وزارت امور خارجه ایران در بیانیهای شدیداللحن به کشورهای منطقه هشدار داد. این بیانیه، میزبانی از نیروهای متجاوز را مصداق مشارکت در تجاوز نظامی دانست. تهران با استناد به ماده 51 منشور ملل متحد و قطعنامه 3314، حق دفاع مشروع خود را محفوظ میداند. این بیانیه تأکید میکند که دولتهای میزبان پایگاههای متجاوز، مسئولیت حقوقی بینالمللی خواهند داشت. ایران هدف عملیات دفاعی خود را پایگاههای متجاوزین و نه کشورهای همسایه اعلام کرده است.
نقض حاکمیت ملی؛ تشریح ابعاد تجاوز نظامی
بر اساس بیانیه وزارت امور خارجه، تجاوز نظامی مشترک رژیم صهیونیستی و آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران از روز شنبه 9 اسفند 1404 (28 فوریه 2026) آغاز شده است. این تهاجم با به شهادت رساندن رهبر معظم انقلاب اسلامی و جمعی از مقامات ارشد کشور، ابعاد گستردهتری یافته است. حملات همزمان به زیرساختهای حیاتی نظامی و غیرنظامی، از جمله مدارس، بیمارستانها و مراکز خدمات عمومی، همچنان ادامه دارد. وزارت امور خارجه این اقدامات را نقض آشکار تمامیت سرزمینی و حاکمیت ملی ایران توصیف کرده است.
حق ذاتی دفاع مشروع بر اساس منشور ملل متحد
جمهوری اسلامی ایران پاسخ به این تجاوز نظامی را حق ذاتی خود در دفاع مشروع میداند. این حق در ماده 51 منشور ملل متحد به رسمیت شناخته شده است. نیروهای مسلح ایران از تمام امکانات خود برای مقابله با این تهاجم استفاده میکنند. این بیانیه تصریح میکند که اعمال حق دفاع مشروع تا زمان توقف کامل تجاوز ادامه خواهد یافت. همچنین این حق تا زمانی که شورای امنیت سازمان ملل به وظیفه خود طبق ماده 39 منشور عمل نکند، پابرجا خواهد بود. شورای امنیت موظف است متجاوزین را شناسایی و مسئولیتهای آنها را تعیین کند.
مسئولیت حقوقی کشورها در منع اضرار از قلمرو
این بیانیه با استناد به اصل بنیادین حقوق بینالملل مبنی بر «منع اضرار به غیر»، به کشورهای منطقه هشدار میدهد. بر اساس این اصل، دولتها نمیتوانند اجازه دهند از قلمروشان برای ایراد صدمه به دیگر دولتها استفاده شود. وزارت امور خارجه به قطعنامه 3314 مجمع عمومی سازمان ملل اشاره میکند که با اجماع تصویب شده است. طبق بند «و» ماده 3 این قطعنامه، اجازه دادن به یک کشور برای استفاده از سرزمین کشور دیگر جهت ارتکاب تجاوز، خود مصداق تجاوز نظامی است.
عملیات دفاعی متناسب علیه پایگاههای متجاوزین
جمهوری اسلامی ایران اعلام کرده است که در راستای اعمال حق دفاع و با توجه به قصور شورای امنیت، عملیات دفاعی ضروری و متناسبی را آغاز کرده است. این عملیات، پایگاهها و تأسیساتی را که منشأ تجاوز به ملت ایران بودهاند، هدف قرار میدهد. این بیانیه تأکید میکند که چنین اقدامی از منظر حقوق بینالملل کاملاً مشروع است. ایران پیش از این به صورت مستمر و در سطوح مختلف هشدارهای لازم را در این خصوص ارائه داده بود. هیچ عاملی نمیتواند حق ذاتی ایران برای دفاع از خود را مخدوش سازد.
پیام ایران به همسایگان: هدف ما متجاوزین هستند
وزارت امور خارجه ضمن تأکید بر لزوم حفظ روابط دوستانه با همسایگان، پیام روشنی را به این کشورها ارسال کرده است. این بیانیه تصریح میکند که عملیات دفاعی ایران علیه پایگاههای آمریکا به هیچ عنوان نباید دشمنی با کشورهای منطقه تلقی شود. در این بیانیه آمده است که پایگاههای آمریکا در منطقه کمکی به امنیت نکردهاند. این پایگاهها تنها برای حمایت از رژیم صهیونیستی و متجاوزین آمریکایی به کار گرفته میشوند. ایران بر احترام متقابل، اصل حسن همجواری و احترام به حاکمیت کشورها تأکید دارد.
***
بیانیه وزارت خارجه فراتر از یک واکنش نظامی، یک مانور حقوقی و دیپلماتیک هوشمندانه است. این بیانیه با استناد دقیق به حقوق بینالملل، هزینه سیاسی و حقوقی میزبانی از پایگاههای خارجی را برای کشورهای منطقه به شدت افزایش میدهد. تهران تلاش میکند با این رویکرد، شکافی میان منافع کشورهای میزبان و اهداف نیروهای متجاوز ایجاد کند. این استراتژی، مسئولیت هرگونه گسترش درگیری را مستقیماً متوجه دولتهایی میکند که قلمرو خود را در اختیار دیگران قرار دادهاند. در واقع، این بیانیه یک چارچوب حقوقی برای مشروعیتبخشی به اقدامات دفاعی ایران در فراسوی مرزهای خود تعریف میکند و توپ را در زمین دیپلماسی کشورهای همسایه میاندازد.
