کارگروه مدیریت پسماند پتروشیمی شهید تندگویان با اجرای یک پروژه ابتکاری، موفق به بازیافت فلز ارزشمند کبالت از اسلاریهای انباشتهشده در مجتمع شد. این طرح با ظرفیت بازکاری روزانه ۱۰ تا ۱۵ بشکه، علاوه بر حذف هزینههای سنگین امحای ضایعات، پیشبینی درآمدی معادل پنج میلیارد ریال را دارد. روش بهینه بهکاررفته در این پروژه، امکان بازیافت ۱۰۰ درصدی کبالت را فراهم کرده است.
کیمیاگری در تصفیهخانه؛ تبدیل لجن صنعتی به فلز گرانبها
تیمهای فنی و عملیاتی در واحد تصفیهخانه CF پتروشیمی شهید تندگویان، در یک اقدام هماهنگ با کارگروه مدیریت پسماند، موفق به اجرای پروژهای شدند که استانداردهای بهرهوری در مدیریت ضایعات را ارتقا داده است. انباشت اسلاریها (دوغابهای صنعتی) همواره یکی از چالشهای ایمنی و زیستمحیطی در مجتمعهای پتروشیمی محسوب میشود. متخصصان داخلی این شرکت با تکیه بر دانش بومی، راهکاری را عملیاتی کردند که نه تنها این تهدید بالقوه را خنثی میکند، بلکه با استخراج فلز استراتژیک کبالت از دل این ضایعات، ارزش افزودهای جدید برای شرکت خلق کردهاند.
صرفهجویی دوجانبه و درآمدزایی پنج میلیارد ریالی
امین ملکزاده، رئیس مجتمع پتروشیمی شهید تندگویان، ابعاد اقتصادی این پروژه را بسیار فراتر از مدیریت پسماند معمولی توصیف کرد. طبق اظهارات وی، اجرای این طرح دو خروجی مالی مستقیم داشته است. نخست، هزینههای گزافی که پیشازاین باید برای برونسپاری و امحای اصولی اسلاری پرداخت میشد، بهطور کامل حذف شده است. دوم، خاکستر غنیشده حاصل از فرآیند بازیافت که حاوی کبالت است، به فروش میرسد. برآوردها نشان میدهد که تنها از محل فروش این محصول جانبی، حدود پنج میلیارد ریال نقدینگی به حسابهای شرکت بازخواهد گشت.
دستیابی به بازیافت ۱۰۰ درصدی با متدولوژی نوین
جنبه فنی این پروژه نیز حاوی رکوردهای قابلتوجهی است. کارشناسان برای دستیابی به بهترین نتیجه، دو روش عملیاتی متفاوت را مورد آزمون قرار دادند. در روش نهایی و بهینه انتخابشده، راندمان بازیافت کبالت به عدد خیرهکننده ۱۰۰ درصد رسید. این روش علاوه بر خلوص بالا، سرعت عملیات را نیز افزایش داده است. همچنین، پیادهسازی این متد موجب کاهش چشمگیر بار آلودگی ورودی به تصفیهخانه شده که خود عاملی برای افزایش طول عمر تجهیزات و کاهش هزینههای تعمیراتی واحد CF خواهد بود.
ظرفیت عملیاتی و چشمانداز زیستمحیطی
این سامانه بازیافت هماکنون با ظرفیت پردازش روزانه ۱۰ تا ۱۵ بشکه اسلاری در مدار تولید قرار دارد. این حجم از عملیات، سرعت پاکسازی سایت از ضایعات انباشته را تضمین میکند. مدیریت ارشد مجتمع تأکید کرده است که این اقدام تنها یک پروژه مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک استراتژی کلان برای صیانت از محیطزیست و ارتقای ایمنی فرآیندی است. برنامه جامع مدیریت کامل تمام اسلاریهای باقیمانده نیز تدوین شده و در دستور کار اجرایی قرار دارد تا پتروشیمی شهید تندگویان به الگویی در زمینه «پتروشیمی سبز» تبدیل شود.
***
پروژه بازیافت کبالت در پتروشیمی شهید تندگویان، نمونهای موفق از پیادهسازی «اقتصاد چرخشی» (Circular Economy) در صنعت نفت است. بازگرداندن کبالت بهعنوان یک فلز گرانقیمت و وارداتی به چرخه مصرف یا فروش آن، وابستگی ارزی را کاهش میدهد. از سوی دیگر، تبدیل هزینه (Cost Center) مدیریت پسماند به مرکز سود (Profit Center)، حاشیه سود عملیاتی مجتمع را هرچند به میزان اندک، بهبود میبخشد و ریسکهای قانونی و جریمههای زیستمحیطی احتمالی را به صفر میرساند.
