دولت پاکستان در جریانی دیپلماتیک در سازمان ملل، موضعی قاطع علیه ساختار فعلی قدرت در شورای امنیت اتخاذ کرد. «عاصم افتخار احمد»، نماینده این کشور، با انتقاد از بنبستهای مکرر در مسیر صلح جهانی، خواستار لغو کامل یا محدودسازی شدید حق وتو توسط اعضای دائم شد. پیشنهاد کلیدی اسلامآباد بر افزایش تعداد اعضای منتخب بهجای اعضای دائم استوار است تا با ایجاد توازن قدرت، هزینه سیاسی استفاده از امتیازات ویژه افزایش یابد.
ضرورت ابطال ساختار قدیمی حق وتو در سازمان ملل
نماینده پاکستان در سازمان ملل متحد با حضور در سومین دور مذاکرات بین دولتی در نیویورک، حق وتو را بازتابی از یک ساختار قدیمی و ناکارآمد توصیف کرد. عاصم افتخار احمد با صراحت اعلام کرد که بنبستهای مکرر در تصمیمگیریهای حساس بینالمللی، نتیجه مستقیم سوءاستفاده اعضای دائم از این امتیاز است. او تاکید کرد که این روند به مانعی جدی در مسیر حفظ صلح و امنیت جهانی تبدیل شده است و باید برای کارایی بیشتر نهادهای بینالمللی، این اختیار ویژه بهطور کامل لغو شود.
محدودسازی سختگیرانه اختیارات اعضای دائم شورای امنیت
موضع رسمی پاکستان بر این پایه استوار است که اگر لغو کامل وتو میسر نباشد، باید محدودیتهای بسیار سختگیرانهای بر نحوه استفاده از آن اعمال شود. اسلامآباد معتقد است که استفاده از این امتیاز باید با شفافیت و پاسخگویی بیشتری همراه باشد. بر همین اساس، پاکستان خواستار نقشآفرینی مؤثرتر مجمع عمومی سازمان ملل متحد شد تا بر عملکرد شورای امنیت نظارت کند و از تصمیمات یکجانبهای که امنیت جمعی را به خطر میاندازد، جلوگیری به عمل آورد.
مخالفت با اعطای امتیازات ویژه به اعضای جدید
در جریان این مذاکرات، نماینده پاکستان به تناقضهای جدی در صورت اعطای حق وتو به اعضای جدید اشاره کرد. او تصریح کرد که گسترش این امتیاز به کشورهای دیگر، نه تنها مشکلی را حل نمیکند، بلکه بر پیچیدگی و ناکارآمدی ساختار فعلی میافزاید. پاکستان تاکید دارد که در صورت پیگیری اصلاحات واقعی در سازمان ملل، نباید هیچ کشوری از امتیازات ویژه یا تبعیضآمیز نسبت به سایر اعضا برخوردار باشد و عدالت ساختاری باید مبنای تغییرات قرار گیرد.
افزایش اعضای منتخب راهکاری برای توازن قدرت
پاکستان پیشنهاد داد که بهجای افزایش تعداد اعضای دائم، تعداد اعضای منتخب و غیردائم شورای امنیت افزایش یابد. این راهکار با هدف بهبود توازن قدرت و بالا بردن هزینه سیاسی استفاده از وتو ارائه شده است. به گفته عاصم افتخار احمد، افزایش تعداد اعضای منتخب باعث میشود که روند استفاده از وتو دشوارتر شود و هرگونه تصمیمی نیازمند دستیابی به یک اجماع گستردهتر بینالمللی باشد که این امر به نفع ثبات جهانی خواهد بود.
لزوم اصلاحات جامع در ساختار حاکمیت جهانی
دولت پاکستان بر انجام اصلاحات ساختاری و همهجانبه در شورای امنیت پافشاری میکند. نماینده این کشور اعلام کرد که ساختار فعلی با واقعیتهای قرن ۲۱ میلادی همخوانی ندارد و باید به سمت دموکراتیکتر شدن حرکت کند. اسلامآباد بر این باور است که تنها با حذف امتیازات انحصاری و تقویت جایگاه کشورهای منتخب، میتوان به یک شورای امنیت پاسخگو و کارآمد دست یافت که توانایی حل بحرانهای بینالمللی را بدون دخالت منافع قدرتهای بزرگ داشته باشد.
***
مطالبات پاکستان برای اصلاح ساختار شورای امنیت، نشاندهنده تلاش کشورهای در حال توسعه برای تغییر موازنه قدرت در حکمرانی جهانی است. بنبستهای ناشی از حق وتو مستقیماً بر ثبات بازارهای جهانی و امنیت مسیرهای تجاری اثر میگذارد و هزینههای گزافی را به اقتصاد بینالملل تحمیل میکند. پیشنهاد پاکستان مبنی بر تقویت جایگاه اعضای منتخب، گامی در جهت کاهش نفوذ انحصاری قطبهای قدرت و ایجاد فضایی پیشبینیپذیرتر برای تعاملات جهانی محسوب میشود. تحقق این اصلاحات میتواند با کاهش تنشهای سیاسی، بستری امنتر برای رشد اقتصادی و همکاریهای چندجانبه فراهم آورد.
