مدیرعامل شرکت پتروپالایش آکام از موفقیتآمیز بودن بکارگیری «برات الکترونیک» به عنوان ابزار نوین تأمین مالی در بورس انرژی ایران خبر داد. این روش جدید زمان تسویه و انجام معاملات اعتباری را از چندین روز به کمتر از 1 ساعت کاهش داده است. بر اساس آمارهای اعلامی، استفاده از برات الکترونیک هزینههای مالی شرکتها را با حذف کارمزد 2.5 تا 3 درصدی سالانه به شدت پایین میآورد. این تحول گامی مهم در جایگزینی روشهای سنتی مانند ضمانتنامه بانکی و اعتبارات اسنادی (LC) محسوب میشود.
چالشهای سنتی تأمین مالی در معاملات نفت و پتروشیمی
مجید شجاعی محلاتی، فرآیند خرید محصولات از شرکتهای تابعه وزارت نفت را تشریح کرد. شرکتهای خریدار در گذشته برای انجام معاملات اعتباری با پالایشگاهها و پتروشیمیها با محدودیتهای خاصی روبرو بودند. فعالان این حوزه معمولاً از دو روش سنتی شامل ارائه «ضمانتنامه بانکی» یا «گشایش اعتبار اسنادی» (LC) بهره میبردند. هر کدام از این روشها بروکراسی اداری و هزینههای خاص خود را به ساختار مالی شرکتها تحمیل میکردند. مدیرعامل شرکت پتروپالایش آکام بر لزوم عبور از این روشهای قدیمی و حرکت به سمت ابزارهای نوین بازار سرمایه تأکید دارد.
هزینههای سربار و فرآیند زمانبر روشهای قدیمی
روشهای سنتی علاوه بر پیچیدگی اداری، بار مالی قابلتوجهی برای خریداران ایجاد میکردند. خریدار در روش ضمانتنامه بانکی باید 10 درصد از مبلغ را به عنوان پیشپرداخت واریز میکرد و 90 درصد باقیمانده را در سررسید میپرداخت. شرایط در روش گشایش اعتبار اسنادی (LC) نیز چندان متفاوت نبود. پالایشگاهها در این روش 5 درصد را در ابتدای گشایش و 5 درصد دیگر را در میانه دوره دریافت میکردند. شرکتها نهایتاً 90 درصد مبلغ را در زمان تسویه پرداخت میکردند. این فرآیندها چندین روز کاری زمان میبرد و سالانه بین 2.5 تا 3 درصد کارمزد بانکی به هزینههای تولید اضافه میکرد.
انقلاب برات الکترونیک در کاهش هزینهها و زمان
مدیرعامل شرکت پتروپالایش آکام تجربه تازه این مجموعه در استفاده از ابزار برات الکترونیک را بسیار مثبت ارزیابی میکند. این شرکت با همکاری بورس انرژی ایران و مساعدت پالایشگاه تهران، برای نخستینبار این ابزار مالی را به کار گرفت. مجید شجاعی اعلام کرد که فرآیند صدور و تأیید برات الکترونیک در مدت زمانی کمتر از 1 ساعت نهایی شد. نکته بسیار حائز اهمیت در این روش، صرفه اقتصادی آن برای بنگاههای اقتصادی است. کارمزد استفاده از برات الکترونیک در مقایسه با روشهای بانکی سنتی تقریباً صفر است و نقدینگی شرکتها را حفظ میکند.
چشمانداز توسعه و رفع موانع بانکی
کارشناسان بازار سرمایه تنها محدودیت فعلی برای فراگیر شدن این ابزار را مسائل فنی بینبانکی میدانند. در حال حاضر بانک عامل و بانک گشایشکننده برات باید یکسان باشند. شجاعی ابراز امیدواری کرد که سیستم بانکی این محدودیت فنی را در آینده نزدیک برطرف کند. رفع این مانع کوچک باعث میشود این اقدام تسهیلگرانه با سرعت بیشتری گسترش یابد. اجرایی شدن کامل این طرح منافع خریداران و فروشندگان در بازار انرژی را به بهترین شکل ممکن تأمین خواهد کرد.
***
استفاده از ابزار برات الکترونیک در بورس انرژی، نقطه عطفی در کاهش هزینههای مبادلاتی برای صنایع پاییندستی نفت و گاز محسوب میشود. دادهها نشان میدهد جایگزینی این ابزار با روشهای سنتی بانکی، حاشیه سود شرکتها را به واسطه حذف کارمزدهای 3 درصدی بهبود میبخشد. سرعت بالای تسویه در این روش، گردش سرمایه را در زنجیره ارزش پتروشیمی و پالایش افزایش میدهد. موفقیت شرکت پتروپالایش آکام به عنوان پیشگام در این حوزه، الگویی برای سایر فعالان بازار جهت گذار به سمت تأمین مالی نوین است.
