دولت آمریکا در مواجهه با افزایش شدید قیمت نفت، به طور موقت تحریمهای مربوط به خرید نفت ایران را لغو کرد. به گزارش رویترز، این معافیت 30 روزه در پی فشار بر بازارهای جهانی پس از تنشهای نظامی صادر شده است. اسکات بسنت، وزیر خزانهداری، اعلام کرد این اقدام میتواند حدود 140 میلیون بشکه نفت را به بازار عرضه کند. این تصمیم با هدف مهار قیمت انرژی پیش از انتخابات میاندورهای آمریکا اتخاذ شده است.
تصمیم کاخ سفید برای لغو موقت تحریمها
در یک عقبنشینی آشکار از مواضع پیشین، دولت آمریکا روز جمعه اعلام کرد که تحریمهای مربوط به خرید نفت ایران در دریا را به مدت 30 روز لغو میکند. این تصمیم که خبرگزاری رویترز آن را گزارش داد، پاسخی مستقیم به افزایش روزافزون قیمت جهانی نفت است. این افزایش قیمت در پی تجاوز آمریکا و اسرائیل به ایران و تنشهای نظامی متعاقب آن، بازارهای اقتصادی جهان را تحت فشار شدیدی قرار داده است.
تلاش برای کاهش فشار بر بازار انرژی
اسکات بِسِنت، وزیر خزانهداری آمریکا، در شبکه اجتماعی ایکس توضیح داد که این اقدام یک گام ضروری برای تثبیت بازار است. به گفته وی، این معافیت پتانسیل ورود حدود 140 میلیون بشکه نفت ایران به بازارهای جهانی را فراهم میکند. هدف اصلی از این تزریق، کاهش فشار بر عرضه جهانی انرژی و کنترل قیمتهاست که به بالاترین سطح خود از سال 2022 رسیده است.
انگیزههای سیاسی؛ نگرانی از انتخابات میاندورهای
این تصمیم نشاندهنده نگرانی عمیق کاخ سفید از پیامدهای اقتصادی افزایش قیمتها در آستانه انتخابات میاندورهای ماه نوامبر است. افزایش هزینههای انرژی میتواند به کسبوکارها و مصرفکنندگان آمریکایی آسیب جدی وارد کند و بر نتیجه انتخابات تاثیر بگذارد. در این انتخابات، جمهوریخواهان همحزب دونالد ترامپ امیدوارند کنترل کنگره را به دست آورند و مهار قیمتها برای دولت فعلی حیاتی است.
جزئیات مجوز صادر شده توسط وزارت خزانهداری
مجوز صادر شده که پس از بسته شدن بازارها در وبسایت وزارت خزانهداری منتشر شد، سومین معافیت تحریمی در جریان جنگ با ایران است. این مجوز عنوان میکند که نفت ایران میتواند برای تکمیل، فروش یا تحویل، تحت این معافیت به آمریکا وارد شود. با این حال، با توجه به اینکه آمریکا از زمان انقلاب سال 1979 عملاً نفتی از ایران وارد نکرده، هنوز مشخص نیست که آیا نفتی مستقیماً وارد این کشور خواهد شد یا خیر. این مجوز که مناطقی چون کوبا، کره شمالی و کریمه را نیز شامل میشود، تا تاریخ 19 آوریل اعتبار خواهد داشت.
پیامدها و ذینفعان اصلی اقدام آمریکا
انتظار میرود این اقدام بیش از همه به نفع چین، به عنوان بزرگترین خریدار نفت ایران، تمام شود. کریس رایت، وزیر انرژی، پیشبینی کرد که محمولههای نفتی میتوانند ظرف 3 یا 4 روز به آسیا برسند. این نفت پس از فرآیند پالایش، حدود یک ماه و نیم بعد وارد بازار مصرف خواهد شد. بِسنت همچنین مدعی شد که ایران به سختی میتواند به درآمدهای حاصل از این فروش دسترسی پیدا کند و واشنگتن به سیاست فشار حداکثری ادامه خواهد داد.
تحلیل کارشناسان: گزینههای واشنگتن رو به اتمام است
تحلیلگران انرژی این اقدام را نشانه محدود شدن ابزارهای اقتصادی واشنگتن میدانند. برت اریکسون از شرکت مشاوران مدیریت ریسک آبسیدین معتقد است تا زمانی که تنگه هرمز برای تردد کشتیها باز نشود، این اقدامات تاثیر قابل توجهی بر کنترل قیمتها نخواهد داشت. او افزود: «وقتی به جایی میرسیم که تحریمهای کشوری که با آن در جنگ هستیم را کاهش میدهیم، این یعنی واقعاً گزینههای زیادی باقی نمانده است».
***
لغو موقت تحریم فروش نفت ایران توسط آمریکا، یک تصمیم تاکتیکی است که از سر استیصال اقتصادی و فشار سیاسی داخلی گرفته شده است. این اقدام نشان میدهد که ابزار تحریم، یک شمشیر دولبه است که میتواند با ایجاد شوک در عرضه، به اقتصاد خود تحریمکننده نیز آسیب بزند. دولت آمریکا با این تصمیم تلاش میکند ضمن مهار تورم انرژی پیش از انتخابات، پیام کنترل بازار را ارسال کند. با این حال، ماهیت 30 روزه این معافیت و ادعای عدم دسترسی ایران به درآمدها، نشان میدهد که این یک تغییر راهبردی نیست، بلکه یک مُسکن کوتاهمدت برای بازارهای ملتهب است. این عقبنشینی، محدودیتهای قدرت اقتصادی آمریکا را در شرایط یک بحران ژئوپلیتیکی فراگیر به وضوح به نمایش میگذارد.