سازمان ثبت اسناد و املاک کشور از راهاندازی بستر الکترونیک جدیدی برای تعیین تکلیف املاک فاقد سند خبر داد. مالکان این دسته از املاک تنها 2 سال برای ثبت ادعای مالکیت خود فرصت دارند. این سامانه مکانمحور به زودی با دستور رئیس قوه قضائیه فعالیت رسمی خود را آغاز میکند. متقاضیان پس از ثبت درخواست اولیه، مهلت قانونی مشخصی برای پیگیری حقوقی و دریافت سند در اختیار خواهند داشت.
آغاز به کار سامانه ساماندهی اسناد غیررسمی
سازمان ثبت اسناد و املاک کشور برنامه جدیدی برای ساماندهی املاک فاقد سند دارد. سخنگوی این سازمان جزئیات و ابعاد مختلف این طرح مهم را تشریح کرد. سامانه ثبت ادعا یک مسیر جدید برای تعیین تکلیف اسناد غیررسمی محسوب میشود. کارشناسان نسخه آزمایشی این پلتفرم را در تاریخ 12 آذر سال 1404 فعال کردند. فعالیت رسمی این بستر الکترونیک کاربردی به زودی در سراسر کشور آغاز میشود. بالاترین مقام قوه قضائیه دستور راهاندازی رسمی این درگاه را صادر میکند. نهادهای متولی این موضوع مهم را از طریق روزنامه رسمی به اطلاع عموم مردم میرسانند. شهروندان باید اخبار مربوط به این درگاه را با دقت پیگیری کنند.
ساختار مکانمحور سامانه جدید سازمان ثبت
طراحان این بستر نوین را کاملا بر اساس اطلاعات مکانمحور توسعه دادهاند. کاربران در مرحله نخست باید نقشه دقیق دارای مختصات جغرافیایی ملک را ارائه کنند. افراد دارای ادعای مالکیت نسبت به زمینها و املاک فاقد سند باید اطلاعات خود را وارد کنند. برخی اوقات سند یک ملک مشخص به نام مدعی فعلی آن صادر نشده است. این گروه از شهروندان نیز باید مستندات قانونی خود را در این فضای جدید بارگذاری کنند. افراد دارای حقوق ارتفاقی مشخص نیز مشمول مقررات این طرح میشوند. دارندگان حق انتفاعی بیش از دو سال نیز باید به این پلتفرم مراجعه کنند. این اشخاص باید ادعای حقوقی خود را با دقت در درگاه مربوطه ثبت کنند.
زمانبندی دقیق برای ثبت ادعای مالکیت
صاحبان املاک قولنامهای و فاقد سند رسمی باید در زمان مقرر قانونی اقدام کنند. این گروه از افراد از زمان راهاندازی رسمی سامانه دقیقا 2 سال مهلت دارند. مالکان باید در این بازه زمانی طلایی ادعای مالکیت خود را به ثبت برسانند. قانونگذار پس از درج اطلاعات اولیه، یک فرصت مجدد برای مالکان در نظر گرفته است. متقاضیان از تاریخ ثبت درخواست، مدت مشابهی برای پیگیری اقدامات قانونی فرصت دارند. شهروندان باید در این مدت زمان مراحل لازم برای اخذ سند مالکیت را تکمیل کنند. تسریع در انجام این امور از بروز مشکلات حقوقی آینده جلوگیری میکند.
تعیین تکلیف املاک موروثی و قولنامهای
برخی از شهروندان خانهای را خریداری کرده یا از طریق قانون ارث دریافت کردهاند. در حال حاضر مالکان این داراییهای فاقد سند مسیرهای قانونی کاملا مشخصی پیش رو دارند. این افراد میتوانند از طریق قانون تعیین تکلیف وضعیت ثبتی اراضی اقدام کنند. استفاده از قانون الحاق موادی به قانون ساماندهی نیز مسیر معتبر دیگری برای دریافت سند است. مالکان پیش از راهاندازی سامانه جدید برای ارائه درخواست سند اختیار کامل داشتند. کارشناسان حقوقی میگویند با اجرای ماده 10 قانون الزام شرایط ثبت اسناد تغییر میکند. شهروندان باید حتما در مهلت مشخص شده ادعای ملکی خود را ثبت کنند. سپس متقاضیان باید از طریق مراجع قانونی معتبر وضعیت ثبتی ملک را مشخص کنند.
ضوابط انجام معامله برای املاک بدون سند
دارندگان املاک فاقد سند مالکیت رسمی باید مراحل مشخصی را برای انجام معامله طی کنند. این دسته از افراد در گام اول باید ادعای خود را به صورت الکترونیک ثبت کنند. سپس متقاضیان معامله باید تمامی اقدامات قانونی لازم و پیشنیاز را انجام دهند. ثبت نام در سامانه قانون تعیین تکلیف نمونه بارزی از این اقدامات ضروری است. ارائه طرح دعوی در مرجع قضایی صالح نیز یک راهکار قانونی معتبر محسوب میشود. درخواست ثبت ملک از نهادهای مربوطه نیز در لیست اقدامات مجاز قرار دارد. مالکان پس از طی این مراحل قانونی میتوانند معامله دارایی خود را ثبت کنند. طرفین قرارداد باید این توافقات را در همان سامانه ثبت ادعا درج کنند. قانونگذار مهلت انجام معامله را تا 8 سال پس از راهاندازی رسمی سامانه تعیین کرده است. این ضوابط تا زمان صدور حکم قطعی یا اخذ سند مالکیت رسمی اعتبار کامل دارد.
***
راهاندازی سامانه جدید سازمان ثبت اسناد گامی موثر در جهت شفافیت وضعیت املاک کشور است. این بستر الکترونیک به مالکان املاک فاقد سند کمک میکند تا هویت قانونی داراییهای خود را تثبیت کنند. اجرای دقیق این طرح باعث کاهش چشمگیر پروندههای قضایی در حوزه اختلافات ملکی میشود. تعیین مهلتهای قانونی مشخص نیز سرعت ساماندهی اسناد غیررسمی را به میزان قابل توجهی افزایش میدهد. این اقدام ارزشمند، امنیت سرمایهگذاری در بخش املاک و مستغلات را به شکل ملموسی ارتقا میبخشد.
