشود تا مکانیزم تنظیم بازار به صورت درونزا عمل کند. در چنین ساختاری، ریسک به شکل صفر و صدی تعریف نمیشود، بلکه توزیع ریسک به صورت منطقی و قابلسنجش صورت میپذیرد. اقتصاد ایران برای رقابت با کشورهای منطقه به بازاری بزرگتر نیاز دارد. دستیابی به این هدف نیازمند مدیریت صحیح ریسک در کنار تمرکز بر بازدهی سرمایه است.
جایگاه هوش مصنوعی در قضاوتهای مالی
فناوریهای نوین از جمله هوش مصنوعی، نقش غیرقابلانکاری در آینده بازارهای مالی ایفا خواهند کرد. هوش مصنوعی اکنون از مرحله پردازشهای ساده «صفر و یکی» عبور کرده و به حوزه تحلیل و قضاوت وارد شده است. با این وجود، صیدی تاکید دارد که عقل انسانی همچنان در جایگاه برتر قرار میگیرد. این فناوری باید به عنوان ابزاری برای انجام قضاوتهای تکراری توسط ماشین به کار گرفته شود. این امر به انسانها اجازه میدهد تا تمرکز خود را بر تحلیلهای راهبردی و تصمیمگیریهای کلان معطوف کنند.
رصد دقیق تحولات توسط نهاد ناظر
سازمان بورس و ارکان مختلف بازار سرمایه وظیفه دارند تا تمامی فرآیندها را با دقت زیر نظر داشته باشند. هدف اصلی این نظارت، جلوگیری از خروج بازار از روند طبیعی و صحیح خود است. البته در شرایط خاص و بحرانی، صندوقهای حمایتی نیز وارد عمل میشوند تا نقش تثبیتکننده خود را ایفا کنند. رویکرد فعلی در گزارشگری مالی و مالی اسلامی، حرکت از استانداردمحوری خشک به سمت اصولمحوری منعطف و بنیادین است.
***
اظهارات اخیر رییس سازمان بورس نشاندهنده یک تغییر استراتژیک در نگاه مدیریتی به بازار سرمایه است. گذار از تمرکز صرف بر شاخصهای روزانه به سمت مولفههای بنیادین مانند «دارایی واقعی» و «تابآوری»، سیگنال اطمینانبخشی به سهامداران بلندمدت محسوب میشود. تاکید بر سهم 70 درصدی حقیقیها و پویایی فقهی، بیانگر پتانسیل بالای بازار برای جذب نقدینگی در صورت ثبات شرایط کلان اقتصادی است. این رویکرد میتواند بستر لازم برای توسعه ابزارهای نوین مالی و افزایش عمق بازار را در میانمدت فراهم کند.
