نشست تخصصی مهمی با حضور جمعی از فعالان بازار سرمایه برگزار شد. مدیران شرکتهای دارویی و قائممقام سازمان غذا و دارو نیز حضور داشتند. هدف اصلی این جلسه تحلیل دقیق آخرین تحولات صنعت دارو بود. چالشها و ریسکهای پیشروی این حوزه حیاتی به طور کامل بررسی شد. وضعیت شرکتهای دارویی فعال در بورس نیز مورد ارزیابی قرار گرفت. تحلیلگران مالی و مدیران سرمایهگذاری پرسشهای تخصصی خود را مطرح کردند. آنها دغدغههای کلیدی خود را مستقیماً با مدیران صنعت در میان گذاشتند. این تبادل نظر مستقیم به شفافیت بیشتر چشمانداز بازار کمک میکند.
نقش کلیدی نهادهای مالی در توسعه پایدار صنعت دارو
مجید شجاعی به عنوان مدیر راهبردی شرکت ترنج سخنرانی خود را آغاز کرد. وی بر ظرفیت بالای نهادهای مالی بخش خصوصی تاکید ویژهای داشت. این نهادها میتوانند داراییهای مردمی را به سمت فرصتهای سرمایهگذاری هدایت کنند. هدایت نقدینگی به سمت تولید و خصوصاً صنعت دارو بسیار راهگشا است. تامین مالی پروژهها یکی از مهمترین خدمات این نهادهای تخصصی محسوب میشود. تسهیل فرآیند عرضه و پذیرش شرکتها در بورس نیز بسیار حیاتی است. همچنین عملیات بازارگردانی مستمر به پویایی سهام این مجموعهها کمک میکند. مدیران کسبوکارها با این خدمات میتوانند از تمام ظرفیتهای بازار سرمایه بهرهمند شوند.
تحلیل آمار مخارج سلامت و وضعیت شبکه توزیع دارویی
فرهاد حبیبی قائممقام سازمان غذا و دارو آمارهای قابل تاملی ارائه نمود. این نشست تخصصی با ابتکار و هماهنگی گروه ترنج برنامهریزی شده بود. وی اعلام کرد سهم سلامت از تولید ناخالص ملی کاهش یافته است. این شاخص مهم از 9 درصد در سال 1395 افت کرده است. اکنون این رقم به حدود 6 درصد در اقتصاد کشور رسیده است. دارو به تنهایی حدود 30 درصد کل هزینههای درمانی را شامل میشود. نزدیک به 50 درصد مخارج دارویی مستقیماً از جیب مردم پرداخت میگردد. نیم دیگر این هزینهها از طریق بیمهها و صندوقهای حمایتی جبران میشود.
سرانه مصرف دارو در داخل کشور رقمی در حدود 50 دلار است. این عدد با در نظر گرفتن یارانههای دولتی به 80 دلار میرسد. این آمار در مقایسه با کشورهای همسایه به مراتب پایینتر است. سرانه مذکور در کشور ترکیه 180 دلار برآورد و ثبت شده است. این شاخص در کشورهای حوزه خلیج فارس به 250 دلار میرسد. در قاره اروپا نیز این عدد بالاتر از 600 دلار ارزیابی میگردد.
ساختار شبکه توزیع دارو در کشور نیز دارای تمرکز خاصی است. در حال حاضر 180 داروخانه متعلق به جمعیت هلالاحمر فعالیت میکنند. همچنین 1200 داروخانه بیمارستانی در سراسر کشور خدماترسانی مستمر دارند. در کنار این موارد 1050 داروخانه منتخب نیز در چرخه توزیع هستند. این مجموعهها در کل 65 درصد فروش دارویی کشور را در اختیار دارند. در مقابل بیش از 16300 داروخانه خصوصی نیز در سطح شهرها پراکندهاند. این بخش خصوصی تنها 35 درصد باقیمانده نیاز بازار را پوشش میدهد.
تغییر رویکرد جهانی به سمت بیوتکنولوژی و لزوم اصلاح قیمت
علی فلاحپور مدیرعامل گروه دارویی برکت نیز گزارشی از عملکرد مجموعه داد. وی به رشد چشمگیر صادرات این گروه بزرگ دارویی اشاره صریح کرد. حجم صادرات آنها از 7 میلیون دلار در سال گذشته افزایش یافت. این رقم موفقیتآمیز در سال جاری به مرز 13 میلیون دلار رسید. چالشهای ارزی متعددی در مسیر تولید و صادرات وجود داشته است. با این حال تغییر مسیر بازار جهانی به بیوتکنولوژی یک فرصت است. این تحول جهانی شانس مهمی برای رشد تولیدات داخلی فراهم میکند. البته برای حفظ حاشیه سود منطقی شرکتها اقداماتی لازم است. وی تاکید کرد اصلاح قیمت برای برخی محصولات کاملاً ضروری خواهد بود.
حسن جلیلی عضو هیئتمدیره گروه سلامت و دارویی برکت نیز سخنرانی کرد. وی نسبت به ورود کشورهای منطقه به حوزههای نوین دارویی هشدار داد. این همسایگان با حمایت شرکتهای غربی در حال توسعه سریع هستند. جلیلی بر لزوم تامین کامل و بینقص بازار داخلی تاکید نمود. وی در ادامه از برنامههای توسعه صادرات محصولات این گروه خبر داد. رویکرد تولیدی شرکتها نیز دستخوش تغییرات راهبردی و مثبت شده است. به عنوان مثال شرکت شفا فارمد پیشتر در تولید پنیسیلین فعال بود. این مجموعه موفق اکنون تمرکز خود را به تولید واکسن اختصاص داده است.
افزایش چابکی بخش خصوصی و تکیه بر توان دانشبنیانها
اکبر برندگی مدیرعامل زاگرس دارو به بررسی عملکرد بخش خصوصی پرداخت. وی به افزایش محسوس چابکی این بخش در سالهای اخیر اشاره کرد. زمینه برای حضور و نقشآفرینی بیشتر شرکتهای خصوصی کاملاً فراهم شده است. او عملکرد درخشان شرکت عبیدی را به عنوان یک نمونه موفق دانست. این شرکت توزیع بسیار کارآمدی در سطح بازار دارویی داشته است. عرضه محصولات باکیفیت باعث شد تا به یکی از پیشتازان بازار تبدیل شود. این موفقیت چشمگیر از منظر حجم بالای فروش کاملاً قابل اثبات است.
مدیرعامل زاگرس دارو در ادامه سخنانش یک هشدار جدی نیز مطرح کرد. وی نسبت به بروز محدودیتهای احتمالی در تامین دارو ابراز نگرانی نمود. این چالشها ممکن است در آینده روند تولید را با کندی مواجه سازد. با این حال وی تاکید کرد که این موانع کاملاً قابل مدیریت هستند. برای رفع این خطرات باید به توان بالای نیروهای جوان اتکا کرد. شرکتهای دانشبنیان ظرفیت عظیمی برای حل بحرانهای صنعتی در اختیار دارند. مجموعههای فعال در حوزه بیوتکنولوژی نیز نقش منجی را ایفا خواهند کرد. این مجموعهها از اعتبار علمی و فنی بالایی در سطح بینالمللی برخوردارند.
***
نشست مشترک مدیران بورسی و دارویی نتایج تحلیلی بسیار ارزشمندی به همراه داشت. مشخص گردید که اقتصاد سلامت در ایران نیازمند بازنگریهای ساختاری عمیق است. کاهش مداوم سهم سلامت از تولید ملی یک هشدار جدی اقتصادی محسوب میشود. همچنین فشار پرداخت مستقیم از جیب بیماران باید با مداخله بیمهها کاهش یابد. هدایت هوشمندانه سرمایههای خرد به سوی صنعت داروسازی راهگشای مشکلات فعلی است. شرکتهای فعال در این حوزه باید به سمت تولید داروهای نوین حرکت کنند. تمرکز بر دانش بیوتکنولوژی حاشیه سودآوری شرکتها را در بلندمدت تضمین مینماید. گسترش بازارهای صادراتی نیز ریسک نوسانات ارزی داخل کشور را پوشش میدهد.