بورس انرژی

گزارش «پایش شاخص‌های کلان بخش برق سال 1403» مرکز پژوهش‌های مجلس، تصویری نگران‌کننده از صنعت برق ارائه می‌دهد. با وجود افزوده‌شدن 2,188 مگاوات ظرفیت جدید، میزان تحقق اهداف قانون برنامه هفتم پیشرفت به‌طور متوسط تنها 5 درصد بوده است. این گزارش نشان می‌دهد که ناترازی در اوج بار تابستان به 17,557 مگاوات رسیده و شکاف میان تولید و تقاضا، به‌ویژه در حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر که تنها 3.6 درصد از هدف آن محقق شده، عمیق‌تر شده است. این وضعیت، چشم‌انداز دستیابی به اهداف برنامه را با چالش‌های جدی مواجه می‌کند.

شاپور محمدی، رئیس اسبق سازمان بورس، 5 اقدام ضروری را برای رونق بورس انرژی تشریح کرد. او حذف قیمت‌گذاری دستوری، توجه به تکنولوژی‌های صرفه‌جویی و تکمیل زیرساخت‌های قانونی را از شروط اصلی توسعه این بازار دانست. محمدی تاکید کرد بورس انرژی با کشف قیمت واقعی می‌تواند به بهبود ناترازی انرژی کمک کند. همچنین، این بازار زیرساخت قدرتمندی برای توسعه صنایع نوین مانند خودروهای برقی و ربات‌های هوشمند فراهم می‌سازد.

سازمان بورس در سال نخست دولت چهاردهم، اقدامات گسترده‌ای را برای تسهیل تأمین مالی تولید اجرا کرده است. این اقدامات شامل کاهش چشمگیر زمان فرآیند افزایش سرمایه از 190 روز به 80 روز و راه‌اندازی ابزارهای نوین مالی می‌شود. از مهم‌ترین نوآوری‌ها می‌توان به گواهی سپرده شمش نقره، بازار گواهی صرفه‌جویی برق و معاملات پساب اشاره کرد. این تحولات که در چارچوب قانون تأمین مالی تولید و زیرساخت‌ها صورت گرفته، منجر به رشد معاملات و ثبت رکورد تاریخی معامله 1.7 تن طلا در بورس کالا شده است.

شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی از تغییر رویکرد عرضه-محوری به مدیریت مصرف سوخت خبر داد. این شرکت با فعال‌سازی ظرفیت قانونی «گواهی صرفه‌جویی فرآورده‌های نفتی»، دو طرح کلان را برای اجرا معرفی کرده است. طرح نخست شامل نوسازی ناوگان دیزلی برون‌شهری با رفع چالش تأمین مالی است. طرح دوم به برقی‌سازی ناوگان موتورسیکلت‌های شهر تهران، با هدف کاهش مصرف بنزین که از 85 به 132 میلیون لیتر در روز رسیده، می‌پردازد. این گواهی‌ها به عنوان یک ابزار مالی جدید در بورس انرژی، منابع لازم برای اجرای این پروژه‌های بهینه‌سازی را فراهم می‌کنند.

معاون وزیر نیرو از آخرین مهلت مشارکت بخش خصوصی در فراخوان بزرگ احداث نیروگاه‌های خورشیدی تا پایان هفته جاری خبر داد. این فراخوان در چارچوب طرح توسعه 7000 مگاوات ظرفیت تجدیدپذیر با سرمایه‌گذاری صندوق توسعه ملی انجام می‌شود. همچنین، قراردادی به ارزش 440 میلیون دلار میان ساتبا و گروه صنعتی مانا انرژی برای توسعه 1200 مگاوات نیروگاه خورشیدی امضا شد. قرار است این ظرفیت جدید تا پیش از پیک مصرف برق سال آینده به شبکه سراسری متصل شود و نیمی از سرمایه‌گذاری آن توسط ساتبا تأمین می‌گردد.

معاون وزیر نفت از آغاز اجرای راهکارهای غیرقیمتی برای مدیریت مصرف سوخت در کشور خبر داد. این استراتژی جدید بر سازوکار «گواهی صرفه‌جویی انرژی» در بورس انرژی برای تامین مالی طرح‌ها متمرکز است. در اولین گام، مطالبات 44 میلیون دلاری صنعت سی‌ان‌جی از این طریق پرداخت شد. همچنین، شورای اقتصاد نوسازی 460 هزار ناوگان شهری و 85 هزار ناوگان برون‌شهری را مصوب کرده است. این طرح‌ها با استفاده از گواهی صرفه‌جویی و پلتفرم‌های اینترنتی تامین مالی و اجرا خواهند شد.

شرکت گروه مدیریت نیروگاهی ایرانیان مپنا در مجمع اخیر خود از رشد 5 درصدی تولید برق به بیش از 36 میلیون مگاوات‌ساعت و کسب سهم 9.7 درصدی از تولید برق کشور با وجود داشتن تنها 7.8 درصد از ظرفیت اسمی خبر داد. این شرکت ضمن اعلام خرید 128 مگاوات پنل خورشیدی، بر برنامه‌های توسعه‌ای خود در حوزه تجدیدپذیرها و مدیریت منابع آب تأکید کرد. در پایان این مجمع، تقسیم سود نقدی 722 ریالی به ازای هر سهم و برنامه افزایش سرمایه 100 درصدی از محل سود انباشته به تصویب رسید.