سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، در نشست وزرای بریکس در دهلی نو، نوآوری را یک ضرورت راهبردی برای عبور از ساختارهای فرسوده جهانی خواند. وی با تاکید بر 4 رکن اصلی «نوآوری، تابآوری، همکاری و پایداری»، خواستار گذار از «مدیریت بحران» به «مدیریت فرصت» شد. عراقچی ضمن انتقاد از جنگهای تجاوزکارانه آمریکا و رژیم صهیونیستی، بر لزوم ایجاد سیستمهای مالی مستقل و همافزایی استراتژیک میان اعضا برای ساختن جهانی مبتنی بر عدالت و توازن تاکید کرد.
گذار از بحران به ساختار؛ ضرورت نوآوری راهبردی
سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، در سخنرانی خود در نشست وزرای امور خارجه بریکس در دهلی نو به تاریخ 14 مه 2026، جهان را بر سر یک دوراهی تاریخی توصیف کرد. او گفت که انتخاب امروز، میان تداوم ساختارهای فرسوده و بیاثر یا حرکت به سوی واقعیتی جدید مبتنی بر عدالت و توازن است. عراقچی تاکید کرد که در چنین شرایطی، نوآوری دیگر تنها یک شعار نیست، بلکه یک ضرورت راهبردی به شمار میرود. به گفته وی، هدف اصلی، یافتن راهی برای حرکت از بحرانهای گذرا به سمت ایجاد ساختارهای پایدار و ماندگار است.
نوآوری در حکمرانی؛ فراتر از انحصار فناوری
وزیر امور خارجه تصریح کرد که نوآوری در دنیای امروز صرفاً به پیشرفتهای فناوری محدود نمیشود، بلکه باید در شیوههای حکمرانی و مدلهای توسعه نیز جاری و ساری باشد. او از اعضای بریکس خواست تا برای پر کردن شکافهای دیجیتال و فناوری تلاش کنند و دانش را از یک امتیاز انحصاری به ابزاری عمومی برای رشد همگانی تبدیل نمایند. به گفته عراقچی، ما نیازمند نوآوری در ساختارهای مالی و سیستمهای تبادل دانش هستیم تا انحصار قدرتهای سنتی را پشت سر بگذاریم و یک اکوسیستم مشترک نوآوری برای حل چالشهای جهانی ایجاد کنیم.
تابآوری اقتصادی در برابر شوکهای یکجانبه
عراقچی با اشاره به شوکهای پیاپی اقتصادی، زیستمحیطی و امنیتی، سیستمهای کنونی جهان را بسیار شکننده دانست. وی جنگهای تجاوزکارانه آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، لبنان و غزه را نمونهای از این شوکها خواند که خسارات جبرانناپذیری بر زیرساختهای زیستی وارد کرده است. از این رو، او تاکید کرد که مسیر پیش رو باید بر تقویت تابآوری ملی و منطقهای متمرکز شود. اعضای بریکس باید زنجیرههای تأمین خود را ایمن سازند، سیستمهای پولی متنوعی ایجاد کنند و ساختارهای دفاعی اقتصادی مستحکمی در برابر فشارهای یکجانبه بنا نهند.
همکاری ساختاری؛ از تجارت تا همافزایی استراتژیک
وزیر امور خارجه ایران با اشاره به افزایش یکجانبهگرایی، همکاری را تنها راه نجات دانست، اما تاکید کرد که هدف، همکاریهای گذرا نیست، بلکه همکاریهای ساختاری و همافزا است. وی اظهار داشت که مسیر بریکس باید از همکاریهای سنتی فراتر رفته و به سمت همافزایی استراتژیک حرکت کند، به طوری که توانمندیهای هر کشور، مکمل نیازهای کشور دیگر باشد. این مهم، نیازمند ارتقاء همکاریها از سطح تجارت کالا به ادغام زنجیرههای ارزش و سرمایهگذاریهای مشترک در زیرساختهای حیاتی است.
پایداری؛ گره خوردن رشد اقتصادی با عدالت اجتماعی
دکتر عراقچی در بخش پایانی سخنان خود، پایداری را یک ضرورت اقتصادی و سیاسی، و نه فقط یک هدف زیستمحیطی، توصیف کرد. او هشدار داد که اگر تلاشها برای نوآوری و تابآوری بر بستر نابودی محیط زیست و نابرابری اجتماعی بنا شود، بیمعنا خواهد بود. وی خواستار سرمایهگذاری بر انرژیهای پاک، مدیریت هوشمندانه منابع آب و حمایت از توسعهای شد که در آن، عدالت اجتماعی و سلامت سیاره زمین، همگام با پیشرفت مادی حرکت کند. پایداری باید به عنوان یک معیار اصلی در تمام پروژههای توسعهای بریکس لحاظ گردد.
***
سخنرانی وزیر امور خارجه ایران در نشست بریکس، به منزله ارائه یک مانیفست جامع برای نقش این گروه در شکلدهی به نظم نوین جهانی است. این گفتمان، بریکس را نه فقط یک بلوک اقتصادی، بلکه یک ائتلاف سیاسی-فکری معرفی میکند که به دنبال ارائه جایگزینی برای ساختارهای فرسوده و یکجانبهگرای غربی است. چهارچوب «نوآوری، تابآوری، همکاری و پایداری»، نقشه راهی است که استقلال اقتصادی، امنیت راهبردی و توسعه عادلانه را هدف قرار داده است. این سخنرانی، موقعیت ایران را به عنوان یک بازیگر فعال و ایدهپرداز در معماری جدید جهان چندقطبی تثبیت میکند و بر عزم جدی برای عملیاتی کردن آرمانهای مشترک اعضا تاکید دارد.
