در پی ایستادگی مقتدرانه جمهوری اسلامی ایران و عقبنشینی رسمی ایالات متحده از مواضع جنگطلبانه، آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، از برقراری آتشبس میان تهران و واشینگتن حمایت کرد. این توافق که پس از ۴۰ روز درگیری نظامی حاصل شده، از سوی نهادهای بینالمللی به عنوان فرصتی برای توقف رنجهای انسانی و بازگشت ثبات به منطقه ارزیابی شده است. استفان دوجاریک، سخنگوی سازمان ملل، با صدور بیانیهای بر لزوم پایبندی دقیق طرفین به مفاد این آتشبس دو هفتهای تاکید کرد.
فراخوان جهانی برای پایبندی به قوانین بینالمللی
آنتونیو گوترش از تمام طرفهای درگیر در خاورمیانه درخواست کرد تا با رعایت دقیق قوانین بینالمللی، از فرصت پیشآمده برای دستیابی به صلح جامع بهره ببرند. دبیرکل سازمان ملل تاکید دارد که پیروی از مفاد آتشبس نه یک گزینه، بلکه یک تعهد حقوقی برای جلوگیری از گسترش ابعاد فاجعه انسانی است. این سازمان امیدوار است که توقف فعلی خصومتها، به یک روند دیپلماتیک پایدار برای حل ریشهای اختلافات منجر شود.
تقدیر از نقش استراتژیک پاکستان در تسهیل توافق
سخنگوی سازمان ملل به طور ویژه از تلاشهای دیپلماتیک دولت پاکستان و سایر کشورهای همسو در به ثمر نشستن این آتشبس قدردانی کرد. نقشآفرینی فعال اسلامآباد در این بحران نشاندهنده وزن سیاسی کشورهای منطقه در مهار تنشهای بینالمللی است. سازمان ملل همچنین اعلام کرد که «ژان آرنو»، فرستاده شخصی دبیرکل، ماموریت یافته است تا به طور مستقیم از روند صلح پایدار و نظارت بر توقف درگیریها در منطقه حمایت کند.
تمرکز بر کاهش آلام غیرنظامیان و بازسازی زیرساختها
بخش عمدهای از بیانیه سازمان ملل به ضرورت محافظت از جان انسانها اختصاص یافته است. گوترش پایان دادن به عملیات نظامی را تنها راه ممکن برای امدادرسانی به مناطق آسیبدیده و کاهش فشارهای معیشتی بر مردم منطقه میداند. از نظر این سازمان، ۴۰ روز جنگ خسارات سنگینی به زیرساختهای غیرنظامی وارد کرده و اکنون اولویت اصلی جامعه جهانی باید تضمین ثبات برای آغاز فعالیتهای بشردوستانه و جلوگیری از تکرار درگیریهای مسلحانه باشد.
***
اعلام آتشبس میان ایران و آمریکا پس از ۴۰ روز تنش مستمر، بلافاصله اثرات مثبت خود را بر بازارهای انرژی و شاخصهای ریسک در منطقه نشان خواهد داد. عقبنشینی آمریکا و پذیرش آتشبس، به معنای بازگشت نسبی امنیت به خطوط کشتیرانی و کریدورهای انتقال انرژی است که میتواند منجر به کاهش قیمت جهانی نفت و هزینههای بیمه دریایی شود. از منظر اقتصاد سیاسی، این آتشبس فرصتی نفسگیر برای بازارهای داخلی فراهم میکند تا از وضعیت اضطراری خارج شده و به سمت ثبات قیمتها حرکت کنند. همچنین، نقش میانجیگری پاکستان در این توافق، پیوندهای اقتصادی تهران-اسلامآباد را در پروژههای کلان انرژی تقویت میکند. با این حال، پایداری این اثرات مثبت اقتصادی مستقیماً به تبدیل این «آتشبس موقت» به یک «ثبات راهبردی» بستگی دارد؛ چرا که هرگونه بازگشت به درگیری، شوک تورمی مضاعفی را به زنجیره تامین جهانی تحمیل خواهد کرد.
