گزارش راهبردی نشنال اینترست از سرایت بحران جنگ آمریکا علیه ایران به عمق بازارهای مصرفی جهان حکایت دارد. انسداد عملیاتی تنگه هرمز و جهش قیمت نفت به بالای 116 دلار، زنجیره تأمین مصالح ساختمانی را مختل کرده و هزینه ساختوساز را در بازارهای بینالمللی بهشدت افزایش داده است. این تنش نهتنها قیمت فولاد و آلومینیوم را جابهجا کرد، بلکه با تحریک تورم جهانی، نرخ بهره وام مسکن را در آمریکا و اروپا به سطوح بحرانی رسانده است.
اختلال در شریانهای حیاتی حملونقل و جهش هزینههای لجستیک
ناامنی در تنگه هرمز که معبر عبور 20 درصد نفت جهان است، شرکتهای کشتیرانی را ناچار به تغییر مسیر به سمت دماغه امید نیک کرد. این انحراف مسیر، زمان تحویل کانتینرهای حامل مصالح را بین 10 تا 20 روز افزایش داده و هزینههای حمل را به رقم چشمگیر 1800 تا 4200 دلار به ازای هر کانتینر رسانده است. علاوه بر این، وضع حق بیمههای جنگی تا سقف 10 درصد ارزش کشتیها، بار مالی سنگینی را بر دوش سازندگان مسکن در سراسر جهان تحمیل میکند که بازگشت آن به شرایط عادی حتی پس از آتشبس، ماهها زمان میبرد.
گرانی نهادههای تولید تحت تأثیر شوک انرژی
افزایش قیمت حاملهای انرژی به دنبال درگیریهای نظامی، مستقیماً هزینه تولید مصالح انرژیبر را هدف قرار داده است. قیمت فولاد با جهشی 20 درصدی مواجه شد و بهای آلومینیوم سقف 4000 دلار در هر تن را پشت سر گذاشت که رکوردی بیسابقه محسوب میشود. این گرانی افسارگسیخته در نهادههای اولیه، قیمت تمامشده هر واحد مسکونی را در بازارهای جهانی از لندن تا بمبئی به شدت بالا برده و صنعت ساختوساز را با بحران حاشیه سود مواجه کرده است.
فشار تورمی بر بازار وام مسکن و کاهش قدرت خرید
بحران ناشی از تجاوز آمریکا به ایران، بانکهای مرکزی دنیا را در تنگنای سختی قرار داده است. در ایالات متحده، نرخ وام مسکن 30 ساله ثابت از مرز 6.5 درصد عبور کرد که مستقیماً قدرت خرید متقاضیان را سرکوب میکند. وضعیت در بریتانیا وخیمتر گزارش شده، به طوری که بیش از 1700 محصول وام مسکن به دلیل عدم ثبات اقتصادی از بازار جمعآوری شدهاند. این روند نشان میدهد که تورم ناشی از جنگ، مسکن را از کالایی مصرفی به رویایی دور از دسترس برای بسیاری از خانوارها تبدیل کرده است.
آسیبپذیری شدید اقتصادهای وابسته به واردات انرژی
کشورهای واردکننده انرژی نظیر بریتانیا و هند، خط مقدم آسیبدیدگان این رکود تورمی هستند. در هند که وابستگی 95 درصدی به واردات قیر و آلومینیوم از خلیج فارس دارد، قیمت ساخت آپارتمانهای لوکس در کلانشهرهایی مانند بمبئی جهش قابل توجهی یافته است. کارشناسان هشدار میدهند که حتی با توقف فوری درگیریها، تخلیه صف تانکرها و کاهش هزینههای بیمه بین 1 تا 3 ماه زمان میبرد و ثبات در تنگه هرمز تنها راه خروج بازار جهانی مسکن از بنبست فعلی است.
***
تحلیل دادههای اخیر نشان میدهد که جنگطلبی آمریکا علیه ایران، به یک «رکود تورمی جهانی» در بخش مسکن منجر شده است. پیوستگی زنجیره تأمین جهانی باعث شد تا هزینه ماجراجویی نظامی در خلیج فارس، از جیب خریداران مسکن در دورترین نقاط جهان پرداخت شود. از منظر اقتصاد بینالملل، تا زمانی که امنیت پایدار به تنگه هرمز بازنگردد، هزینههای ثابت ساختوساز کاهش نخواهد یافت. این بحران ثابت کرد که امنیت انرژی ایران با ثبات معیشتی در غرب گره خورده است و ادامه تنش، نرخهای بهره را در سطوح بالا قفل کرده و رکودی طولانیمدت را بر بازار مستغلات جهان حاکم میکند.
