مدیرکل دفتر صنایع معدنی وزارت صمت از نهایی شدن «طرح جامع مس» با هدف تحقق تکالیف برنامه هفتم توسعه و شفافسازی زنجیره ارزش خبر داد. بر اساس مکانیزمهای جدید این طرح، سهمیه مواد اولیه تولیدکنندگان به عملکرد واقعی آنها در سامانه جامع تجارت متصل شده و صادرات محصولات مسی صرفاً با ارائه «گواهی خرید از رینگ صادراتی بورس کالا» امکانپذیر خواهد بود. همچنین آمارهای 8 ماهه امسال نشاندهنده رشد 17 درصدی تولید کنسانتره مس علیرغم افت جزئی در تولید کاتد است.
رونمایی از نقشه راه جدید صنعت مس تا ۱۴۰۷
وزارت صمت در راستای ساماندهی صنایع معدنی استراتژیک، تدوین «طرح جامع مس» را به مراحل پایانی رسانده و این سند راهبردی در آستانه ابلاغ رسمی قرار دارد. این طرح که همسو با اهداف برنامه هفتم توسعه تدوین شده، مسیر حرکت صنعت مس کشور تا سال 1407 را ترسیم میکند. در این نقشه راه، علاوه بر تعیین اهداف کمی تولید (نظیر رسیدن به ظرفیت 800 هزار تن کاتد)، تمامی پیشنیازهای زیرساختی شامل میزان دقیق مصرف آب، برق، گاز و نیازهای حملونقل ریلی و جادهای لحاظ شده است تا شکاف میان «ظرفیت اسمی» و «تولید واقعی» به حداقل برسد.
پایان دوران دلالان؛ اتصال سهمیه به تولید واقعی
یکی از مهمترین محورهای طرح جدید، اصلاح ساختار توزیع مواد اولیه و حذف تقاضای کاذب است. طبق دستورالعملهای جدید، سهمیه خرید شرکتها از بورس کالا به طور مستقیم به «عملکرد واقعی تولید» آنها گره خورده است. سامانه جامع تجارت با پایش دقیق مواد اولیه خریداری شده و میزان محصول نهایی تولید و فروخته شده، سهمیه دورههای بعدی را تعیین میکند. بدین ترتیب، اگر شرکتی مواد اولیه دریافت کند اما تولید متناسبی ثبت نکند، سهمیه آن کاهش یافته یا قطع میشود. این مکانیزم با محاسبه دقیق «ضریب مصرف» برای هزاران شناسه کالا عملیاتی شده است.
قفل جدید بر صادرات غیرشفاف و فرار سرمایه
برای مقابله با پدیده صادرات غیررسمی و عدم بازگشت ارز، وزارت صمت الگوی موفق صنعت سیمان را در مس پیادهسازی میکند. به زودی و احتمالا تا نیمه زمستان امسال، صادرات کاتد، مفتول و سایر محصولات مسی صرفاً با ارائه «گواهی خرید از رینگ صادراتی بورس کالا» مجاز خواهد بود. این اقدام با هدف جلوگیری از دمپینگ، ارزانفروشی ثروت ملی و صادرات محصولات مسی تحت کدهای تعرفهای متفرقه (مانند ضایعات یا قطعات خرد شده) انجام میشود تا ارز حاصل از صادرات به چرخه اقتصادی کشور بازگردد.
کارنامه تولید و چشمانداز ظرفیتها در برنامه هفتم
بررسی آمارهای عملکردی 8 ماهه سال جاری نشان میدهد تولید کنسانتره مس با رشدی 17 درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل، به یک میلیون و 41 هزار و 200 تن رسیده است. هرچند تولید کاتد به دلیل حادثه آتشسوزی در واحد خاتونآباد و توقف 12 روزه، افتی جزئی را تجربه کرده و به 186 هزار و 601 تن رسیده، اما رشد تولید کنسانتره نویدبخش جبران این کاهش در ماههای آتی است. طبق برنامه هفتم توسعه، ظرفیت تولید کنسانتره کشور باید از 1.4 میلیون تن فعلی به 3.36 میلیون تن و ظرفیت کاتد از 346 هزار تن به 800 هزار تن تا سال 1407 افزایش یابد.
***
الزام به ارائه گواهی بورس کالا برای صادرات مس، یک جراحی ضروری در این صنعت ارزآور محسوب میشود که میتواند بساط رانتجویی و صادرات ریالی را برچیند. اگرچه ممکن است این تصمیم در کوتاهمدت با مقاومت شبکه دلالان مواجه شود، اما در میانمدت باعث شفافیت قیمتها، بازگشت ارز صادراتی به سامانه نیما و تقویت تولیدکنندگان واقعی خواهد شد. موفقیت این طرح در گرو هماهنگی کامل گمرک، بورس کالا و وزارت صمت در اجرای دقیق سامانه نظارتی است.
