یک کارشناس اقتصادی معتقد است بازار سهام ایران با یک دوگانگی بزرگ مواجه است. ارزش دارایی شرکتها به دلیل تورم و افزایش نرخ دلار رشد چشمگیری داشته، اما قیمت سهام در سطوح تاریخی پایینی قرار دارد. اسماعیل فرهادیمقدم تاکید میکند که بسیاری از صنایع نه تنها از شرایط اخیر آسیب ندیدهاند، بلکه با افزایش قیمت محصولات، سودآوری بالاتری نیز کسب کردهاند. او رفتارهای هیجانی و تحلیلهای کلینگر را عامل اصلی نادیده گرفتن این واقعیتهای مثبت در بازار سرمایه میداند.
تفکیک صنایع؛ کلید تحلیل واقعبینانه بازار
اسماعیل فرهادیمقدم، معاون بانکداری بانک قرضالحسنه مهر ایران، بر ضرورت یک تحلیل تفکیکشده از بازار سرمایه تاکید کرد. او معتقد است که باید میان صنایعی که واقعاً آسیب دیدهاند و سایر بخشهای بازار تفاوت قائل شد. به گفته این کارشناس، تعمیم دادن مشکلات یک بخش خاص به کل بازار، یک خطای تحلیلی است. بسیاری از شرکتهای بورسی نه تنها در شرایط اخیر متحمل زیان نشدهاند، بلکه دارای نکات مثبت و جدی برای رشد هستند و نباید تحت تاثیر جو روانی منفی حاکم بر بازار قرار بگیرند.
پارادوکس رشد داراییها و افت قیمت سهام
فرهادیمقدم به یکی از مهمترین واقعیتهای نادیده گرفته شده در بورس اشاره میکند. با افزایش نرخ دلار، ارزش روز داراییهای شرکتها به شکل قابل توجهی افزایش یافته است. این در حالی است که قیمتگذاری سهام همان شرکتها اکنون در یکی از پایینترین سطوح تاریخی خود، حتی در مقیاس 30 تا 40 سال گذشته، قرار دارد. او این وضعیت را نتیجه بیمهری و کمتوجهی فعالان اقتصادی به پتانسیلهای بازار سرمایه میداند.
اثر مثبت تورم بر سودآوری شرکتها
به گفته این تحلیلگر اقتصادی، شرکتهایی که قیمت محصولاتشان با رشد 50 تا 60 درصدی مواجه شده، منطقاً نباید شاهد کاهش قیمت سهام خود باشند. در شرایط تورمی، حتی اگر حاشیه سود شرکتها ثابت باقی بماند، میزان سود ریالی آنها افزایش پیدا میکند. این افزایش به دلیل آن است که اثر رشد قیمت فروش، بسیار بیشتر از اثر افزایش هزینههای ثابت تولید است. این نکته کلیدی یکی از مولفههای امیدآفرین است که در تحلیلهای رایج بازار مغفول مانده است.
نقدینگی بالا و رونق صنایع بورسی
معاون بانک مهر ایران با اشاره به رشد نقدینگی و پایه پولی در اقتصاد، این روند را نشانهای از افزایش گردش پول میداند. به باور او، این شرایط باید به طور طبیعی به رشد فعالیت در صنایع گوناگون، از جمله صنعت بانکداری، منجر شود. افزایش یارانههای کالایی و رشد تقاضای عمومی نیز عاملی برای رونق صنایع مرتبط است. گزارشهای منتشر شده در سامانه کدال و قیمتهای رو به رشد در بورس کالا، همگی این واقعیت را تایید میکنند.
انتقاد از بیتوجهی به واقعیتهای قیمتی بازار
فرهادیمقدم از نگاه یکسان و منفی به کل بازار سهام انتقاد کرد. او توضیح داد در حالی که قیمت بسیاری از کالاها مانند محصولات ساختمانی، ملک و روانکارها رشد چشمگیری داشته است، تحلیلگران بازار سهام همچنان این افزایشهای بنیادی را در ارزیابیهای خود لحاظ نمیکنند. این رویکرد غیرمنطقی باعث شده تا فشار فروش حتی به صنایعی که از این تحولات اقتصادی منتفع شدهاند نیز سرایت کند.
رفتار هیجانی؛ ریشه اصلی نوسانات بازار
این کارشناس اقتصادی ریشه بخش مهمی از تلاطمات فعلی بازار را در رفتارهای هیجانی سرمایهگذاران خرد جستجو میکند. سرمایهگذاران بزرگ به دلیل حجم بالای سرمایه خود، معمولاً توانایی رفتارهای هیجانی و خرید و فروش سریع را ندارند. اما سرمایهگذاران با مبالغ کوچکتر، به سرعت تحت تاثیر جو روانی بازار قرار گرفته و تصمیمگیری میکنند که همین موضوع به تشدید نوسانات و عمق بخشیدن به صفهای فروش منجر میشود.
لزوم تزریق هوشمندانه نقدینگی حمایتی
فرهادیمقدم برای مدیریت بهتر بازار، پیشنهاد تقسیم نقدینگی حمایتی به 2 بخش را ارائه داد. بخشی از این منابع باید برای حمایت از سهام شرکتهای بزرگ و شاخصساز اختصاص یابد. بخش دیگر نیز باید به صورت هدفمند برای حمایت از صنایع کوچکتر و کمتر دیده شده مانند سیمان و سرامیک تزریق شود. به گفته او، این صنایع از تحولات اخیر آسیب ندیدهاند و با رشد قیمت محصولات نیز مواجه بودهاند و حمایت هوشمندانه میتواند رشد قابل توجهی را برای آنها رقم بزند.
***
تحلیلهای ارائه شده نشان میدهد که بازار سهام ایران بیش از آنکه از ضعف بنیادی رنج ببرد، قربانی یک فضای روانی منفی و تحلیلهای کلینگر شده است. وجود شکاف عمیق میان ارزش واقعی داراییهای شرکتها و قیمت پایین سهام آنها، یک فرصت سرمایهگذاری بالقوه را نمایان میسازد. عواملی مانند رشد سودآوری ریالی در شرایط تورمی و افزایش نقدینگی در اقتصاد، مولفههای امیدآفرینی هستند که توسط رفتارهای هیجانی نادیده گرفته شدهاند. این شرایط تاکید میکند که یک رویکرد تحلیلی مبتنی بر تفکیک صنایع و توجه به واقعیتهای اقتصادی، میتواند به اصلاح برداشتهای نادرست کمک کرده و مسیر بازگشت تعادل به بازار را هموارتر سازد.
