در نشست وزرای دارایی سازمان همکاری شانگهای (SCO) در بیشکک، ایران پیشنهاد ایجاد سازوکارهای مالی و بانکی غیرقابل تحریم را مطرح کرد. مهدی حیدری، معاون وزیر اقتصاد، بر لزوم گسترش استفاده از ارزهای ملی در مبادلات منطقهای برای تقویت استقلال اقتصادی و کاهش آسیبپذیری تاکید نمود. اعضای سازمان نیز بر تسریع گسترش مبادلات با پولهای ملی و تأسیس «بانک توسعه شانگهای» به عنوان نهاد تأمین مالی پروژههای راهبردی منطقه توافق کردند. این نشست گامی مهم در جهت ایجاد یک معماری مالی مستقل از نظامهای متعارف بینالمللی است.
پیشنهاد کلیدی ایران: معماری مالی مستقل و ضدتحریم
در اجلاس مقامات عالیرتبه اقتصادی سازمان همکاری شانگهای در قرقیزستان، هیئت ایرانی با یک پیشنهاد راهبردی حضور یافت. مهدی حیدری، معاون وزیر امور اقتصادی و دارایی ایران، با تاکید بر ضرورت مقابله با محدودیتهای یکجانبه، خواستار ایجاد سازوکارهای نوین مالی و بانکی غیرقابل تحریم شد. او استفاده گستردهتر از ارزهای ملی در تمامی مبادلات مالی، تجاری و سرمایهگذاری میان کشورهای عضو را یک گام حیاتی خواند. از دیدگاه ایران، این اقدام به طور موثری استقلال اقتصادی منطقه را تقویت کرده و آسیبپذیری کشورها در برابر تحریمها را به حداقل میرساند.
اجماع اعضا بر گسترش مبادلات با ارزهای ملی
پیشنهاد ایران با دیدگاه مشترک سایر اعضای سازمان همکاری شانگهای همسو بود. وزرای دارایی و رؤسای بانکهای مرکزی حاضر در این نشست بر لزوم تسریع در گسترش استفاده از پولهای ملی در مبادلات دوجانبه و چندجانبه تأکید کردند. هدف اصلی از این سیاست مشترک، کاهش هزینههای مبادلاتی، افزایش کارایی سیستمهای پرداخت بینمرزی و تقویت استقلال مالی منطقهای عنوان شد. این رویکرد به عنوان پایهای برای تعمیق همکاریهای اقتصادی پایدار میان کشورهای عضو در نظر گرفته میشود.
بانک توسعه شانگهای؛ بازوی مالی پروژههای راهبردی
یکی از دستاوردهای مهم این اجلاس، ارائه گزارشهای مثبت از پیشرفت رایزنیها برای تأسیس «بانک توسعه سازمان همکاری شانگهای» بود. این نهاد مالی جدید قرار است نقشی محوری در تأمین مالی پروژههای زیربنایی و کریدورهای راهبردی منطقه ایفا کند. مقامات حاضر بر اهمیت هماهنگی بیشتر سیاستهای پولی و مالی کشورهای عضو نیز تأکید کردند. این هماهنگی به منظور افزایش تابآوری نظامهای بانکی داخلی در برابر نوسانات و شوکهای مالی جهانی ضروری است و بانک توسعه میتواند هماهنگکننده اصلی این سیاستها باشد.
اولویت شانگهای: استقلال از نظامهای مالی بینالمللی
نشست بیشکک در شرایطی برگزار شد که اولویت اصلی کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای، توسعه سازوکارهای مالی مستقل و کاهش وابستگی به نظامهای مالی متعارف جهانی است. امضای پروتکل مشترک در پایان این نشست، نشاندهنده عزم جدی اعضا برای حرکت در این مسیر است. این سازمان به طور فزایندهای در حال تبدیل شدن به یک قطب اقتصادی است که به دنبال ایجاد ساختارهای موازی برای محافظت از اعضای خود در برابر فشارهای اقتصادی و سیاسی خارجی است.
***
طرح پیشنهاد ایران برای ایجاد یک معماری مالی غیرقابل تحریم در قلب سازمان شانگهای، یک حرکت استراتژیک و هوشمندانه در عرصه دیپلماسی اقتصادی است. این اقدام نشان میدهد که کشورهای عضو به یک درک مشترک از تهدیدات ناشی از وابستگی به سیستمهای مالی غربی رسیدهاند. تمرکز بر ارزهای ملی و تأسیس نهادهای مالی مشترک مانند بانک توسعه، تنها یک راهکار فنی برای تسهیل تجارت نیست؛ بلکه یک بیانیه سیاسی قدرتمند برای بازتعریف توازن قدرت در اقتصاد جهانی است. موفقیت در اجرای این سازوکارها میتواند به طور قابل توجهی اثربخشی تحریمهای یکجانبه را کاهش داده و برای ایران و سایر اعضا، یک حاشیه امن اقتصادی پایدار ایجاد کند.
