سپردهگذاری مرکزی اوراق بهادار از عملیاتی شدن پذیرهنویسی الکترونیکی حق تقدم برای 3 شرکت در فروردین 1405 خبر داد. این تحول دیجیتال که با استناد به قانون برنامه ششم توسعه از سال 1402 آغاز شده، فرآیندهای سنتی و کاغذی مبتنی بر پست و مراجعه به بانک را حذف میکند. سهامداران سجامی شرکتهای سرمایهگذاری پارس آریان، کانی کربن طبس و بیمه تجارت نو توانستند از طریق درگاه یکپارچه ذینفعان، مشارکت خود در افزایش سرمایه را به صورت آنلاین ثبت کنند.
اجرای پذیرهنویسی آنلاین برای 3 ناشر بورسی
بر اساس اطلاعات منتشر شده توسط سپردهگذاری مرکزی، فرآیند پذیرهنویسی الکترونیکی حق تقدم در اولین ماه سال 1405 برای 3 شرکت با موفقیت به اجرا درآمد. این شرکتها شامل «سرمایهگذاری پارس آریان (ذآریانح)»، «کانی کربن طبس (ذکربنح)» و «بیمه تجارت نو (ذبنوح)» بودند. این اقدام گامی مهم در جهت تسهیل فرآیندهای مرتبط با افزایش سرمایه و حمایت از حقوق سهامداران در بازار سرمایه محسوب میشود.
گذار از روش سنتی به فرآیند دیجیتال
تا پیش از این، فرآیند مشارکت در افزایش سرمایه بر پایه الزامات قانون تجارت مصوب 1347، کاملاً فیزیکی و زمانبر بود. شرکتها ملزم به ارسال پستی گواهیهای حق تقدم برای تکتک سهامداران بودند. سهامداران نیز برای استفاده از حق خود، باید اوراق را تکمیل و به همراه مستندات واریز وجه، مجدداً از طریق پست برای شرکت ارسال میکردند که این امر هزینهها و زمان زیادی را به طرفین تحمیل میکرد.
مبنای قانونی تحول در افزایش سرمایه
بستر قانونی برای این تحول دیجیتال، بند «چ» ماده 68 برنامه پنج ساله ششم توسعه کشور است. این قانون به سازمان بورس و اوراق بهادار اجازه داد تا فرآیندهایی نظیر ارسال گواهینامه، پذیرهنویسی و صدور اوراق را به صورت الکترونیکی و مورد تایید خود، جایگزین روشهای کاغذی و پستی نماید. بر همین اساس، از سال 1402 پذیرهنویسی الکترونیکی به صورت رسمی در بازار سرمایه ایران عملیاتی شد.
مشارکت آنلاین از طریق درگاه یکپارچه ذینفعان
سهامداران سجامی اکنون میتوانند بدون نیاز به هیچگونه اقدام فیزیکی، در فرآیند افزایش سرمایه شرکت کنند. با مراجعه به «درگاه یکپارچه ذینفعان بازار سرمایه» به آدرس dara.csdiran.ir، امکان مشاهده جزئیات حق تقدم، میزان مطالبات و پرداخت آنلاین وجه فراهم است. این فرآیند ساده که مشابه یک خرید اینترنتی عمل میکند، دادهها را به صورت خودکار ثبت کرده و خطاهای انسانی را به حداقل میرساند.
صرفهجویی در هزینه و زمان برای سهامدار و ناشر
از مزایای اصلی این روش میتوان به صرفهجویی قابل توجه در زمان و هزینههای ریالی اشاره کرد. حذف کامل فرآیند ارسال پستی گواهیها، مراجعه به بانک برای واریز وجه و ارسال مجدد مستندات برای ناشر، بهینه شدن فرآیند را در پی داشته است. ناشران نیز دیگر نیازی به ورود دستی انبوهی از دادههای دریافتی از بستههای پستی ندارند که این امر به خودی خود باعث افزایش دقت و سرعت عملیات میشود.
***
عملیاتی شدن پذیرهنویسی الکترونیکی، یک نقطه عطف در مدرنیزاسیون زیرساختهای بازار سرمایه ایران است. این اقدام استراتژیک از سوی سپردهگذاری مرکزی، با کاهش ریسکهای عملیاتی و حذف بوروکراسیهای منسوخ، به طور مستقیم به افزایش شفافیت و کارایی کمک میکند. تسهیل مشارکت سهامداران، بهویژه سرمایهگذاران خرد، میتواند به تعمیق بازار و تقویت اعتماد عمومی منجر شود. این تحول، ایران را یک گام به استانداردهای بینالمللی بازارهای مالی نزدیکتر کرده و زمینه را برای ارائه خدمات دیجیتال پیچیدهتر در آینده فراهم میسازد.