سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی کشور در راستای اجرای سیاستهای دریامحور برنامه هفتم پیشرفت، «طرح تحول زمینشناسی دریایی» را کلید زد. این طرح بزرگ از سواحل استان بوشهر آغاز شده و تا سواحل مکران امتداد خواهد یافت. در دیدار علی نیکعهد، مدیرکل جنوب کشور این سازمان با استاندار بوشهر، بر لزوم استفاده از هوش مصنوعی در اکتشافات، پایش مخاطرات طبیعی، شناسایی چشمههای آب شیرین دریایی و ممنوعیت اجرای پروژههای عمرانی بدون پیوست زمینشناسی تأکید شد.
عملیاتیسازی سیاستهای راهبردی در سواحل جنوبی
اجرای دقیق و هدفمند «طرح تحول زمینشناسی دریایی» به عنوان یکی از ارکان اصلی تحقق سیاستهای کلی توسعه دریامحور در برنامه هفتم پیشرفت، در دستور کار جدی سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی کشور قرار گرفته است. این نهاد حاکمیتی با تمرکز بر توسعه مطالعات در آبهای مرزی و استانهای ساحلی، دور جدیدی از فعالیتهای میدانی خود را آغاز کرده است. بر اساس برنامهریزیهای انجام شده، تیمهای فنی عملیات برداشت داده و مطالعات تخصصی را از سواحل استان بوشهر شروع کردهاند و این فرآیند مطالعاتی به صورت زنجیروار و پیوسته تا سواحل استراتژیک مکران ادامه مییابد تا نقشهای جامع از پتانسیلهای بستر و زیربستر خلیج فارس و دریای عمان تهیه شود.
اهداف چندگانه؛ از اکتشاف منابع آب تا پتانسیلهای معدنی
علی نیکعهد، مدیرکل سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی در منطقه جنوب (شیراز)، در نشست مشترک با استاندار بوشهر، نقشه راه همکاریهای فنی با دستگاههای اجرایی استان را ترسیم کرد. وی با تکیه بر رویکردهای دادهمحور، دامنهای وسیع از فعالیتها را فراتر از مطالعات پایه دریایی برشمرد. شناسایی چشمههای آب شیرین در نوار ساحلی و پهنه خلیج فارس، یکی از حیاتیترین محورهای این مطالعات است. علاوه بر این، بررسی علمی عناصر و ترکیبات شیمیایی حاصل از پساب آبشیرینکنها، ارزیابی پتانسیلهای اقتصادی گنبدهای نمکی برای مقاصد معدنی و گردشگری، و امکانسنجی فرآوری کانیهای ارزشمندی مانند دولومیت و منیزیت، در سبد پروژههای این سازمان قرار دارد.
انقلاب فناوری با ادغام هوش مصنوعی و سنجش از دور
یکی از نکات برجسته در استراتژی جدید اداره کل زمینشناسی جنوب، عبور از روشهای سنتی و استقرار فناوریهای لبه دانش است. نیکعهد اعلام کرد که بهرهگیری از تکنیکهای ترکیبی سنجش از دور و هوش مصنوعی (RS-AI) برای آشکارسازی داراییهای معدنی و طبیعی، به یک اولویت اجرایی تبدیل شده است. این رویکرد مدرن سرعت و دقت اکتشافات را به طرز چشمگیری افزایش میدهد. همزمان با استقرار این سامانهها، برنامههای آموزشی تخصصی نیز برای توانمندسازی سرمایه انسانی و کارشناسان تدوین شده و در حال اجراست تا بدنه فنی سازمان بتواند همگام با تحولات تکنولوژیک جهان حرکت کند.
الزام پیوست زمینشناسی برای تمامی پروژههای زیرساختی
استاندار بوشهر در این دیدار، با به رسمیت شناختن جایگاه تخصصی و حاکمیتی سازمان زمینشناسی، بر ضرورت تغییر رویکرد مدیران اجرایی استان تأکید کرد. وی تصریح کرد که دوران تصمیمگیریهای بدون پشتوانه علمی به پایان رسیده و دادههای زمینشناسی و اکتشافی باید مبنای اصلی تمام تصمیمسازیهای کلان در استان باشد. مقام عالی دولت در استان بوشهر دستور داد که از این پس، هیچ پروژه زیرساختی و عمرانی مهمی در سطح استان بدون داشتن «پیوست زمینشناسی» و تاییدیه فنی آغاز نشود تا از هدررفت منابع و بروز مخاطرات آتی جلوگیری گردد.
ضرورت بهروزرسانی بانکهای اطلاعاتی و توسعه همکاریها
بخش دیگری از سخنان استاندار بوشهر به لزوم نوسازی دادههای پایه اختصاص داشت. وی با اشاره به تغییرات اقلیمی و محیطی، خواستار انجام مطالعات جدید و تکمیل بانکهای اطلاعاتی دقیق شد تا تصویری شفاف از وضعیت زمینشناختی استان در دسترس باشد. استاندار بوشهر با یادآوری موقعیت ژئوپلیتیک خاص استان، دسترسی به منابع عظیم گاز و آب و مزیتهای بندری، بر اجرای کامل مفاد تفاهمنامه فیمابین استانداری و سازمان زمینشناسی تأکید کرد. وی توسعه فعالیتهای این اداره کل در استان را یک ضرورت اجتنابناپذیر خواند و خواهان استفاده حداکثری از ظرفیتهای مشاورهای این سازمان در طرحهای توسعهای شد.
***
آغاز طرح تحول زمینشناسی دریایی، یک گام زیربنایی برای توسعه پایدار در جنوب ایران است. دادههای حاصل از این طرح، ریسک سرمایهگذاری در پروژههای عظیم ساحلی و فراساحلی را به شدت کاهش میدهد. شناسایی منابع آب کارستی دریایی و کانیهای استراتژیک مانند منیزیم (از دولومیت و شورابهها)، میتواند خلق ثروت جدیدی برای استان بوشهر به همراه داشته باشد. همچنین، الزام به داشتن پیوست زمینشناسی برای پروژهها، اگرچه در کوتاهمدت ممکن است سرعت اجرای طرحها را اندکی کاهش دهد، اما در بلندمدت با پیشگیری از جانماییهای غلط و خطرات ژئوتکنیکی، از تحمیل هزینههای سنگین بازسازی و خسارت جلوگیری میکند.
