نقشه‌راه ایران برای شکل‌گیری همگرایی ترانزیتی و اقتصادی در اوراسیا
دکتر مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور اسلامی ایران، در سخنرانی خود در نشست سران کشورهای مستقل مشترک‌المنافع در ترکمنستان، راهبردهای جدید ایران برای همگرایی منطقه‌ای را تشریح کرد. ایران برای نخستین بار و به عنوان مهمان ویژه در این اجلاس حضور یافت. دکتر پزشکیان با تاکید بر لزوم چندجانبه‌گرایی واقعی، پیشنهاد ایجاد فرمت جدید همکاری را ارائه داد و بنادر جنوبی کشور به‌ویژه چابهار را مسیر طبیعی اتصال اوراسیا به آب‌های آزاد دانست.
پیشنهاد تشکیل چارچوب جدید همکاری برای توسعه مناسبات منطقه‌ای
دکتر مسعود پزشکیان در نخستین حضور رسمی ایران به‌عنوان مهمان ویژه در نشست سران کشورهای مستقل مشترک‌المنافع، پیشنهادی راهبردی برای گسترش روابط ارائه داد. رئیس‌جمهور خواستار ایجاد فرمت «کشورهای مستقل مشترک‌المنافع + ایران» شد. ایشان این سازوکار را ابزاری منعطف برای توسعه همکاری‌های مشترک در حوزه‌های ترانزیت، انرژی، تجارت، معدن، سرمایه‌گذاری، فناوری، محیط‌زیست و گردشگری دانست که می‌تواند چالش‌های منطقه‌ای نظیر تغییرات اقلیمی و مسائل زیست‌محیطی خزر را مدیریت کند.
نقش کلیدی بنادر ایران و بندر چابهار در اتصال ترانزیتی اوراسیا به آب‌های آزاد
رئیس اجرایی کشور ظرفیت‌های بی‌نظیر ژئوپلیتیکی ایران را برای کشورهای آسیای مرکزی تشریح کرد. دکتر پزشکیان تاکید کرد که جمهوری اسلامی ایران یک مسیر طبیعی و امن برای پیوند آسیای مرکزی و اوراسیا به آب‌های آزاد است. ایشان تصریح کرد بنادر جنوبی ایران در خلیج‌فارس و دریای عمان به‌ویژه بندر چابهار توانایی متصل ساختن این منطقه به آسیای جنوبی، آفریقا و اروپا را دارند. رئیس‌جمهور تاکید کرد که کریدورهای شمال-جنوب و شرق-غرب اجزای مکمل یک شبکه واحد هستند.
تاکید بر چندجانبه‌گرایی واقعی و مقابله با ابزارسازی از تحریم‌ها
دکتر مسعود پزشکیان در بخش دیگری از سخنان خود به نقد فشارهای یک‌جانبه خارجی و استفاده ابزاری از نظام مالی بین‌المللی پرداخت. وی خاطرنشان ساخت که فشار و تحریم علیه ایران، علاوه بر محدود کردن اقتصاد کشور، به تجارت و نظم کل منطقه آسیب می‌زند. رئیس‌جمهور تاکید کرد کشورهای منطقه باید بازیگران اصلی در شکل‌دهی به جهان چندقطبی باشند و به جای رقابت فرساینده و وابستگی یک‌جانبه، به سمت وابستگی متقابل، شبکه تبادل انرژی و ایجاد سازوکارهای مالی و تهاتری مستقل حرکت کنند.
***
ابتکار عمل دکتر مسعود پزشکیان در پیشنهاد فرمت جدید همکاری و تاکید بر محوریت بندر چابهار، گامی بلند در راستای تثبیت نقش ترانزیتی ایران در اقتصاد بین‌الملل است. تبدیل ایران به هب ترانزیتی و انرژی میان کشورهای منطقه و آب‌های آزاد، درآمدهای ارزی پایدار از محل عبور کالا و تبادلات انرژی ایجاد می‌کند. توسعه سازوکارهای مالی منطقه‌ای و تهاتری، اثرگذاری تحریم‌های یک‌جانبه بر تجارت خارجی ایران را به شکل قابل‌توجهی کاهش می‌دهد. این رویکرد چندجانبه‌گرا می‌تواند امنیت سرمایه‌گذاری در پروژه‌های زیرساختی کریدور شمال-جنوب را تضمین کرده و رشد صادرات غیرنفتی به بازار پهناور اوراسیا را سرعت ببخشد.
