بنیاد ملی علم ایران با همکاری بلوک اقتصادی بریکس، فراخوان حمایت از طرحهای کلان و میانرشتهای «پرچمدار» را با سقف اعتباری ۳۰۰ میلیارد ریال برای هر پروژه منتشر کرد. این برنامه راهبردی که با مشارکت دانشمندان برجسته از ۷ کشور عضو اجرا میشود، بر تحولات بنیادین در حوزههای زمین دیجیتال، ابزارهای روان-مولکولی و شبکه تلسکوپ هوشمند تمرکز دارد و متقاضیان تا پایان خرداد ۱۴۰۵ برای ثبت درخواست فرصت دارند.
جزئیات فراخوان علمی پرچمدار بریکس در سال ۱۴۰۵
این ابتکار علمی بینالمللی با هدف انتخاب ۳ طرح تحقیق و توسعه راهبردی کلان کلید خورده است. محور اصلی این فراخوان، ماموریتگرایی و ماهیت میانرشتهای پروژههاست که باید توسط دانشمندان تراز اول کشورهای عضو هدایت شوند. برنامه مذکور با مشارکت سازمانهای معتبر علمی از کشورهای برزیل، چین، مصر، هند، ایران، روسیه و آفریقای جنوبی اجرا میشود. هدف نهایی این همکاریها، ایجاد یکپارچگی در زنجیره ارزش علم و فناوری و توسعه راهکارهایی است که ظرفیت رشد بلندمدت و توانمندسازی جوامع عضو را تضمین میکنند.
الزامات مشارکت بینالمللی و تشکیل شبکههای علمی
طرحهای پیشنهادی در این فراخوان باید یک ویژگی ساختاری مهم داشته باشند: مشارکت حداقل ۴ کشور عضو بریکس که حضور ایران در این ترکیب الزامی است. طبق قواعد اعلام شده، یکی از شرکای بینالمللی باید مسئولیت هماهنگی پروژه را بر عهده بگیرد. هدف از این شرط، ایجاد شبکههای علمی پایدار میان دانشگاهها، موسسات پژوهشی و متخصصان برجسته است. این همافزایی زیرساختهای مشترکی را فراهم میکند که منافع جمعی و دستاوردهای علمی مشترک را برای تمامی کشورهای مشارکتکننده به ارمغان میآورد.
محورهای تخصصی و حوزههای پذیرش پروژههای کلان
پروژههای ارسالی باید دقیقاً در یکی از ۳ حوزه تخصصی تعیین شده تعریف شوند. حوزه اول شامل «زمین دیجیتال» (Digital Earth) است که بر دادههای ژئوپلیتیک و محیطی تمرکز دارد. حوزه دوم به «ابزارهای روان-مولکولی» (Psycho-molecular tools) اختصاص یافته و حوزه سوم «شبکه داده و تلسکوپ هوشمند بریکس» (BRICS Intelligent Telescope and Data Network) را پوشش میدهد. جزئیات فنی و مستندات مربوط به هر یک از این بخشها به زبان انگلیسی در سایت بنیاد ملی علم بارگذاری شده است تا پژوهشگران با دقت کامل پروپوزالهای خود را تنظیم کنند.
تقویم اجرایی و مهلت ثبتنام در سامانه کایپر
فرآیند رسمی دریافت پروپوزالها از ۲۰ فروردین ۱۴۰۵ آغاز میشود. پژوهشگران ایرانی باید به دو ضربالاجل توجه داشته باشند؛ آخرین مهلت ارسال مدارک به دبیرخانه مرکزی بریکس ۲۵ خرداد ۱۴۰۵ و آخرین مهلت ثبت در بنیاد ملی علم ایران ۳۰ خرداد ۱۴۰۵ است. نتایج نهایی این داوری بینالمللی در بازه آبان تا آذر ۱۴۰۵ اعلام میشود. پس از آن، مرحله عقد قراردادها در دی ماه انجام میگیرد تا پروژهها به صورت رسمی در ۳ ماهه پایانی سال ۱۴۰۵ وارد فاز اجرایی شوند. ثبتنام داخلی صرفاً از طریق سامانه «کایپر» و در کارتابل ویژه طرحهای پرچمدار بریکس امکانپذیر است.
بودجه ۳۰۰ میلیارد ریالی و بازه زمانی اجرای طرحها
بنیاد ملی علم ایران سقف حمایت مالی برای هر طرح پذیرفته شده را معادل ۳۰۰ میلیارد ریال (حدود ۲۰۰ هزار دلار) در نظر گرفته است. این اعتبار برای یک دوره اجرایی ۳ ساله تخصیص مییابد که با تایید ناظران، قابلیت تمدید تا ۵ سال را دارد. پرداخت این مبالغ به صورت مرحلهای و متناسب با پیشرفت فیزیکی و علمی پروژه به موسسه مجری انجام میشود. این حجم از سرمایهگذاری نشاندهنده اهمیت بالای این پروژهها در ارتقای جایگاه علمی ایران در بلوک بریکس و دستیابی به فناوریهای نوظهور است.
***
فراخوان پرچمدار بریکس ۱۴۰۵ نشاندهنده گذار ایران به سمت دیپلماسی علمی فعال و مشارکت در پروژههای «سرمایهبر» و «دانشبنیان» با مقیاس جهانی است. تخصیص بودجه ۳۰۰ میلیارد ریالی برای هر طرح، گواهی بر تمرکز استراتژیک بر حوزههایی است که ارزش افزوده بالایی در اقتصاد دیجیتال و علوم پایه دارند. حضور در این کنسرسیومهای بینالمللی، علاوه بر انتقال تکنولوژی، هزینههای تحقیق و توسعه را میان اعضا تقسیم کرده و ریسک شکست پروژههای کلان را کاهش میدهد. موفقیت در این طرحها میتواند جایگاه شرکتهای فناور و دانشگاههای ایران را در زنجیره تامین جهانی دانش تثبیت کند و منجر به خروجیهای تجاریسازی شده در بازارهای بزرگ بریکس شود.