سیاوش عظیمی مدیر امور بینالملل سپردهگذاری مرکزی در یادداشتی تحلیلی، اقدام اخیر یوروکلیر در پذیرش اوراق قرضه دولتی چین به عنوان وثیقه را بررسی کرده است. طبق این گزارش، یوروکلیر برای نخستین بار پشتیبانی عملیاتی خود را از اوراق فرامرزی چین در قراردادهای سهجانبه میان بانکهای بزرگ جهانی آغاز کرد. برآوردها نشان میدهد که حجم اوراق داخلی چین با قابلیت تبدیل به وثیقه باکیفیت در بازارهای جهانی حدود 5 تریلیون یورو است. این رویداد اگرچه یک پیشرفت فنی محسوب میشود اما همچنان با چالشهای جدی در حوزه شفافیت و ریسکهای ژئوپلیتیک مواجه است.
آغاز پشتیبانی عملیاتی یوروکلیر از اوراق چین
یوروکلیر به عنوان یکی از بزرگترین نهادهای سپردهگذاری و تسویه در سطح جهان، در فوریه 2026 تحولی مهم را رقم زد. این نهاد رسماً اعلام کرد که از این پس پشتیبانی فنی و عملیاتی خود را برای استفاده از اوراق قرضه دولتی فرامرزی چین ارائه میدهد. این حمایت در چارچوب قراردادهای سهجانبه برای تأمین الزامات مارجین معاملات غیرتسویهشده تعریف شده است. دو بازیگر اصلی این طرح، «کردیت اگریکول سیآیبی» به عنوان بانک سرمایهگذاری فرانسوی و «بانک آف چاینا» به عنوان غول بانکداری تجاری دولتی چین هستند. اهمیت این رویداد در آن است که برای نخستین بار، یک زیرساخت عظیم بینالمللی این اوراق را در چنین قالب رسمی و معتبری میپذیرد. این اقدام نشاندهنده عبور از مرحله آزمایشی و ورود به فاز عملیاتی پذیرش داراییهای چینی در سیستم مالی غرب است.
ظرفیت 5 تریلیون یورویی و شناسایی دارایی باکیفیت
فیلیپ لورنسی مدیرعامل بخش آسیا و اقیانوسیه یوروکلیر تأکید میکند که صنعت مالی در حال پذیرش گستردهتر این اوراق است. این روند نشانگر شناسایی تدریجی اوراق چین به عنوان یک «دارایی باکیفیت» در میان حلقه محدودی از بازیگران کلیدی بازارهای بینالمللی است. طبق بیانیههای رسمی منتشر شده توسط یوروکلیر، پتانسیل این بازار بسیار قابل توجه ارزیابی میشود. برآوردها حاکی از آن است که بخشی از اوراق داخلی چین که پتانسیل استفاده به عنوان وثیقه باکیفیت در سطح جهانی را دارند، ارزشی معادل 5 تریلیون یورو دارند. نکته حائز اهمیت در این طرح، تمرکز بر نسخه فرامرزی اوراق (مانند CNH) است. این اوراق معمولاً با ارزهایی غیر از یوآن منتشر میشوند و دسترسی سرمایهگذاران خارجی به آنها تسهیل شده است. توسعه قوانین و نهادهای نظارتی نیز به تقویت تدریجی جایگاه این اوراق کمک شایانی میکند.
موانع ساختاری؛ از شفافیت تا کنترل سرمایه
پذیرش جهانی اوراق چین با وجود گامهای مثبت عملیاتی، همچنان با موانع بنیادین و ساختاری روبرو است که نمیتوان آنها را نادیده گرفت. سرمایهگذاران نهادی و نهادهای نظارتی در کشورهای غربی همچنان دغدغههای جدی در خصوص استانداردهای حاکم بر بازارهای مالی چین دارند. مسائلی نظیر شفافیت در حسابداری، نحوه افشای اطلاعات و میزان استقلال نهادهای ناظر چینی از جمله چالشهای اصلی محسوب میشوند. علاوه بر این، سیستم کنترل سرمایه در چین نیز یک مانع بزرگ است. اگرچه پکن در سالهای اخیر انعطاف بیشتری نشان داده، اما خروج بدون چالش داراییها و جریان آزاد سرمایه هنوز تضمین نشده است. این مسئله مستقیماً بر نقدشوندگی واقعی این داراییها، به ویژه در شرایط بحران مالی، تأثیر منفی میگذارد و ریسک سرمایهگذاری را افزایش میدهد.
ریسکهای ژئوپلیتیک و رقابت با دلار
تنشهای سیاسی فزاینده میان چین و کشورهای غربی، لایه دیگری از ریسک را به این بازار تحمیل میکند. احتمال اعمال تحریمهای متقابل و جنگهای تجاری، یک ریسک سیستماتیک قابل توجه برای داراییهای چینی ایجاد کرده است. همچنین مداخلات ناگهانی دولت چین در بازار و تصمیمات نظارتی غیرمنتظره، ریسک حاکمیتی این بازار را بالا میبرد. در سوی دیگر میدان، دلار آمریکا و اوراق خزانهداری ایالات متحده قرار دارند. این اوراق همچنان سنگ بنای امنیت در سیستم مالی جهانی و مطمئنترین دارایی برای وثیقهگذاری هستند. اوراق چین هنوز نتوانستهاند جایگزین وثایق سنتی و مرسوم شوند. با این حال، اقدام اخیر یوروکلیر شروعی برای افزایش نفوذ چین و ایجاد تنوع در سبد وثایق بینالمللی به شمار میرود.
***
اقدام اخیر یوروکلیر بیش از آنکه یک تغییر پارادایم ناگهانی باشد، نشاندهنده ادغام آرام و تدریجی اقتصاد چین در زیرساختهای مالی جهانی است. این حرکت عمدتاً پاسخی به نیاز بانکهای فعال در چین برای مدیریت بهینه نقدینگی و وثایق است و نه لزوماً جایگزینی دلار. تبدیل شدن اوراق قرضه چین به یک دارایی امن و مرجع در سطح جهانی، فرآیندی طولانیمدت خواهد بود. موفقیت نهایی این مسیر منوط به اصلاحات عمیق ساختاری در داخل چین، افزایش شفافیت مالی و کاهش تنشهای ژئوپلیتیک با قدرتهای غربی است.
