سید جواد جهرمی، مدیرعامل بورس کالای ایران، از تحول ساختاری در معاملات این بازار خبر داد و اعلام کرد ارزش معاملات بازار اوراق بهادار مبتنی بر کالا در ۹ ماهه امسال به رقم بیسابقه ۱۳۰۰ هزار میلیارد تومان رسیده است. سهم این بازار از کل معاملات بورس کالا اکنون به ۴۱ درصد افزایش یافته است. همچنین برنامههایی برای راهاندازی اوراق مسکن، مولدسازی طلا و صندوقهای مس در دستور کار قرار دارد.
رکوردشکنی تاریخی در ارزش معاملات اوراق مبتنی بر کالا
مدیرعامل بورس کالای ایران در جریان مراسم افتتاح معاملات صندوقهای سرمایهگذاری نقره، آمارهای قابلتوجهی از عملکرد ۹ ماهه این بورس ارائه کرد. طبق دادههای اعلام شده، ارزش کل معاملات بازار اوراق بهادار مبتنی بر کالا که در دوازده ماهه سال گذشته حدود ۶۰۰ هزار میلیارد تومان ثبت شده بود، تنها در ۹ ماهه سال جاری با جهشی خیرهکننده به ۱٬۳۰۰ هزار میلیارد تومان (۱۳۰۰ همت) رسیده است. این آمار نشان میدهد که سهم ارزشی این بازار از کل دادوستدهای بورس کالا، از ۲۴ درصد در پایان سال گذشته به ۴۱ درصد در پایان پاییز امسال افزایش یافته است. این تغییر ساختار نشاندهنده استقبال گسترده سرمایهگذاران و تولیدکنندگان از ابزارهای نوین مالی به جای معاملات صرفاً فیزیکی است.
تحول در بازار نقره؛ از رشد ۳ برابری قیمت تا ورود آپشن
توسعه بازار گواهی سپرده نقره یکی از نمونههای موفق استراتژیهای جدید بورس کالا محسوب میشود. در زمان آغاز به کار این بازار در سال گذشته، تنها ۲ تولیدکننده داخلی در سمت عرضه حضور داشتند، اما اکنون تعداد عرضهکنندگان به ۹ شرکت تولیدی افزایش یافته است. آمارهای موجودی انبار نیز بیانگر انباشت ۲۰ تن نقره تولید داخل و ۹ تن نقره وارداتی در خزانههای بورس است. همزمان با توسعه زیرساختها، قیمت هر گرم نقره نیز از محدوده ۸۰ هزار تومان به نزدیک ۳۰۰ هزار تومان رسیده که بازدهی جذابی را برای سرمایهگذاران رقم زده است. علاوه بر صندوقهای نقره، قراردادهای اختیار معامله (آپشن) این فلز گرانبها نیز در هفتههای آتی عملیاتی خواهد شد.
نقشه راه جدید برای تامین مالی مسکن و صنایع
بورس کالا برنامههای جامعی را برای توسعه ابزارهای مالی تا شهریورماه سال آینده تدوین کرده است. یکی از مهمترین این طرحها، راهاندازی معاملات اوراق سلف استاندارد مسکن و گواهی سپرده مبتنی بر ساختمان است که میتواند تحولی در تامین مالی پروژههای عمرانی ایجاد کند. همچنین، اوراق سلف استاندارد کوتاهمدت با قابلیت تسویه گواهی سپرده کالایی نیز با هدف تامین سریع سرمایه در گردش بنگاهها و تسهیل تهاتر مالی میان شرکتها طراحی شده و در صف اجرا قرار دارد. این ابزارها به تولیدکنندگان کمک میکند تا چالشهای نقدینگی خود را با هزینهای کمتر و سرعتی بیشتر مرتفع سازند.
مولدسازی طلا و راهاندازی صندوق مس برای صنایع پاییندستی
در بخش فلزات و معادن، ابتکارات جدیدی در دستور کار بورس کالا قرار گرفته است. ایجاد بستر معاملات قراردادهای مولدسازی طلا با تکیه بر ذخایر موجود در خزانه، یکی از راهکارهای نوین برای تامین نیازهای تولیدی مرتبط است. همچنین، راهاندازی «صندوق سرمایهگذاری مس» با هدف کاهش هزینههای تامین مالی برای صنایع پاییندستی نظیر تولیدکنندگان سیم و کابل طراحی شده است. علاوه بر این، ابزارهای جدیدی مانند اوراق خرید دین کالایی برای تامین مواد اولیه و حراج امتیاز بهرهبرداری معادن نیز جهت جذب سرمایههای عمومی به بخش معدن و توثیق هوشمند اوراق از طریق سامانه جامع وثایق عملیاتی خواهند شد.
***
گزارش عملکرد بورس کالا نشاندهنده گذر موفق این بازار از «بستر مبادلات فیزیکی» به «هاب ابزارهای مالی پیشرفته» است. ثبت رکورد ۱۳۰۰ همت در بخش اوراق بهادار کالایی، سیگنال روشنی از بلوغ بازار سرمایه ایران و اعتماد فعالان اقتصادی به ابزارهای پوشش ریسک و تامین مالی نوین است. تنوعبخشی به داراییهای پایه از طلا و زعفران به نقره، مس و مسکن، عمق بازار را افزایش میدهد و نقدینگی سرگردان جامعه را به سمت بخشهای مولد هدایت میکند. این رویکرد در بلندمدت میتواند ضمن شفافسازی قیمتها، هزینه تامین مالی تولید را کاهش داده و ضربهگیر نوسانات تورمی برای سرمایهگذاران خرد باشد.
