با وجود بارشهای اخیر، میزان پرشدگی مخازن سدهای کشور با افزایشی 5 درصدی نسبت به سال گذشته، به طور میانگین به 50 درصد رسیده است. ورودی آب به سدها نیز 35 درصد بیشتر از مدت مشابه سال قبل ثبت شد. با این حال، 9 استان با جمعیت بیش از 30 میلیون نفر، از جمله تهران با کاهش 32 درصدی بارش، همچنان با وضعیت زیرنرمال و تنش آبی مواجه هستند.
رشد 5 درصدی ذخایر آبی در سدهای کشور
مدیرکل دفتر اطلاعات و دادههای آب کشور اعلام کرد بارشهای اخیر وضعیت منابع آبی را تا حدی بهبود بخشیده است. بر این اساس، میزان پرشدگی مخازن سدهای ایران به طور متوسط به حدود 50 درصد رسیده است. این رقم افزایش 5 درصدی را نسبت به سال گذشته نشان میدهد. همچنین ورودی آب به سدهای کشور از ابتدای سال آبی جاری تا هشتم فروردین 1405، حدود 35 درصد بیشتر از دوره مشابه در سال گذشته بوده است. آمارها نشان میدهد میزان بارندگی در سال آبی جاری، 3 درصد بیشتر از میانگین بلندمدت و 59 درصد بیشتر از سال گذشته ثبت شده است.
توزیع ناهمگون بارشها و چالش 9 استان
فیروز قاسمزاده تاکید کرد که توزیع مکانی بارشها در سطح کشور یکنواخت نبوده است. در حال حاضر، 9 استان کشور که جمعیتی بیش از 30 میلیون نفر را در خود جای دادهاند، همچنان در وضعیت زیرنرمال بارشی قرار دارند. برای نمونه، در استانهایی مانند تهران، قم و مرکزی، میزان بارش ثبتشده بیش از 30 درصد کمتر از میانگین بلندمدت است. استان تهران با ثبت کاهش حدود 32 درصدی بارش نسبت به دوره بلندمدت، پس از استان قم، نامطلوبترین وضعیت را در میان استانهای کشور دارد.
وضعیت نامطلوب سدهای تأمینکننده آب کلانشهرها
الگوی مکانی بارشها و همچنین بارش برف در برخی مناطق موجب شده تا وضعیت سدها در تمام حوضههای آبریز یکسان نباشد. در حالی که مخازن سدهای حوضههایی مانند کارون، کرخه و مرزی غرب شرایط بهتری را تجربه میکنند، سدهای تأمینکننده آب شرب در استانهای کلیدی با چالش جدی مواجه هستند. استانهایی نظیر تهران، اصفهان، خراسان رضوی، قم، زنجان و مرکزی همچنان وضعیت نامطلوبی در ذخایر سدهای خود دارند. این موضوع تأمین آب در شهرهایی چون تهران، کرج، مشهد، اراک، قم، اصفهان و یزد را با محدودیت روبرو کرده است.
پیشبینی ورود سامانه بارشی جدید به کشور
بر اساس مدلهای پیشبینی هواشناسی، بارشها طی هفته جاری در بخشهایی از کشور ادامه خواهد داشت. انتظار میرود از هفته آینده با ورود یک سامانه جدید بارشی از سمت غرب و شمالغرب، مناطق گستردهتری از کشور تحت تأثیر قرار گیرند. طبق گفته مدیرکل دفتر اطلاعات و دادههای آب کشور، تمرکز اصلی این بارشها در نیمه غربی، جنوبغربی و به تدریج بخشهایی از جنوب کشور خواهد بود.
طرحهای مدیریت تنش آبی در انتظار تأمین اعتبار
برای مقابله با چالشهای موجود، به ویژه در بخش تأمین آب شرب، برنامههایی برای مدیریت تنش آبی تدوین شده است. این طرحها علاوه بر ترویج مدیریت مصرف، شامل اقدامات اضطراری برای شهرهای در معرض تنش آبی هستند. اجرای کامل و موفقیت این پروژهها به تأمین منابع مالی لازم بستگی دارد و میتواند از بروز محدودیتهای جدی در آینده جلوگیری کند.
***
دادههای اخیر نشاندهنده یک بهبود نسبی در مقیاس ملی برای منابع آبی کشور است که میتواند خبر خوبی برای بخش کشاورزی در حوضههای پرآب باشد. با این حال، تمرکز بحران در استانهای پرجمعیت و صنعتی مانند تهران، اصفهان و خراسان رضوی، یک ریسک اقتصادی قابل توجه محسوب میشود. تنش آبی در این کلانشهرها مستقیماً بر پایداری اجتماعی و فعالیتهای اقتصادی اثرگذار است و ضرورت سرمایهگذاری فوری در طرحهای مدیریت اضطراری آب را دوچندان میکند. موفقیت در تأمین مالی این پروژهها، نه تنها برای جلوگیری از جیرهبندی آب، بلکه برای حفظ ثبات اقتصادی این مراکز مهم، حیاتی خواهد بود.
