چالش برق صنایع و معادن

معاون وزیر صمت از برنامه‌ای گسترده برای تزریق ۲۵۰ مگاوات برق توسط صنایع کوچک و متوسط به شبکه سراسری تا پایان سال جاری خبر داد. این طرح که با حمایت سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران (ایدرو) و ارائه تسهیلاتی از صندوق توسعه ملی اجرا می‌شود، شامل الزام قانونی برای صنایع با دیماند بالای ۱ مگاوات برای تأمین بخشی از برق مصرفی خود از منابع تجدیدپذیر است. در حال حاضر ۷ مگاوات به شبکه متصل شده و انتظار می‌رود طی روزهای آینده ۴۵ مگاوات دیگر نیز به این ظرفیت افزوده شود.

معاون وزیر نیرو از آخرین مهلت مشارکت بخش خصوصی در فراخوان بزرگ احداث نیروگاه‌های خورشیدی تا پایان هفته جاری خبر داد. این فراخوان در چارچوب طرح توسعه 7000 مگاوات ظرفیت تجدیدپذیر با سرمایه‌گذاری صندوق توسعه ملی انجام می‌شود. همچنین، قراردادی به ارزش 440 میلیون دلار میان ساتبا و گروه صنعتی مانا انرژی برای توسعه 1200 مگاوات نیروگاه خورشیدی امضا شد. قرار است این ظرفیت جدید تا پیش از پیک مصرف برق سال آینده به شبکه سراسری متصل شود و نیمی از سرمایه‌گذاری آن توسط ساتبا تأمین می‌گردد.

گروه فولاد خوزستان در تازه‌ترین نشست کمیته راهبری خود، بر تسریع پروژه‌های کلان انرژی متمرکز شد. این شرکت چالش‌های پروژه نیروگاه 520 مگاواتی سیکل ترکیبی تاریانا را بررسی کرد. همچنین روند احداث نیروگاه عظیم 600 مگاواتی خورشیدی در سه فاز مجزا را تشریح نمود. این اقدامات استراتژیک در کنار خرید نیروگاه خلیج فارس، با هدف تامین برق پایدار و کاهش وابستگی به شبکه سراسری انجام می‌شود. مدیرعامل شرکت بر لزوم انسجام و تبدیل تهدیدها به فرصت برای تضمین آینده مجموعه تاکید کرد.

در گام نخست پویش ملی “آباد ایران”، 2 نیروگاه خورشیدی جدید در استان قزوین به بهره‌برداری می‌رسد. این پروژه‌ها با ظرفیت مجموع 6 مگاوات و سرمایه‌گذاری 180 میلیارد تومانی، فردا با حضور وزیر نیرو افتتاح خواهند شد. ساخت این نیروگاه‌ها با هدف کمک به رفع ناترازی برق کشور و ایجاد اشتغال پایدار انجام شده است. این طرح بخشی از یک برنامه بزرگ‌تر برای احداث 600 مگاوات ظرفیت جدید تولید برق پاک در کشور است.

سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران (ایمیدرو) با هدف توسعه زیرساخت‌های حیاتی، 5 پروژه بزرگ برق‌رسانی را در دست اجرا دارد. این پروژه‌ها با سرمایه‌گذاری اولیه به ارزش 4498 میلیارد ریال، خطوط انتقالی به طول مجموع 136 کیلومتر را شامل می‌شوند. این اقدام راهبردی، در راستای سیاست کلان ایمیدرو برای رفع موانع زیربنایی و پشتیبانی از معادن بخش خصوصی در استان‌های مختلف کشور صورت می‌گیرد.

در نخستین کارگروه تخصصی بازار برق در بورس انرژی ایران، مدیرعامل این بورس بر مشارکت جدی‌تر فعالان صنعت برای توسعه بازار تأکید کرد. در این نشست، تولیدکنندگان و مدیران دولتی به بیان دغدغه‌هایی مانند توسعه ابزارهای مالی، تسهیل فرآیندها و بهبود فضای کسب‌وکار پرداختند. بورس انرژی نیز متعهد شد تا این موارد را در دستور کار قرار دهد و بر حفظ مزیت «برق قطع‌نشو» برای معاملات تابلوهای سبز و آزاد تأکید کرد. این هم‌افزایی با هدف تحقق اهداف برنامه هفتم توسعه و فاصله گرفتن از قیمت‌گذاری دستوری دنبال می‌شود.

تأیید نهایی کمیته فقهی برای ابزاری استراتژیک

کمیته فقهی سازمان بورس و اوراق بهادار پس از بررسی‌های کارشناسی، موافقت خود را با تعمیم دارایی پایه در گواهی ظرفیت به انواع حامل‌های انرژی و آب اعلام کرد. این تصمیم در نشست روز چهارشنبه 22 مرداد که در محل بورس انرژی ایران برگزار شد، اتخاذ گردید. در این جلسه چهره‌های برجسته‌ای همچون غلامرضا مصباحی مقدم، ابوالقاسم علی‌دوست، مجید رضایی و شاپور محمدی حضور داشتند. این کمیته با رعایت ملاحظات مصوبه سال 1393، معامله این اوراق را بلامانع دانست.

گواهی ظرفیت چیست و چگونه عمل می‌کند؟

بر اساس تعریف مصوب، گواهی ظرفیت یک ورقه بهادار قابل معامله است. این اوراق بر پایه ایجاد ظرفیت‌های جدید و قابل اتکا در زنجیره انرژی و آب صادر می‌شوند. این زنجیره شامل تولید، تأمین، انتقال، ذخیره‌سازی و توزیع حامل‌های انرژی و آب است. همچنین این گواهی‌ها می‌توانند مبتنی بر کاهش ظرفیت قراردادی مشترکین فعلی صادر شوند و به دارنده خود حق استفاده از ظرفیت معینی را اعطا می‌کنند.

هدف‌گذاری برای حل معضل ناترازی انرژی

اقتصاد ایران با چالش جدی ناترازی در حوزه انرژی مواجه است که نیاز به توسعه زیرساخت‌ها را دوچندان می‌کند. عملیاتی‌سازی ابزارهایی مانند گواهی ظرفیت، در راستای اهداف ماده 38 قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت کشور است. این ابزار اهداف مهمی مانند تأمین مالی برای صنایع انرژی و تضمین بازگشت سرمایه فعالان این حوزه را دنبال می‌کند.

مشوقی اقتصادی برای مقابله با هدررفت منابع

بخش قابل توجهی از منابع انرژی کشور روزانه هدر می‌رود و این اتلاف، معضل ناترازی را عمیق‌تر کرده است. در این شرایط، گواهی‌های ظرفیت به عنوان یک مشوق اقتصادی عمل می‌کنند. این اوراق به تولیدکنندگان انرژی انگیزه مالی لازم را می‌دهند تا به طور جدی برای مقابله با تلفات انرژی اقدام کنند و بهره‌وری را افزایش دهند.

چشم‌انداز سودآوری برای اقتصاد ملی

محمد نظیفی، مدیرعامل بورس انرژی ایران، بر اهمیت بالای این ابزار مالی تأکید کرد. او بیان داشت که بازار گواهی ظرفیت، سودآوری بسیاری برای اقتصاد کشور به همراه خواهد داشت. به گفته نظیفی، مزیت اصلی ایران در حوزه هیدروکربوری است و باید از تمام ظرفیت‌های بازار سرمایه برای توسعه این مزیت اقتصادی راهبردی استفاده کرد.

جمع‌بندی و تحلیل اقتصادی
تصویب گواهی ظرفیت حامل‌های انرژی و آب توسط کمیته فقهی، یک نقطه عطف در پیوند بازار سرمایه با بخش واقعی اقتصاد محسوب می‌شود. این اقدام نه تنها یک ابزار مالی جدید برای سرمایه‌گذاران معرفی می‌کند، بلکه یک راهکار عملیاتی برای مواجهه با بحران ناترازی انرژی ارائه می‌دهد. این اوراق با ایجاد انگیزه اقتصادی برای بهینه‌سازی و توسعه زیرساخت‌ها، می‌توانند سرمایه‌های خصوصی را به سمت پروژه‌های استراتژیک انرژی هدایت کنند. موفقیت این ابزار، گامی مهم در جهت تأمین مالی پایدار و کاهش وابستگی به منابع دولتی در بخش انرژی خواهد بود و می‌تواند به افزایش بهره‌وری کلی اقتصاد ملی کمک شایانی نماید.

شرکت معدنی و صنعتی چادرملو با وجود محدودیت‌های انرژی، در 4 ماهه نخست سال جاری به یک رکورد قابل توجه دست یافت. این شرکت ضمن افزایش تولید فولاد، موفق شد مصرف آب را به ازای هر تن تولید حدود 7 درصد و مصرف برق را نزدیک به 9 درصد کاهش دهد. با اصلاح فرآیندها، هدررفت روزانه 600 مترمکعب آب متوقف شده و مصرف برق به ازای هر تن فولاد از حدود 640 به 570 کیلووات‌ساعت رسیده است که نشان‌دهنده افزایش بهره‌وری در این مجتمع صنعتی است.