حسین افشین، معاون علمی رئیسجمهور، در بازدید از مسابقات انتخابی ربوکاپ 2026 (24 اردیبهشت 1405، مصلای تهران)، بر نقش نوجوانان و جوانان در رباتیک و هوش مصنوعی تأکید کرد. وی از بازگشت سکوی ملی هوش مصنوعی به مدار خدمترسانی تا ابتدای خرداد خبر داد و اعلام کرد 76 شرکت بزرگ از این سکو استفاده میکردند. افشین اصلاحات شیوهنامه طرح سرباز نخبه را توضیح داد و گفت تیمهای برتر به رقابتهای جهانی در کره جنوبی اعزام میشوند. مسابقات در سه بخش رباتهای امدادگر، فوتبالیست و نمایشی برگزار شد و برگزیدگان از امتیازات بنیاد ملی نخبگان بهرهمند خواهند شد.
حضور میدانی معاون علمی در مسابقات ربوکاپ؛ تأکید بر نقش نسل جدید در ساخت آینده فناورانه
حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهور، صبح 24 اردیبهشت 1405 به محل برگزاری رقابتهای انتخابی ربوکاپ 2026 در مصلای امام خمینی (ره) تهران رفت و از نزدیک با تیمهای شرکتکننده گفتوگو کرد. این مسابقات که با حمایت مستقیم معاونت علمی ریاست جمهوری برگزار شده، فرصتی برای شناسایی و هدایت استعدادهای برتر نوجوانان و جوانان کشور در حوزه رباتیک و هوش مصنوعی فراهم آورده است.
افشین در حاشیه این بازدید، با اشاره به ظرفیت بالای نسل جدید در فناوریهای نوظهور، اظهار کرد: «امروز آنچه در این مسابقات مشاهده میکنیم، ترکیبی از هیجان، خلاقیت و امید به آینده است. آینده ایران از دل همین موتورها، حسگرها، طراحیها، برنامهنویسیها و فناوریهایی ساخته میشود که امروز نوجوانان و جوانان کشور با جدیت روی آن کار میکنند.»
شش ماه تلاش مستمر؛ نوجوانان 14 تا 18 ساله در خط مقدم فناوری
رئیس بنیاد ملی نخبگان، با اشاره به تلاش مستمر شرکتکنندگان، افزود: «حتی در شرایطی که کشور با محدودیتها و شرایط خاص مواجه است، این نوجوانان و جوانان طی حدود 6 ماه گذشته با تمرکز بر حوزه رباتیک و هوش مصنوعی فعالیت کردهاند و این نشان میدهد که نسل جدید کشور، آینده فناوری ایران را با جدیت دنبال میکند.»
وی با تشریح ساختار برگزاری این رقابتها توضیح داد: «این مسابقات در دو بخش برگزار میشود؛ نخست، بخشی که اکنون در اردیبهشتماه در حال برگزاری است و بخش دیگر که در شهریورماه و در ردههای دانشآموزی و دانشجویی برگزار خواهد شد. مسابقات فعلی صرفاً در بخش دانشآموزی و برای رده سنی 14 تا 18 سال برگزار میشود؛ نوجوانانی که شاید سن کمی داشته باشند اما کارهای بزرگی انجام میدهند.»
سه محور رقابتی؛ از رباتهای امدادگر تا نمایشهای خلاقانه
معاون علمی رئیسجمهور، درباره محورهای رقابتی این مسابقات گفت: «آینده دنیا بر پایه رباتیک و هوش مصنوعی استوار است و این مسابقات نیز در 3 بخش رباتهای امدادگر، رباتهای فوتبالیست و رباتهای نمایشی برگزار میشود. در بخش نمایشی نیز تیمها بر اساس سناریوهای تعریفشده، داستانها و مفاهیم مختلف را به نمایش میگذارند.»
این تنوع در محورهای رقابتی، فرصتی برای نمایش طیف گستردهای از مهارتهای فنی، خلاقیت و توانایی حل مسئله در نوجوانان فراهم آورده است. بخش رباتهای امدادگر بر توانایی طراحی سیستمهای کمکرسان در شرایط بحرانی تمرکز دارد، در حالی که بخش فوتبالیست بر هماهنگی، برنامهنویسی پیشرفته و کار تیمی تأکید میکند.
اعزام به کره جنوبی؛ حمایت ویژه از تیمهای برتر برای حضور قدرتمند در عرصه جهانی
افشین، با بیان اینکه برگزیدگان این مسابقات به رقابتهای جهانی ربوکاپ 2026 در کره جنوبی اعزام خواهند شد، گفت: «امیدواریم این تیمها همانند همیشه برای کشور افتخارآفرین باشند و مطمئن هستیم که توانمندی لازم برای درخشش در عرصههای بینالمللی را دارند.»
وی با تأکید بر حمایت معاونت علمی از تیمهای برگزیده خاطرنشان کرد: «تیمهای برتر این مسابقات به رقابتهای جهانی اعزام خواهند شد و برای تیم نخست نیز حمایت ویژهای در نظر گرفتهایم تا هم از ظرفیت مربیان توانمندتر بهرهمند شوند و هم تجهیزات و امکانات خود را بهروز کنند. تلاش ما این بوده است که در مرحله مقدماتی، عدالت آموزشی میان مدارس مختلف کشور حفظ شود، اما برای تیمهای منتخب، برنامهریزی دقیقی جهت حضور قدرتمند در عرصه جهانی خواهیم داشت.»
این رویکرد دوگانه، ضمن حفظ فرصت برابر برای همه مدارس در مراحل اولیه، امکان تمرکز منابع و حمایتهای تخصصی را برای تیمهای نهایی فراهم میآورد تا با آمادگی کامل به مسابقات بینالمللی بروند.
جوایز نفیس و امتیازات بنیاد ملی نخبگان؛ تشویق استعدادهای برتر
معاون علمی رئیسجمهور، همچنین از در نظر گرفتن جوایز ویژه برای تیمهای برتر خبر داد و گفت: «برای تیمهای اول تا سوم این مسابقات جوایز نفیسی در نظر گرفته شده و علاوه بر آن، برگزیدگان این رقابتها از امتیازات بنیاد ملی نخبگان نیز بهرهمند خواهند شد.»
وی در توضیح نحوه تعلق این امتیازات تصریح کرد: «باید تأکید کنم که صرف کسب رتبه اول به معنای نخبه شناخته شدن فرد نیست. بنیاد ملی نخبگان نظام امتیازبندی مشخصی دارد.»
افشین تأکید کرد که مأموریت بنیاد ملی نخبگان تنها اعطای عنوان نخبه نیست، بلکه شناسایی استعدادهای واقعی، هدایت مسیر رشد علمی و ایجاد بستر توسعه برای نسل آینده کشور است. به گفته او، نوجوانان ایرانی امروز نشان دادهاند که مفاهیمی مانند رباتیک و هوش مصنوعی برای آنان صرفاً یک علاقه زودگذر یا رؤیای دوردست نیست، بلکه بخشی از زیست فکری و حرفهای آنان محسوب میشود.
اصلاح شیوهنامه «سرباز نخبه»؛ بازنگری براساس ظرفیتها و دادههای 5 ساله
رئیس بنیاد ملی نخبگان، در بخش دیگری از سخنان خود به اصلاحات شیوهنامه طرح «سرباز نخبه» اشاره کرد و توضیح داد: «با توجه به کاهش سهمیههای تخصیصی در این حوزه، ناچار شدیم شیوهنامه مربوطه را اصلاح کنیم. در حوزه مهندسی مشکل خاصی وجود ندارد اما در برخی حوزهها از جمله پزشکی، به دلیل محدودیت ظرفیتها نیازمند بازنگری در شیوه ارزیابی بودیم.»
وی افزود: «این اصلاحات بر اساس تحلیل دادههای 5 سال گذشته و متناسبسازی ظرفیتهای تخصیصی با تقاضاها انجام شده است.»
به گفته افشین، افرادی که پیشتر بر اساس شیوهنامه قبلی معرفی شدهاند، همچنان مشمول همان ضوابط خواهند بود، اما متقاضیانی که از ابتدای سال 1405 اقدام کنند، مطابق شیوهنامه جدید مورد ارزیابی قرار میگیرند.
این تغییرات با هدف توزیع دقیقتر ظرفیتها و افزایش کارآمدی نظام ارزیابی نخبگان انجام شده است؛ موضوعی که به گفته مسئولان بنیاد، میتواند به شفافتر شدن روند شناسایی و حمایت از استعدادهای برتر منجر شود.
بازگشت سکوی ملی هوش مصنوعی؛ احیای خدمات تا ابتدای خرداد
یکی از مهمترین محورهای سخنان معاون علمی رئیسجمهور، تشریح آخرین وضعیت سکوی ملی هوش مصنوعی بود. افشین اعلام کرد: «از ابتدای خردادماه، سکوی ملی هوش مصنوعی به وضعیت پیشین خود بازخواهد گشت. طی هفتههای اخیر، همکاران ما در دانشگاهها، پژوهشگاهها و شرکتهای دانشبنیان بهصورت شبانهروزی در حال فعالیت بودهاند و اکنون مراحل تست و ارزیابی نهایی این سکو در حال انجام است.»
وی افزود: «ممکن است در ابتدای کار با محدودیتهایی در ظرفیت پردازش مواجه باشیم اما این ظرفیتها بهتدریج افزایش خواهد یافت. مهم این است که بتوانیم تمامی خدمات و برنامههای پیشبینیشده را مجدداً روی این سکو فعال کنیم.»
معاون علمی رئیسجمهور، با اشاره به گستره استفاده از این سکو اظهار کرد: «76 شرکت بزرگ کشور از خدمات سکوی ملی هوش مصنوعی استفاده میکردند.»
این اظهارات نشان میدهد سکوی ملی هوش مصنوعی تنها یک پروژه تحقیقاتی نیست، بلکه بخشی از زیرساخت عملیاتی زیستبوم فناوری کشور محسوب میشود که در صنایع و شرکتهای مختلف کاربرد پیدا کرده است.
شکلگیری بازار هوش مصنوعی در ایران؛ عبور از مرحله آزمایشی
افشین، با اشاره به روند توسعه کاربردهای هوش مصنوعی در کشور گفت: «پیش از دولت چهاردهم عملاً زیرساخت مؤثری در حوزه کاربردپذیری هوش مصنوعی در کشور وجود نداشت اما امروز بازار و زیستبوم هوش مصنوعی در کشور شکل گرفته و به مرحله بلوغ اولیه رسیده است.»
وی ادامه داد: «در مدت حدود 1 تا 1.5 سال گذشته، هوش مصنوعی به عمق صنعت و کاربردهای واقعی کشور وارد شده و امروز شاهد توسعه جدی این فناوری در بخشهای مختلف هستیم.»
به گفته معاون علمی رئیسجمهور، کتابی درباره کاربردهای واقعی هوش مصنوعی در ایران نیز در مرحله آمادهسازی نهایی قرار دارد و بهزودی منتشر خواهد شد تا نمونههای عملی استفاده از این فناوری برای افکار عمومی و فعالان اقتصادی معرفی شود.
این موضوع نشاندهنده تلاش برای عبور از فضای تبلیغاتی پیرامون هوش مصنوعی و حرکت به سمت ارائه مصادیق کاربردی در صنعت، خدمات، سلامت و سایر بخشهای اقتصادی کشور است.
بازسازی سکو در کمتر از 30 روز؛ اتکا به توان متخصصان داخلی
افشین، با تأکید بر اینکه مسیر توسعه فناوری در کشور متوقف نخواهد شد، اظهار کرد: «آسیب دیدن برخی زیرساختها هرگز به معنای توقف مسیر علم و فناوری نیست؛ زیرا سرمایه اصلی کشور، نیروی انسانی و مغزهای توانمند جوانان ایرانی هستند.»
وی تصریح کرد: «در کمتر از 30 روز توانستیم این سکو را به وضعیت قبلی بازگردانیم و حتی با توان و انگیزه بیشتری مسیر توسعه آن را ادامه خواهیم داد. شرکتهای دانشبنیان متعددی نیز در این مسیر همکاری مؤثری داشتند و خوشبختانه امروز هیچ نگرانی جدی در این زمینه وجود ندارد.»
معاون علمی رئیسجمهور همچنین خاطرنشان کرد که تجربه سالهای اخیر نشان داده هرچه فشارها و محدودیتها افزایش پیدا کند، توجه به علم و فناوری نیز بیشتر میشود و این حوزه میتواند نقش مهمی در اقتدار و استقلال کشور ایفا کند.
ربوکاپ 2026؛ ویترین سرمایه انسانی آینده ایران
رقابتهای انتخابی ربوکاپ 2026 از 23 اردیبهشتماه با حمایت معاونت علمی ریاست جمهوری در مصلای تهران آغاز شده و قرار است با معرفی تیمهای منتخب برای حضور در رقابت جهانی کره جنوبی به کار خود پایان دهد.
حضور گسترده نوجوانان و دانشآموزان در این رویداد، تصویری روشن از روند تغییر نسل فناوری در ایران ارائه میدهد؛ نسلی که از سنین پایین وارد حوزههای تخصصی مانند هوش مصنوعی، طراحی سامانههای هوشمند و رباتیک شده و تلاش میکند در رقابتهای جهانی جایگاه خود را تثبیت کند.
***
اظهارات معاون علمی رئیسجمهور در حاشیه رقابتهای ربوکاپ 2026، تصویری دوگانه از سیاست فناوری کشور ارائه میدهد؛ از یک سو تمرکز بر توسعه سرمایه انسانی و شناسایی استعدادهای نوجوان، و از سوی دیگر تلاش برای تقویت زیرساختهای ملی هوش مصنوعی و کاربردیسازی فناوری در صنعت.
تأکید بر بازگشت سریع سکوی ملی هوش مصنوعی، حمایت از تیمهای دانشآموزی، اصلاح سازوکارهای بنیاد ملی نخبگان و توسعه زیستبوم هوش مصنوعی، نشان میدهد سیاستگذاری فناوری در کشور بیش از گذشته به سمت پیوند آموزش، نوآوری و بازار حرکت کرده است.
در این میان، مسابقات ربوکاپ تنها یک رویداد دانشآموزی نیست، بلکه به ویترینی برای نمایش ظرفیت آیندهسازان فناوری ایران تبدیل شده است؛ نسلی که قرار است در سالهای آینده نقش مستقیمتری در اقتصاد دانشبنیان، توسعه صنعتی و تحول دیجیتال کشور ایفا کند.
